zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
małopolskie
Andrychów
Bochnia
Brzesko
Czarny Dunajec
Gmina Czorsztyn
Kalwaria Zebrzydowska
Kraków
Krynica-Zdrój
Limanowa
Nowy Sącz
Nowy Targ
Olkusz
Oświęcim
Powiat Krakowski
Powiat Myślenicki
Rabka-Zdrój
Sucha Beskidzka
Szczawnica
Wadowice
Wieliczka
Brzesko

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Najstarsze, nieliczne ślady pobytu grup pradziejowych zbieraczy i myśliwych na terenie obecnej gminy Brzesko pochodzą z epoki mezolitu (8300-4500 lat p.n.e.). Właściwy rozwój osadnictwa i trwałe zasiedlenie szczególnie południowej, leżącej na Pogórzu części gminy, nastąpiło w początkach neolitu. W połowie V tysiąclecia p.n.e. na teren żyznych gleb Podkarpacia przybyły zza Karpat gromady pierwotnych rolników i hodowców. Liczne pozostałości osad w ostatnich latach odkryto na terenie Okocimia, Poręby Spytkowskiej i Jasienia, a także dalej na południe, na terenie Biesiadek, Lewniowej i Gosprzydowej w gminie Gnojnik. Liczne stanowiska Brzeskowczesnorolniczych kultur o południowym rodowodzie dostarczyły wielu odkryć kamiennych narzędzi i charakterystycznych naczyń. Wielość odkryć czyni w tej chwili okolice Brzeska jednym z ważniejszych ośrodków cywilizacji wczesnorolniczej na ziemiach polskich. W późniejszych stuleciach neolitu na ten teren przybyła ludność kultury pucharów lejkowatych.

W późnej fazie okresu rzymskiego na krawędzi Pogórza, na terenie Jadownik, Okocimia i Jasienia, istniały osady ludności kultury przeworskiej. Jeszcze w XIX w. znaleziono w Brzesku rzymskie monety.

Zapisy historyczne podają, że w XIII w. Brzesko było osadą przy drodze z Krakowa na Ruś i Węgry. Lokowane przez Melsztyńskich za zgodą królowej Jadwigi, która w 1385 roku wydała akt lokacyjny na prawie magdeburskim.

W 1655 r. Brzesko zajęli Szwedzi, a dwa lata później spustoszyły je wojska siedmiogrodzkie. W XVIII w. miasto dźwignęło się z upadku. Nastąpiła koncentracja drobnego przemysłu i rzemiosła, powstały liczne cechy. Dalsze ożywienie gospodarcze nastąpiło w drugiej połowie XIX w., a miało to związek z założeniem w pobliskim Okocimiu browaru w 1845 r. przez Jana Goetza, Juliana Kodrębskiego i Józefa Neumana oraz z budową w 1856 r. linii kolejowej Kraków - Dębica - Lwów.

W okresie staropolskim Brzesko było miastem prywatnym Leliwitów Tarnowskich, którzy wyznaczyli dla Brzeska funkcje podobne jak dla Tarnowa. W XVI w. przeszło w ręce rodu Czernych, zamożnej szlachty.

Po zmianach ustrojowych 1989 roku pojawiło się w Brzesku wielu nowych przedsiębiorców, którzy zainwestowali do tej pory spore kwoty. W 1993 r. powstała Fabryka Puszek Napojowych CAN-PACK S.A., a w 1997 r. rozpoczął produkcję Zakład Ozdób Choinkowych "NORTHSTAR".

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Ochroną konserwatorską objęty jest układ urbanistyczny Starego Miasta, który tworzą: Rynek, pl. Żwirki i Wigury, a także ulice Kościuszki, Głowackiego i Mickiewicza oraz przyległe. W skład zabytkowego zespołu budynków staromiejskich wchodzą: kamieniczki z przełomu XIX i XX w. z secesyjną ornamentyką; kościół parafialny p.w. św. Jakuba Apostoła z XV w.; ratusz z 1909 r. projektu Gabriela Niewiadomskiego; Sąd Rejonowy i stodoła plebańska.

XV-wieczny kościół p.w. św. Jakuba,
utrzymany w stylu gotyckim, z przebudowaniami neogotyckimi z przełomu XIX/XX w., w tym po pożarze z roku 1904. W obiekcie tym można oglądać jeden z najstarszych zabytków Brzeska - obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy.

Figura św. Floriana,
wzniesioną w 1731 r., po pożarze w 1904 roku została ustawiona na środku Rynku Starego Miasta.
W Brzesku warto również odwiedzić zabytkowe cmentarze. Przy ul. Czarnowiejskiej cmentarz wojskowy z czasów I wojny światowej i cmentarz wyznania mojżeszowego z około tysiącem nagrobków. Cmentarz wojskowy ma ścianę szczytową z tablicą inskrypcyjną, zespół bram, monument centralny i pomnik z granitu na zbiorowej mogile. Przy ulicy Kościuszki znajduje się cmentarz parafialny sprzed 1913 r. Zachowały się tutaj zabytkowe nagrobki i tablice upamiętniające czasy i ludzi, którzy przeminęli. Od strony frontowej usytuowano Grób Nieznanego Żołnierza z orłem z 1918 r.

Kompleks pałacowo-parkowy Goetz Okocimskich
Perłę brzeskich zabytków stanowi kompleks pałacowo-parkowy Goetz Okocimskich. Jest to bodaj jedyny w tej skali zrealizowany na tym terenie neobarokowo-neorokokowy pałac przemysłowca. Wybudowany został w latach 1898-1900 przez Jana II Albina Goetza -Okocimskiego (1864-1931), znanego przemysłowca, filantropa, działacza politycznego i właściciela okocimskiego browaru, oraz jego żonę hr. Zofię z Sumińskich. Zespół ten oprócz pałacu obejmuje kordegardę, bramę wjazdową wraz z ogrodzeniem, oranżerię, stajnie i budynek dla służby, rozlokowane w rozległym, malowniczym parku utrzymanym w stylu angielskim. W latach 1908-11 pałac rozbudowano o część wschodnią, wg projektu wiedeńskiego architekta Leopolda Simony. Od zachodu, do pałacu przylega kaplica o marmurowych ścianach, posadzce i balustradach chóru. Kaplica zwieńczona jest kopułą z latarnią, w której znajduje się malowidło z ok. 1900 r., przedstawiające "Wniebowzięcie NMP", wykonane przez Tadeusza Popiela. Pałac za czasów swej świetności pełen był wspaniałych mebli, kominków, pieców, kryształowych żyrandoli i kinkietów, obrazów, rzeźb, sztychów, starej broni, gobelinów, dywanów, szkła, porcelany i trofeów myśliwskich.

do góry

INNE ATRAKCJE

W województwie małopolskim jednym z ciekawszych obiektów architektury przemysłowej jest zespół urbanistyczno-architektoniczny browaru w Okocimiu. Zespół ten, doskonale wkomponowany w krajobraz, budowany był od 1845 r. i rozbudowywany aż do lat 30-tych XX w. Założony został w 1845 r. przez piwowara Jana Ewangelistę Goetza. Początkowo niewielki, z czasem browar ten stał się jednym z największych zakładów piwowarskich w Austro-Węgrzech, a później w Europie. Z wielu zachowanych budynków browarnianych najstarszy jest budynek administracyjny, zwany "starym pałacem", w którym mieści się browar, a także rezydencja rodu Goetzów. Budowla ta powstała w latach 1845-1850, rozbudowana została w 1870 r. oraz w latach dziewięćdziesiątych XIX w. i w 1905 r., zapewne przez wiedeńskiego architekta Leopolda Simony. Reprezentacyjne wnętrza, mimo, że po 1945 r. zostały zniszczone, a ostatnimi czasy przebudowane i zmodernizowane, nadal kryją zabytkowe klatki schodowe, boazerie, kafelki, balustrady, resztki dawnego ruchomego wystroju, W pobliżu browaru, tuż pod lasem od strony zachodniej, wznosi się drewniany budynek dawnego Teatru Letniego (dziś restauracja Zajazd Okocim), ufundowany przez Jana II Albina Goetz-Okocimskiego w 1902 r., zaprojektowany przez architekta Eugeniusza Wesołowskiego (1874-1950) z Zakopanego, w modnym wówczas stylu zakopiańskim.

do góry

NA WYCIECZKI

Warto zwiedzić w okolicach Brzeska:

Wzgórze Okocimskie
Obiektem ciekawym, godnym zwiedzenia jest kościół parafialny p.w. Świętej Trójcy na wzgórzu okocimskim, fundacji Jana I Ewangelisty Goetz-Okocimskiego, założyciela browaru. Wzniesiony został w latach 1884-1885 według projektu wiedeńskiego architekta Maxa Schwedy (1849-1886). Jest to budowla neogotycka z kamienia ciosowego, jednonawowa, z parą kaplic po bokach o charakterze transeptu, w którego bryle objęte są przybudówki zakrystyjne po bokach węższego, zamkniętego trójbocznie prezbiterium. Od frontu kościół ma kwadratową wieżę zwieńczoną ośmiobocznym hełmem, w której znajduje się ozdobny portal. Kościół nakryty jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym, o żebrach spływających na służki o romańsko-gotyckich kapitelach. Wewnątrz znajduje się chór wsparty na kolumnach o dekoracji.
Na cmentarzu parafialnym znajduje się kilkadziesiąt zabytkowych nagrobków piwowarów i urzędników browaru, w tym m.in. grobowiec Michała Rossknechta (zm. 1912 r.), autorstwa Jana Szczepkowskiego. Przy drodze wiodącej z Okocimia do browaru wznosi się zabytkowy dworek, dziś mocno już zdewastowany, niegdyś siedziba Goetzów, a nieco niżej murowana kapliczka św. Antoniego z około 1920 r., fundacja Jana II Albina barona Goetz-Okocimskiego.

Szczepanów
W odległości 8 km na płn. - wsch. od Brzeska położona jest miejscowość Szczepanów, której początki sięgają XI w. Wieś była miejscem narodzin św. Stanisława biskupa krakowskiego i tu znajduje się sanktuarium tego męczennika. Zabytki: gotycki kościół parafialny p.w. św. Marii Magdaleny - ufundowany przez Jana Długosza (XV w.), który jest połączony z nowym z 1914 r.; kościół św. Stanisława (XVIII w.), na miejscu urodzin legendarnego świętego - kapliczka (XIX w.) i źródło.

Gród na wzgórzu Bocheniec w Jadownikach
W miejscowości Jadowniki, na wzgórzu Bocheniec (na płd. - wsch. od Brzeska), znajdują się pozostałości wczesno śrdniowiecznego grodu. Był to jeden z ważniejszych obiektów architektury obronnej doby plemiennej, związany z istniejącym w Małopolsce państwem Wiślan. Gród istniał w IX-X w., a jego upadk wiązał się z kryzysem starej organizacji w czasach pierwszych Piastów. Wokół grodu istniała sieć osad nieobronnych.

Jasień
Historia Jasienia poczatkami swymi sięga przełomu XIII i XIV wieku. Kościół Parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP powstał w czasach sredniowiecza. Został wybudowany w 1436r. z fundacji Spytka Melsztyna herbu Leliwa. Jest to budowla gotycka murowana w całości z miejscowego piaskowca i kamienia polnego. W kościele znajduje się barokowa chrzcielnica wykuta w kamieniu oraz ołtarz główny, neogotycki wykonany przez brzeskiego rzeźbiarza S. Rogóża w 1930 roku.

do góry

PRZYDATNE INFO

Pogotowie Ratunkowe - ul. Kościuszki 68, Brzesko
telefon alarmowy - 999
oddział ratunkowy: 6621165
szpital centrala: 6621000
e-mail: szpital@spzoz-brzesko.pl

Komenda Powiatowa Policji - ul. Szczepanowska 17, Brzesko
telefon alarmowy - 997
centrala: 6626222
telefon zaufania: 6630041

do góry

 

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Urzędu Miejskiego w Brzesku.
Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Pana Krzysztofa Bigaja.

 

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone