zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
opolskie
Brzeg
Głogówek
Kędzierzyn-Koźle
Namysłów
Powiat Kluczborski
Powiat Prudnicki
Strzelce Opolskie
Strzelce Opolskie

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

widokGmina Strzelce Opolskie liczy 32.650 mieszkańców w tym miasto 19.539, a sołectwa 13.111. Położona jest przy międzynarodowej trasie 94 (Zgorzelec - Medyka), na pograniczu województwa opolskiego ze śląskim, na zachodnim skraju Wyżyny Śląskiej, na północno - wschodnim stoku grzbietu Góry Chełmskiej. Graniczy bezpośrednio z następującymi gminami: Gogolin, Izbicko, Jemielnica, Leśnica, Kolonowskie, Krapkowice, Toszek, Ujazd, Zdzieszowice.

Punkt niwelacyjny położony przy studni ratuszowej w Strzelcach Opolskich określa wysokość 233,7 m. n.p.m.. Najwyższym wzniesieniem na terenie gminy jest Góra Kamienna w Ligocie Dolnej 310 m. n.p.m. Położenie terenu budują osady wapienia muszlowego triasu opolskiego. Duży wpływ na krajobraz wywierają pośrednio skały wapienne. Obszar wapienny obfituje w źródła tworzące stawy. Jednym z najbardziej charakterystycznych jest źródło w Rożniątowie na poziomie 228 m. n.p.m. Przez teren gminy przepływają rzeki Jemielnica i Piotrówka, mają też swoje źródła potoczki Jędrynie, Rozmierz i Sucha.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Mury miasta
W dobie średniowiecza przez Strzelce przebiegał stary szlak handlowy Wrocław - Opole - Kraków. U wlotu szlaku do miasta na zachodzie stanęła brama opolska, u wylotu brama krakowska. Bramy były zbudowane w kształcie szyi przerzuconej przez fosę miejską. Nad bramami (10 m za kościołem Bożego Ciała) wznosiły się wieże.

Mury miasta biegły od bramy krakowskiej do dzwonnicy (w pobliżu kościoła parafialnego), a dalej linią dzisiejszych murów okalających powyższy kościół, przez ogród farmy do bramy opolskiej. Stąd przez plac kościoła p.w. Bożego Ciała do zamku.

Rolę umocnień miejskich od strony południowej spełniał zamek strzelecki, za którym rozciągały się rozległe bagna. Stawy i bagniska otaczały miasto od południa i zachodu, dlatego też w tym miejscu wykopanie głębokiej fosy okazało się zbyteczne. Stanowiła ona natomiast ważny element umocnień miasta od strony północnej i wschodniej, pozbawionych naturalnych przeszkód w dostępie do strzeleckiego grodu.

Przy rozbudowie miasta zasadnicza linia szlaku handlowego (Wrocław - Kraków) nie została naruszona. Północną część miasta - od bramy krakowskiej do opolskiej - otaczał w XVII -XVIII w. nadal mur. Mury z kolei opasało "dość szerokie bagniste koryto", ciągnące się od bramy opolskiej do krakowskiej. Fosa wpadała w pobliżu bramy opolskiej do rowu prowadzącego od zamku, tworząc tzw. wodę adamowicką, płynącą do stawu w Nowej Wsi.

W latach 1816-25, z powodu rozbudowy drogi Wrocław - Opole - Strzelce - Bytom, przerwano mury miejskie. Dziś istnieją jedynie fragmenty muru średniowiecznego, który okalał miasto - naprzeciw kościoła p.w. Bożego Ciała przy ulicy Opolskiej oraz od strony północnej - wzdłuż ulicy Kościuszki, otaczając kościół p.w. św. Wawrzyńca.

Zamek
Najstarsze wiadomości o zamku (castrum strolecense) pochodzą z 1303 roku. Prawdopodobnie gród książęcy był usytuowany w tym miejscu, gdzie obecnie znajdują się ruiny zamku. . Trudno dziś jednoznacznie odpowiedzieć, czy nastąpiło to przez wzmocnienie drewnianej budowli (pierwotnej chaty myśliwskiej), czy też przez nowo wzniesioną budowę.

Przed zniszczeniem zamek był murowany z kamienia i cegły, otynkowany. Pośrodku budowli znajdował się dziedziniec. Podobnie, jak w poprzednich stuleciach, posiadał 2 skrzydła - wschodnie i zachodnie. Wschodnie skrzydło jest obecnie częściowo zawalone.

Brama wjazdowa pochodzi z II połowy XIX w., późnoklasycystyczna. W niszach, po bokach bramy, znajdują się figury kamienne: św. Jana Nepomucena - patrona od nieszczęść na mostach i św. Floriana - patrona od pożarów (także strażaków); datowane na XVIII w., późnobarokowe. Dziś pozostały tylko ruiny, pozostałości dawnej świetności zamku.

Ratusz
Pierwsze informacje na temat strzeleckiego ratusza można odnaleźć w urbarzu miejskim z 1581 r. Istnienie tej ważnej dla miasta budowli na środku rynku w XVIII- wiecznych Strzelcach potwierdził także późniejszy kronikarz miasta J.J. Reichel. W połowie tego stulecia, 24 listopada 1754 r. wybuchł w mieście groźny pożar, którego ofiarą padł także ratusz miejski wraz z wieżą. Jednak już w 1758 r. siedziba władz miejskich została odbudowana. W XVII i XVIII stuleciu obok ratusza funkcjonowała stacja pocztowa dla dyliżansów.

Kolejny pożar w mieście, jaki miał miejsce 21 lipca 1826 r., również zniszczył częściowo ratusz, a następny - 18 czerwca 1827 r. - strawił go całkowicie. Nowy ratusz postawiono w latach 1844-46 według planów budowniczego Rocha. Wieżę wybudowano na starych fundamentach i nakryto ją hełmem klasycystyczno - neogotyckim. Budowa ratusza kosztowała 43.000 talarów.

Masztalarnia
Idąc na spacer - od strony ruin zamku - w głąb małego parku spotykamy budowlę nazwaną: masztalarnia, w której mieściła się stajnia dla koni.

Masztalarnia

Kiedy w 1815 r., hrabia Andrzej Maria Renard obejmuje Strzelce w dziedziczne władanie to jego zainteresowanie, obok rozwoju przemysłu w tym regionie, hodowli owiec, było ukierunkowane również na hodowlę koni. Hodował konie pełnej krwi w Olszowej. Stadnina w Olszowej, założona w 1825 r., znana była w całej Europie. Hodowano tu konie wyjazdowe i do konnej jazdy. W wybudowanej przez niego stajni w Strzelcach trzymał 50 koni, w tym sprowadzane z Anglii ogiery pełnej krwi, z przeznaczeniem na tory wyścigowe.

Kościół pw. św. Barbary
Szczególne miejsce wśród zabytków sakralnych na terenie Strzelec zajmuje drewniany kościółek św. Barbary, ulokowany na cmentarzu katolickim i datowany na 1505 rok. Znajduje się przy rozwidleniu dróg do Opola i Krapkowic. Święta Barbara jako patronka budowli sakralnych była bardzo popularna w średniowieczu i cieszyła się wielką czcią nie tylko jako patronka górników, lecz także jako orędowniczka w godzinie śmierci.

W XVII wieku kościółek całkowicie podupadł z powodu braku mecenasa, który zająłby remontem i jego utrzymaniem. Dopiero około 1680 r. wdowa po radcy kościelnym, Anna Bassa zadeklarowała się go odbudować i konserwować , zgodnie z ostatnią wolą swego zmarłego małżonka.

W roku 1683 kościół został odbudowany pod kierunkiem byłego burmistrza Strzelec - Floriana Weisera, który ożenił się z Anną Bassą. Budowniczy świątyni nazywał się Jan Brixi. Jeszcze w r. 1871 widniały na głównym dźwigarze kościoła nazwiska: Weisera i Brixi oraz data 1690 (rok ukończenia budowy).
Nad nawą ulokowana jest wieżyczka na sygnaturę w stylu barokowym, datowana po 1720 roku, z latarnią i baniastym hełmem. Chór muzyczny jest drewniany, wsparty na 2 kolumienkach. Na strychu znajdują się fragmenty ołtarzowe, pochodzące z I połowy XVII w. Ambona jest w stylu późnorenesansowym, z początku XVII w. Natomiast organy (uszkodzone) datowane są na przełomie XVII - XVIII wieku. Ściany kościoła są zbudowane z belek, ułożonych jedna na drugą. Spójność w narożnikach uzyskano nie przy pomocy gwoździ, lecz wzajemnie pasujących do siebie wyżłobień na końcach belek. Dach ma pokrycie gontowe, co jeszcze bardziej podnosi malowniczość wyglądu. Rzut nawy jest niemalże kwadratowy, a do wschodniej ściany przylega nieco węższe, z trzech stron zamknięte prezbiterium. Przed dziesiątkami laty na kalenicy (grzbiet dachu) usadowiony był jeździec w stylu barokowym. Kościółek nie posiada dzwonnicy. Nad belką główną, podobnie jak w kościołach średniowiecznych, wisi drewniany krzyż.

Obecnie trwa generalny remont dachu gontowego kościółka. Kościół św. Barbary jest pomnikiem budownictwa sakralnego i wysokiej klasy zabytkiem.

Kościół św. Wawrzyńca
kościół św.WawrzyńcaWybudowanie kościoła katolickiego pod wezwaniem św. Wawrzyńca należy datować przed 1290 r., kiedy to odnotowany został pierwszy znany proboszcz strzelecki Mikołaj, również notariusz księcia Bolesława I opolskiego. Kościół i proboszcz administracyjnie podlegali archiprezbiteriatowi w Opolu. Świątynia znajdowała się w obrębie murów miejskich. W I połowie XV w. odnotowujemy fundacje ołtarzy w tym kościele i pojawienie się funkcji ołtarzysty (opiekuna danego ołtarza).

Największe zasługi dla strzeleckiej parafii wniósł proboszcz Maksymilian Ganczarski. Na początku XX w. najważniejszym zadaniem w życiu katolików było wybudowanie nowego kościoła farnego. Kierownictwo budowy nowej świątyni powierzono Jerzemu Gűldenpfennigowi, pod nadzorem powiatowego inspektora budowlanego, Weihego. Wykonanie prac ziemnych i murarskich poruczono budowniczemu Śliwce z Zabrza.

Stary kościół św. Wawrzyńca był skromną budowlą barokową, z 3 podłużnymi nawami. 19 kwietnia 1904 r. rozpoczęto pierwsze prace budowlane przy nowym kościele. Jesienią 1905 r. nowa budowla była gotowa w stanie surowym. 14 września tegoż roku umocowano gałkę wieży i krzyż, a 25 września proboszcz M.Ganczarski poświęcił krzyż. Najcenniejsze przedmioty przejęto ze starego kościoła. Ambona została odnowiona przez artystę stolarza Janottę oraz artystę malarza - Kurdę.

W węższym górnym piętrze głównego ołtarza usytuowany jest nowszy obraz patrona kościoła, św. Wawrzyńca. W górnym piętrze ołtarze boczne posiadają po jednym obrazie Boga Ojca i Anioła Stróża, namalowane przez zakonnicę Amabilis Gűldenpfennig z Aachen (Akwizgran). We wschodnim skrzydle nawy poprzecznej znajduje się ołtarz Serca Jezusowego i ołtarz różańcowy. Górne piętra ozdabiają obrazy św. Boromeusza i św. Józefa. Organy są wykonane przez firmę Schlag i synowie, a stacyjki krzyżowe wyrzeźbił Paweł Thamm z Lądka.

Powyższe wyposażenie kościoła swoim stylem artystycznym harmonizuje z pozostałym wystrojem świątyni. Wspomnieniem o byłej kaplicy św. Barbary ze starego kościoła - obecnej kaplicy św. Jadwigi - jest ołtarz św. Jadwigi.

Bryła świątyni prezentuje się imponująco. Jej smukła wieża, wraz z wieżą ratuszową i wieżą zamkową, są symbolem centrum miasta.

do góry

INNE ATRAKCJE

Park
Historia strzeleckiego parku sięga początków XIX w., kiedy to na zamku rezyduje hrabia Andrzej Maria Renard. Hrabia wysyła swego ogrodnika - Schmidta do Londynu, aby porobił plany i przeprowadził studia krajobrazowe tamtejszych parków.

Zakładanie parku rozpoczęto w 1832 r. Najpierw założono tzw. "mały park", na południe od ruin zamku. Ulica Parkowa odgradza go od obszaru dużo młodszego, zwanego "dużym parkiem".
Obok zamku znajduje się wzgórze (tzw. góra kasztanowa), powstała przy okazji tworzenia stawów. Ziemia z wybranych na stawy dołów utworzyła wzgórze. Setki robotników taczkami przewoziło ziemię, tworząc górę i stawy. Tzw. góra świątyni (współcześnie wzniesienie "trzech ławek"), powstała także w sposób sztuczny. Dziesiątki lat temu teren był tu równinny.

parkDrzewa wyciągano z korzeniami z okolicznych lasów (należących do majątku). Piękniejsze okazy transportowano nawet z lasów lublinieckich. Doskonałe warunki glebowe, ich pielęgnacja po zasadzeniu spowodowały, że większość tych drzew rośnie po dzień dzisiejszy. Obszar parku wynosi 62 ha. Całość prac, założenie alejek i zalesienie grup zagajnikowych zajęło ok. 25 - 30 lat.

W małym parku rośnie wiele zabytkowych drzew, np. czerwony buk, srebrny klon, wielkolistna lipa, cisy, tulipanowce, miłorząb, platany; a ponadto: sosny, dęby, klony, graby, biały buk, biała topola. W dużym parku spotykamy: kasztany, białe buki, wierzby, amerykańskie białe jodły i inne. Pośrodku stawu jest wyspa, gdzie stada dzikiego ptactwa znajdują swoje schronienie. Nieco dalej widzimy domek myśliwego (tzw. leśniczówka). Na "górze świątyni" przed laty stał pawilon w stylu greckim. Stąd obserwujemy rozległe łąki i grupy zagajników (tzw. remizy).

Dróżka środkowa - przedziela tę część parku na pół - wyróżnia się grupami drzew iglastych, które przecinają obszerne tereny łąkowe. Od roku 1887 przeprowadzano każdego roku znaczne przecinki drzewostanu, aby tworzyć miejsca pod nowe sadzonki drzew. O ogromie prac niech świadczy fakt, że rokrocznie sadzono od 8 do 10 tysięcy nowych krzaków oraz niezliczoną ilość drzew iglastych. W ten sposób wzbogacono park przez nowe gatunki w drzewostanie. Ścieżki i dróżki, co pewien czas były odnawiane.

Strzelecki Park i dziś stanowi osobliwość botaniczną, historyczną i turystyczną. Ma wiele wspaniałej urody i stanowi atrakcję miasta i Ziemi Strzeleckiej.

Pomnik myśliwca w Rynku
Historia pomnika nierozerwalnie wiąże się z pochodzeniem nazwy miasta- Strzelce. Jedna z wersji utrzymuje, że miasto zawdzięcza swą nazwę zamieszkującym na tych terenach we wczesnym średniowieczu strzelcom książęcym, myśliwym, którzy w strzeleckich lasach polowali wraz z księciem na licznie występującą tu zwierzynę.

Stulecia mijały, brak było symbolu miasta. W 1929 r., na zlecenie strzeleckiego magistratu, gliwicka firma Entw. U. Geg. im Hűttenamt wybudowała studzienkę ze średniowiecznym strzelcem, myśliwym ze spiżu.

Pomnik po współczesne czasy mieszkańcom i turystom kojarzy się z piastowskimi narodzinami miasta i symbolizuje rodowód nazwy: Strzelce.

do góry

NA WYCIECZKI

Na terenie miasta i gminy Strzelce Opolskie istnieją następujące parki krajobrazowe i rezerwaty:

Park Krajobrazowy "Góra Św. Anny"
utworzony uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Opolu z dnia 26 maja 1988 r. Zajmuje obszar 5778 ha, a jego otulina wynosi 7950 ha. Około 47% powierzchni Parku wchodzi w skład gminy Leśnica, a pozostała część leży w obrębie gmin Zdzieszowice, Gogolin, Izbicko, Strzelce Opolskie i Ujazd.

Utworzenie Parku Krajobrazowego "Góra Św. Anny" miało na celu szczególną ochronę jego walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych. Sama Góra Św. Anny to najwyższe wzniesienie na obszarze całego Garbu Chełmu o wysokości 400,4 m n.p.m. Góra Św. Anny stanowi triasową strukturę geologiczną zbudowaną z wapieni muszlowych, poprzebijanych miejscami przez skały bazaltowe pochodzenia wulkanicznego. Na terenie Parku występują formy krasowe, m. in. leje zapadliskowe, wąwozy oraz jedna jaskinia. Do walorów krajobrazowych zaliczyć należy również dwa niezwykle ciekawe rezerwaty przyrody.

W rezerwacie geologicznym "Góra Św. Anny" (2,68 ha) ochronie podlega strefa kontaktu wulkanitów ze skałami osadowymi triasu i kredy. W rezerwacie florystycznym "Ligota Dolna" przedmiotem ochrony jest roślinność kserotermiczna. Na Górze Św. Anny zarejestrowanych zostało 832 gatunki roślin, w tym 31 chronionych, 11 częściowo chronionych oraz 21 górskich. W tutejszym drzewostanie powszechnie występującą: buk, dąb, brzoza, modrzew, jawor, grab, olsza, jesion, świerk i sosna.

Bogata jest również fauna rejonu Góra Św. Anny. Wymienić należy tutaj jelenie, sarny, dziki, borsuki, lisy, kuny, tchórze, jeże, zające, wiewiórki; prawdopodobnie występuje suseł moręgowany. W lasach i zadrzewieniach gnieździ sięponad 50 gatunków ptaków. Dominują ptaki drapieżne: myszołów, pustułka, jastrząb, krogulec, kobuz. w buczynach gniezdżą się dość rzadkie ptaki: gołąb siniak i muchołówka mała, a na słabo porośniętych roślinnością stokach występuje rzadki ptak kląskawka. Na szczycie Góry Św. Anny zlokalizowana jest bazylika św. Anny wraz z klasztorem franciszkanów stanowiąca miejsce pielgrzymkowe. Na terenie Parku znajduje się ponad 200 zabytków architektury i budownictwa.

Obszar chronionego krajobrazu „Bory Stobrawsko-Turawskie"
Bory Stobrawsko-Turawskie są zlokalizowane w północnej i wschodniej części gminy. Obszar rozciąga się na niemal 1.800 km2 od wschodnich po zachodnie granice województwa opolskiego. Został on ustanowiony w 1988 roku i stanowi południową część dawnej puszczy. Głównym walorem przyrodniczym tego obszaru są zróżnicowane siedliskowo i gatunkowo lasy wraz z dolinami rzek.

Rezerwat roślinności kserotermicznej „Ligota Dolna"
Jest zlokalizowany na wzgórzu Ligocka Kamienna Góra (321 m n.p.m.), znajdującym się na zachodnim krańcu Góry Chełmskiej w Parku Krajobrazowym „Góra Św. Anny". Rezerwat został utworzony w 1959 roku i zajmuje powierzchnię 4,90 ha. Specyficzne, wapienne podłoże w połączeniu ze swoistym mikroklimatem, dały doskonałą podstawę do powstania unikatowych muraw kserotermicznych. Na terenie rezerwatu odnotowano występowanie 203 gatunków roślin naczyniowych oraz licznych gatunków mszaków i porostów.

Przedmiotem ochrony na tym obszarze są murawy kserotermiczne i ciepłolubne zarośla ze stanowiskami licznych gatunków chronionych i rzadkich, np. czosnek skalny. Wśród występujących tu 26 gatunków roślin ciepłolubnych na uwagę zasługuje bardzo rzadki w skali kraju len austriacki. Wzgórze jest zbudowane z kamieni muszlowych, które wychodzą wielokrotnie na powierzchnię i są pokryte cienką warstwą próchniczej gleby. W rezerwacie można spotkać wiele interesujących i rzadkich gatunków motyli.

Rezerwat Leśny „Płuźnica"
został utworzony w 1957r. i zajmuje powierzchnię 3,17 ha. W rezerwacie występuje, zaliczany do żyznej buczyny niżowej, las bukowo-sosnowo-świerkowy. W drzewostanie, poza gatunkami dominującymi, występują: grab pospolity, dąb szypułkowy oraz brzoza brodawkowata. W runie stwierdzono m.in. Borówkę czarną oraz fiołka leśnego.

Na obszarze gminy zlokalizowano także rezerwat Tęczynów
zajmujący powierzchnię 33,9 ha, którego celem jest ochrona buczyny niżowej oraz grądu subkontynentalnego wraz z cennymi gatunkami w runie np. buławnikiem czerwonym. Teren rezerwatu porasta drzewostan bukowy w wieku ok.140 lat. Miejscami występują lipy i sosny. Charakterystyczne jest występowanie we florze rezerwatu gatunków górskich np. narzecznicy szerokolistnej i przytuli okrągłolistnej i ciepłolubnych np. ciemiężyka białokwiatowego i miodownika melisowatego. W rezerwacie występuje 6 roślin podlegających prawnej ochronie gatunkowej. Są to: gnieźnik leśny, lilia złotogłów, orlik pospolity, podkolan biały, marzanka wonna, konwalia majowa. Projektowany rezerwat jest zlokalizowany w leśnictwie Kalinów (Nadleśnictwo Strzelce Opolskie).

do góry

PRZYDATNE INFO

Przez Strzelce Opolskie przebiega międzynarodowa trasa 94 prowadząca od Zgorzelca przez Wrocław i Opole w kierunku na Bytom, Katowice, Kraków do wschodniej granicy Polski. Obok granic gminy przebiega autostrada A-4. Odległości ze Strzelec Opolskich do:

  • Opola 33 km
  • Gliwic 44 km
  • Wrocławia 120 km
  • Katowic 70 km
  • Krakowa 130 km
  • Warszawy 300 km

Miasto dysponuje również dogodnymi połączeniami kolejowymi w kierunkach Wrocław - Kraków oraz Kluczbork - Kędzierzyn.

Odległość od lotnisk międzynarodowych:

  • Pyrzowice (Katowice) - 60 km
  • Wrocław - 120 km
  • Kraków - 130 km

Informacja PKP 077 461 24 31
Informacja PKS 077 461 27 13
Taxi 077 461 29 70

do góry

 

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Urzędu Miejskiego w Strzelcach Opolskich.
Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Pana Henryka Czempiela.

 

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone