zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
śląskie
Bielsko-Biała
Brenna
Chorzów
Cieszyn
Częstochowa
Dąbrowa Górnicza
Gliwice
Goczałkowice-Zdrój
Katowice
Milówka
Ogrodzieniec
Powiat Bielski
Powiat Gliwicki
Powiat Kłobucki
Powiat Mikołowski
Powiat Wodzisławski
Pszczyna
Skoczów
Szczyrk
Tarnowskie Góry
Ustroń
Węgierska Górka
Wisła
Żywiec
Ogrodzieniec

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Gmina Ogrodzieniec znajduje się w środkowo – wschodniej części województwa śląskiego i jednocześnie w południowej części Powiatu Zawierciańskiego, w niedalekiej odległości od trzech głównych aglomeracji Polski południowej: Krakowa (60 km), Katowic (55 km) i Częstochowy (50 km).

W odległości 30 km od Ogrodzieńca znajduje się międzynarodowe lotnisko pasażerskie w Katowicach - Pyrzowicach, a w odległości 60 km międzynarodowe lotnisko w Krakowie-Balicach.

 Obszar Gminy znajduje się w granicach Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego, a jednocześnie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd.
Gmina charakteryzuje się typowym wyżynnym krajobrazem z lasami, polami oraz licznymi ostańcami skalnymi. Najwyższym wzniesieniem jest Góra Zamkowa, zwana również Górą Janowskiego, wznosząca się na 515,5 m. nad poziom morza.
Gmina Ogrodzieniec od zachodu sąsiaduje z gminą Łazy, od północnego - zachodu z miastem Zawiercie, od północy z Gminą Kroczyce, od wschodu z Gminą Pilica, od południa z Gminą Klucze, która należy do Powiatu Olkuskiego w województwie Małopolskim.

Powierzchnia Gminy wynosi ogółem 86 km2, z czego blisko połowę zajmują lasy.
Gminę zamieszkuje 9.632 osoby (stan na 31.12.2005) z czego prawie połowa, a mianowicie 4.547 mieszka w samym Ogrodzieńcu, natomiast pozostałe osoby w dziesięciu sołectwach gminy.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Zamek Ogrodzieniecki w Podzamczu.
Ruiny Zamku Ogrodzienieckiego należą do największych i najbardziej malowniczo położonych wśród ostańców najwyższego wzniesienia Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Góra na której wznosi się warownia nazwana została od nazwiska Aleksandra Janowskiego, który właśnie tutaj zainspirowany widokiem zamku, podjął myśl o założeniu Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Przypomina o tym tablica umieszczona przy wejściu na zamek z okazji 60-tej rocznicy powołania Towarzystwa w 1906 roku.

zamekZamek Ogrodzieniecki został wzniesiony za panowania Kazimierza Wielkiego, który w 1339 r. zrzekł się praw do księstw Śląskich zhołdowany przez Jana Luksemburskiego. Pierwszymi właścicielami zamku pod Ogrodzieńcem byli przedstawiciele rodu rycerskiego Włodków Sulimczyków. Baltazar Włodek Ogrodzieński lub Ogrodzieniecki był sławnym wojownikiem pojmanym w niewolę w 1454 r. pod Chojnicami przez Krzyżaków. Ród Włodków wydał w dawnej Polsce wiele znakomitości. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że Piotr Włodko podczaszy krakowski był wysłannikiem panów polskich do Krewy na Litwie, gdzie przebywał król Jagiełło, w celu ofiarowania mu korony polskiej. Poselstwo to zakończyło się sukcesem i w 1386 r. Jagiełło został Królem Polski. Pod względem architektonicznym ogrodzieniecki zamek jest niewątpliwie najbardziej interesującą konstrukcją obronną na całej Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Przy jego wznoszeniu nie trzymano się żadnego porządku geometrycznego, ponieważ bezimienni budowniczowie musieli wykorzystać miejsce na skałach i wśród skał, tak aby zamek stał się warownią nie do zdobycia. Stara twierdza zbudowana została w stylu włoskiego gotyku z elementami gotyku francuskiego. Wcześniejszą, drewnianą zabudowę wewnętrzną zastąpiła w XV stuleciu murowana wieża mieszkalna, a także wzniesione na południowej skale skrzydło mieszkalne. Zespół zamku Bonerów składał się z zamku górnego i położonego niżej przedzamcza o powierzchni 3 ha. Zamek otoczony był dwoma wałami obronnymi, tworzącymi warowne obwody, których pozostałości można obecnie zobaczyć. Na narożnikach obwodu, bliższych od twierdzy środkowej, zachowały się na skałkach, dla obserwacji i obsługi wartowniczo-wałowej, pewnego rodzaju bastiony czyli strażnice . Strażnice te wznoszone były nie tylko w celach obserwacyjnych ale także służyły do rozpalania na nich ognisk sygnalizacyjnych, przestrzegających przed niebezpieczeństwem. Wjazd na przedzamcze prowadził od północnego zachodu przez budynek bramy, przed którym znajdowała się niewielka fosa.. Zamek górny został wybudowany na planie nieregularnym wykorzystując wielkie skały na różnych poziomach. Wjazd na dziedziniec prowadził przez bramę w części południowo-zachodniej, osadzonej w szczelinie między dwoma skałami. Zapewne istniał tutaj brama, której miejsce zajęła w XVI wieku wieża bramna. Sześciokondygnacjowana wieża bramna została zbudowana na planie kwadratu, ale najwyższa kondygnacja była cylindryczna. W wewnętrznej części baszty znajduje się półkolisty renesansowy portal zbudowany ze sklepionych cisów. Nad nim znajduje się wnęka po skradzionej w czasie I Wojny Światowej tablicy, której treść napisana pozłacanymi literami po przetłumaczeniu brzmiała:
zamekSeweryn Bonar z Balic w Ogrodzieńcu Ojcowie,
Kamieńcu. Żupnik burgrabia i pełnomocnik,
wielkorządca krakowski, bielski, czchowski,
rabsztyński starosta z fundamentów wzniósł .

Obok miejsca gdzie była tablica znajdują się herby, z których lewy można jeszcze odczytać. Jest to podwójna lilijka andegaweńska, a nad tarczami widać głowy lwów. Wewnątrz znajduje się dziedziniec czworoboczny z którego schody prowadziły na pierwsze piętro. Dziedziniec otoczony był krużgankami, które prowadziły do oddzielnych komnat również na pierwsze piętro. Od strony wschodniej widać stary gotycki portal ceglany. W południowo-wschodniej części dziedzińca znajduje się najstarsza gotycka część zamku z trzema basztami, a w niej występujące ciemne pomieszczenia z gotyckim portalem i sklepieniami. Zachodnie skrzydło dwupiętrowej budowy, łączącej cześć mieszkalną zamku tak zwaną cześć rycerską, posiadało ogrom komnat mieszkalnych i kaplicę przylegającą do ściany południowej.
Część północno-zachodnia zamku oddzielona jest od części środkowej dziedzińcem głównym. Miedzy częścią południową stanowiącą drugie skrzydło zamku, a częścią środkową znajduje się dziedziniec mały. W latach 1532-47, w czasie wielkiej rozbudowy prowadzonej przez Seweryna Bonara, wzniesiono skrzydło północne, przy którym wykuto w skale studnię. Powiększeniu uległo również skrzydło południowe wzmocnione dwiema wyniosłymi wieżami. W dalszych latach wymurowano czwarte skrzydło mieszkalne, zamykające dziedziniec wielki od strony zachodniej i całość umocniono od południa przez postawienie wielkiego pawilonu na planie prostokąta (tzw. Kurza Noga). Kurza Noga jest elementem, który powstał na początku XVII wieku w celu wzmocnienia obronności zamku. Obronę zamku stanowił również mur, otaczający przedzamcze, dalej mury otaczające dziedziniec, czyli majdan zachodni wraz z basteją i najmłodszy mur kurtynowy. Dziedziniec obiegały dekorowane krużganki, dobudowano też drewniane ganki oraz loggie. Baszty zwieńczono blankami, które częściowo przetrwały do czasów współczesnych. Zamek Ogrodzieniecki charakteryzował się pięcioma okrągłymi wieżami. Pierwsza z nich to wieża wschodnia z czołem strąconym w 1914 roku przez ostrzał artyleryjski. Druga baszta to gotycka bojnica, na której zachowały się częściowo zwieńczenia blanków. Trzecia, to renesansowa baszta zachodnia, bardzo charakterystyczna cylindryczna wieża zwieńczona ślepymi machikułami, nazywana w XVII wieku basztą Kredencerską. Czwarta wieża znajduje się w bastionie. W czasie konserwacji wybudowano w niej kręcone schody. Piątej baszty niestety nie ma nie, ale istnieją dowody na to, ze baszta ta istniała. Pisze o niej Michał Poleski w książce Pt. „Zamek Ogrodzieniecki na tle najbliższej okolicy, jego przeszłość i dzień dzisiejszy”: od strony północnej dochowało się podmurowanie kwadratowe, na którego rogu wschodnim dokładnie rysują się ślady zrujnowanej baszty. Na istniejącej jeszcze przed I wojną światową akwareli malarza Gumińskiego, widać zarys wszystkich baszt.

Gród Królewski na Górze Birów w Podzamczu
Grodzisko usytuowane jest na północ do ruin Zamku Ogrodzienieckiego, na jednym z najwyższych ostańców na tym obszarze zwanym Górą Birów (460 m n.p.m.). Najprawdopodobniej po raz pierwszy Górę Birów odnotowano już na XV wiecznych mapach. Pojawiła się ona w roku 1467 pod nazwą AVBIRTURCIVS MONS, który określał całe pasmo Jury. Usytuowanie Góry Birów, a także obecność w masywie ostańca licznych jaskiń powoduje, że jest ona jednym z najważniejszych kompleksów archeologicznych na Jurze, dostarczając ciekawych informacji na temat przeszłości tej malowniczej krainy. Odkryte początki bytności ludzi na Górze Birów sięgają 30 tysięcy lat wstecz. W tych czasach łowcy reniferów i niedźwiedzi zakładali swoje łowieckie obozowiska w jaskiniach Góry Birów. Obszar skał dostarczał krzemienia, który był jednym z pierwszych surowców mineralnych do produkcji narzędzi i broni. Na szczycie Góry Birów, a także w jej okolicach funkcjonowały w II i III tysiącleciu p.n.e. pracownie wykonujące z krzemienia: siekierki, groty do strzał i inne narzędzia. Wtedy to powstała tutaj pierwsza osada rolnicza ludności tzw. kultury pucharów lejkowatych. W okresie VI – V wieku Góra była centrum zespołu osadniczego składającego się z kilku położonych w pobliżu osad tzw. kultury łużyckiej. Należy wspomnieć iż ludność kultury łużyckiej była twórcą znanego grodu w Biskupinie. Cały ten prężnie rozwijający się zespół, został zniszczony przez najazd koczowniczych plemion Scytów. Cała osada została zniszczona, a o jej istnieniu świadczą znalezione naczynia, żelazne i brązowe ozdoby oraz charakterystyczne grociki strzał napastników.

góra birówZe zniszczonych osad wydobyto także brązowe i żelazne ozdoby stroju kobiecego, narzędzia, naczynia, przęśliki i ciężarki tkackie, które pozwoliłyby na rekonstrukcję warsztatu tkackiego sprzed 2500 lat.
W wieku IV – V n.e. Górę Birów zamieszkiwały plemiona germańskie. Przypuszcza się, iż byli to znani ze starożytnych źródeł Wandalowie, którzy wraz ze swoimi pobratymcami podbili i zniszczyli Cesarstwo Rzymskie. Pozostawili oni po sobie naczynia toczone na kole ozdoby z brązu, żelaza oraz srebra. Znaleziska te należą do unikatowych na ziemiach polskich i wzbudzają ogromne zainteresowanie zarówno krajowych jak i zagranicznych badaczy. Ostatnią osadą na Górze Birów była od VIII wieku osada słowiańska. Jest to jedna z najstarszych na Jurze osad naszych bezpośrednich przodków, Słowian. U podnóża osady założyli oni również cmentarzysko kurhanowe. Wydarzenia te można uznać za początki późniejszego zespołu, który później określono mianem Ogrodzieniec. W XIII wieku lub na początku wieku XIV, w czasach walk dzielnicowych i zjednoczonych, szczyt Góry został ufortyfikowany. Został wtedy wzniesiony wał o konstrukcji kamienno-drewnianej, odcinający podejście na szczyt od strony południowo-wschodniej, pozostawiają jedynie przejście przez szczelinę skalną od strony zachodniej. W późniejszej fazie rozbudowy fortyfikacji wzmocniono to wejście wzniesieniem kamiennego muru. Podczas badań archeologicznych wydobyto tutaj olbrzymią ilość militariów w postaci grotów strzał, bełtów, toporów, fragmentów kolczug, noży bojowych, grotów oszczepów i oporządzenia jeździeckiego takiego jak: ostrogi, wędzidła, strzemiona, sierpy, podkowy itp. Wszystko to wskazuje, iż była to strażnica wojskowa, która strzegła granicy Królestwa Polskiego od strony czeskiego Śląska. Ponadto wydobyto tutaj szpile żelazne, które przypuszcza się, iż służyły jako rylce do pisania na woskowych tabliczkach. Uzupełnieniem tych wykopalisk są figurki szachów, w tym pięknie zdobione, wykonana z kości rogu bierka szachowa. Niezwykle interesujące są także żelazne kajdany do skuwania rąk. Gród został zniszczony przez pożar, który prawdopodobnie został wzniecony w czasie walk polsko-czeskich w I połowie XIV wieku. Fakt ten mogą potwierdzać monety znalezione na terenie Góry, pochodzące wyłącznie z mennic czeskich lub śląskich podległych Królowi Czech.

Po zniszczeniu Grodu, którego już nigdy nie odbudowano, zaczęło rozwijać się osadnictwo na terenie Podzamcza i Ogrodzieńca. W tym okresie pojawiła się w źródłach historycznych nazwa miejscowości Ogrodzieniec. Najważniejszym dokumentem jest akt nadania z 1386 roku dla miasta Ogrodzieniec, który zwał się wtedy Koczurów oraz Zamku Ogrodzienieckiego wraz z kilkunastoma innymi wsiami Cześnikow Włodkowi z Charbinowi herbu Sulima. Było to królewskie nadanie za zasługi dla Króla Władysława Jagiełły. Inne dokumenty świadczą, że przed Włodkiem, Zamkiem Ogrodzienieckim rządził z ramienia Kazimierza Wielkiego, Przebór z Brzezia – Marszałek Królestwa. Wynika z tego, że wcześniejszy gród, jak również wzniesiony po jego zniszczeniu kamienny zamek, był niewątpliwie własnością książęcą i królewską. Informacje te dowodzą, że początki Ogrodzieńca jako miasta królewskiego, ma swoje korzenie na Górze Birów, gdzie w dawnych czasach istniał Gród Królewski.

XVIII wieczny Kościół w Ogrodzieńcu
Mury kościoła wznoszące się na wysokość pięciu metrów pozostały nieukończone do 1783 roku. Kolejny właściciel dóbr ogrodzienieckich Jan Józef Jakliński jako kolator świątyni parafialnej rozpoczął budowę kościoła, która została ukończona w 1787 roku. Kościół parafialny Przemienia Pańskiego w Ogrodzieńcu został konsekrowany 11 września 1883 roku przez biskupa kieleckiego Tomasza Kulińskiego. Nie zostało jednak wyjaśnione kto jest autorem projektu świątyni. Wiadome jest na pewno, że zarówno jej autor, jak i projektant znał różnego rodzaju rozwiązania architektoniczne epoki zarówno na terenie Polski, Austrii oraz Francji. Kościół w Ogrodzieńcu jest budowlą stojącą na pograniczu późnego baroku i klasycyzmu. Jest to budowla murowana z wyniosłą wieżą przy głównym wejściu od zachodu. Wieża ta jest jakby przedłużeniem facjaty. Obok głównego wejścia usytuowane są dwie nisze, w których stoją figury św. Wawrzyńca i św. Floriana. Nad wejściem znajduje się napis DOMUS MEA DOMUS ORATIONIST EST, co oznacza dom mój domem modlitwy jest. Szczyt wieży ma kształt kapliczki z wyniosłą sygnaturą na niej podstawioną.

Wnętrze kościoła jest sklepione beczkowo. Sklepienia upiększone arkadami, a ściany pilastrami. W niszy głównego ołtarza znajduje się obraz Przemienia Pańskiego, a nad nim wizerunek Boga Ojca. Po obydwu stronach ołtarza stoją 4 kolumny, na szczycie dwaj aniołowie w postaci leżącej. W nawie bocznego ołtarza usytuowany jest piękny obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, którego kompozycja nawiązuje do obrazu Matki Boskiej z Dzieciątkiem zwanego Dei Salus Populi Romani, znajdującego się w bazylice Santa Maggiore w Rzymie. Obraz ten jest związany ze zwycięstwem wojsk chrześcijańskich po Lepanto. Na Wawelu znajduje się słynny obraz Tomasza Dolabelli, upamiętniający tą bitwę. Obraz Matki Boskiej Śnieżnej (tak nazywana jest kompozycja obrazu) został przywieziony do Polski na początku XVII wieku. Wysoko po lewej stronie w arkadzie znajduje się ambona, a po przeciwległej stronie w niszy chrzcielnica na której widnieją dwa anioły. Przy wejściu do zakrystii znajduje się oryginalny dzwonek w kształcie patka. Dzwon kościelny duży przedstawia wizerunek Pana Jezusa i pochodzi z 1889 roku, a na mniejszym znajduje się napis: Joanne Sobieski, regente Illustrissiomo ac Magnifico domino Michaele a Warsice Wasicki ensiferto, PAX nobis . Jest też napis mówiący o tym, iż został on wykonany kosztem parafian Ogrodzieńca, za czasów ks. W. Frycza. Wiele drogocennych zabytków znajdujących się w kościele parafialnym w Ogrodzieńcu zostało zrabowanych podczas przemarszów obcych wojsk. Należy wspomnieć, że kościół ten jest wpisany do rejestru zabytków chronionych.

Na placu przed kościołem znajduje się odnowiona figura Matki Bożej. Widniejąca na cokole data świadczy o tym, iż została ona wykonana w 1800 roku. Plac wokół Matki Bożej zdobią kwiaty, krzewy oraz niewielkie lampy usytuowane na skałkach. W 2006 roku na tymże placu stanął wykonany z brązu posąg przedstawiający siedzącego na skale papieża Jana Pawła II.

 

Sanktuarium Matki Boskiej Skałkowej w Podzamczu
Sanktuarium Matki Bożej Skałkowej znajduje się przy drodze prowadzącej z Ogrodzieńca do Pilicy w miejscowości Podzamcze, w odległości około 2 kilometrów od Ogrodzieńca. Kult Matki Bożej Skałkowej rozpoczął się w tym miejscu już w 1818 roku.

sanktuariumHistoria przedstawia wydarzenie, które zapoczątkowało istniejącą do dzisiaj wiarę, w to że jest to miejsce święte. Dnia 14 października 1818 roku mieszkańcowi Podzamcza ukazał się na skale wizerunek Matki Bożej. Po tym wydarzeniu, na skale, w miejscu ukazania się wizerunku Matki Bożej umieszczono obraz Najświętszej Maryi Dziewicy, a mieszkańcy codziennie wchodząc po drabinie zapalali światło przed obrazem. Obraz ten miał być z zamkowej kaplicy przeniesiony do kościoła, jednak to miejsce upodobała sobie Matka Zbawiciela, więc z wielką procesją z kościoła przeniesiono obraz w miejsce objawienia.
W miejscu tym było kiedyś źródełko, do którego przychodzili obmywać się chorzy ludzie, gdyż miało ono leczniczą moc. W pięćdziesiątych latach mieszkańcy Podzamcza zbudowali na Skałce niedużą kaplicę ze skalniaków i z lekkiej stalowej konstrukcji. Do 1999 r. w każde niedzielne popołudnie w okresie wiosenno-letnim odprawiano w niej msze święte. W marcu 2000 roku została ona rozebrana, aby na jej miejsce postawić większa i piękniejsza kaplicę z zakrystią.

Nowa kaplica zaprojektowana przez architekta mgr inż. Marka Tonderę wraz z figurą Matki Bożej, została uroczyście poświęcona przez J. Eks. Ks. Bp Adam Śmigielski, głównego celebranta liturgii Mszy Świętej, w dniu 12 czerwca 2000 roku. Wejście na plac Sanktuarium zdobi kamienny łuk z bramą, a także piękna dzwonnicą. 30 maja 2004 r. na placu sanktuaryjnym ustawionych zostało pięć stacji różańcowych obrazujących najważniejsze wydarzenia z życia Jezusa Chrystusa. Zostały one uroczyście poświęcone przez ks. bpa Adama Śmigielskiego w asyście ks. prob. Józefa Podkowy. Sanktuarium Matki Bożej Skałkowej jest odzwierciedleniem nowoczesnej architektury i sztuki, a wraz z otaczającą ją przyrodą niewątpliwie zachwyca każdego. W sposób naturalny harmonizuje z otaczającym krajobrazem ruin zamku. Jest to miejscem nadzwyczajne, urzekające swym pięknem, napawające ciszą i spokojem.

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła w Gieble
został wybudowany z kamienia ciosanego na początku XII wieku przez Allena kasztelana krakowskiego. Elementy architektury romańskiej pochodzącej z tamtego okresu zachowały się po dzień dzisiejszy. Na podstawie dokumentów znajdujących się kościele ustalenie daty wzniesienia kościoła jest właściwie niemożliwe. W opisie archiwalnym zachowanym i sporządzonym w 1791 roku ówczesny rządca kościoła ks. A. Zaborski wspomina, że kościół został ufundowany przez Arian. Na podstawie najnowszych opisów wymienia się rok 1315 jako datę wybudowania kościoła przez Balena – Kasztelana Krakowskiego.

do góry

INNE ATRAKCJE

Jaskinie w Górze Birów
Góra Birów w Podzamczu i tereny wokół należą do najcenniejszych form krasowych w Polsce, których największe skupisko występuje właśnie na obszarze Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

Jaskinie i schroniska skalne występujące w Górze Birów to jedne z ciekawszych i piękniejszych tego typu obiektów. Stanowią one część wielokulturowych stanowisk archeologicznych, obejmujących okres wielu dziesiątek, a nawet setek lat. Wyniki prowadzonych dotychczas badań pozwoliły na rozpoznanie kilku faz osiedlania się w tym obszarze ludzi, przybliżyły sposób ich życia oraz ukazały zmiany jakie wystąpiły w środowisku przyrodniczym.
Niezwykle interesujące stało się odkrycie w osadach jaskiniowych Góry Birów obozowiska łowców reniferów. Znalezisko to potwierdzają liczne szczątki reniferów, stanowiące ok. 70% całego odkrycia. Polowania na renifery dostarczały ówczesnym ludziom mięsa, kości i skór, zbierano także zrzucane poroża. Dieta łowców uzupełniana była ponadto mięsem innych zwierząt takich jak: niedźwiedź jaskiniowy, koń, nosorożec włochaty, żubr pierwotny i mamut, a także ptaków między innymi pardw. Ptaki te zakładały gniazda na ziemi, dlatego też jaja ich mogły być wykorzystywane przez człowieka. Upolowane zwierzęta stanowiły cenne źródło kości, piór i skór wykorzystywanych w życiu codziennym. Człowiek pierwotny zajmował się także zbieractwem roślin i owoców.
Wszystkie te znaleziska stanowią ważną informację o czasie, w którym pierwotni łowcy przebywali na tym terenie. Badania osadów jaskiniowych, a szczególnie występujących w nich szczątków zwierzęcych obok poznania historii osadnictwa dają możliwość rekonstrukcji środowiska przyrodniczego z często odmienną fauną od dzisiejszej. Na terenie otaczającym Górę Birów występowały w przeszłości obok form dziś żyjących, zwierzęta współcześnie charakterystyczne dla dalekiej północy (pardwy, lemingi, renifery), a także formy wymarłe (niedźwiedź jaskiniowy, hiena jaskiniowa, mamut, nosorożec włochaty, żubr pierwotny). Obecność ssaków związanych z wodą tj. karczownik, bóbr oraz wymagające obecności wodopojów duże roślinożerne ssaki kopytne świadczą, że w tym czasie znajdował się na tym terenie zbiornik wodny, rzeka lub jezioro, którego dzisiaj już tutaj nie ma.

Ruiny Strażnicy w Ryczowie
Relikty tej obronnej budowli w postaci resztek murów magistralnych są położone na trudno dostępnej skale, na południe od wsi. Pozostałości zamku były kilkakrotnie badane powierzchniowo, a w latach sześćdziesiątych XX wieku mury zostały zabezpieczone. Pierwsze wstępne badania wykopaliskowe podjęte w 1990 r. objęły jedynie podnóże zamku, lecz dostarczały podstaw do datowania tej warowni

Odtworzenie dziejów Ryczowa  i ustalenie fundatora spotyka się z poważnymi trudnościami, wynikającymi ze skromnych przekazów pisemnych. Zamek wzniesiono prawdopodobnie na gruntach Ryczowa Leśnego, obok którego leżały jeszcze dwie wsie: Ryczów Wielki, czyli Królewski i Ryczów Mały zwany też Ryczówkiem. Najstarsza wzmianka o Ryczowie pochodzi z 1388 r., lecz trudno stwierdzić której z trzech wsi dotyczy. W źródłach pisanych brakuje informacji dotyczących zamku. Niektórzy są skłonni myśleć, że został on wzniesiony prze Kazimierza Wielkiego, który tworzył w owym czasie system strażnic jurajskich. Przypuszczalnie była to budowla typu wieży mieszkalnej, na planie nieregularnego czworoboku, z wejściem prowadzącym przez drewniany most. Wymiary tej budowli to 16 x 11 x 12,5 x 10 m. mury magistralne wzmocnione były przyporami. Interesującą wokół zamku jest sucha fosa i nasypane ziemne wały.

Dworek Szlachecki w Gieble
Dwory od dawnych czasów określały szlachecki, wiejski dom mieszkalny. W obniżeniu centralnej części Giebła, obok stawu znajduje się uroczy dworek szlachecki, który powstał na przełomie XIX/XX wieku. Jest to budynek parterowy, murowany o dwuspadowym dachu krytym dachówką. Dworek wzniesiono z kamienia na rzucie prostokąta. Przed wojną jego dzierżawcami byli państwo Niedzielscy. Około 1930 roku dwór ten był jedynym miejscem zarobków. Praca była tam bardzo ciężka, a zarobki niewielkie. Chętnych jednak nie brakowało, gdyż w owym czasie we wsi panowała bieda. Dworek został umiejscowiony w przepięknym kompleksie parkowym nad brzegiem stawu pośród wysokich drzew. Około lat 1700 istniało na obszarze gminy wiele dworów szlachecki, z których niestety (z tamtego okresu) do dnia dzisiejszego nie zachował się żaden. Dworek w Gieble jest jedynym tego typu obiektem na terenie Gminy Ogrodzieniec.

do góry

NA WYCIECZKI

Na terenie Gminy Ogrodzieniec krzyżują się najważniejsze szlaki turystyczne.
* czerwony "Orlich Gniazd" z Krakowa do Częstochowy dł. 161 km
* niebieski "Warowni Jurajskich" z Rudawy do Mstowa dł. 162 km
* żółty "Zamonitu z Poraja do Ząbkowic dł. 95 km
* zielony "Tysiąclecia" z Bytomia do Skarżyc dł. 87 km
* czerwony "Szwajcarii Zagłębiowskiej" z Zawiercia do Sławkowa dł.35 km.
* czarny "Partyzantów Ziemi Olkuskiej" z Wiesiółki do Udorza dł. 60 km.
 
Szlak Warowni Ogrodzienieckich - Gród Królewski na Górze Birów

Z uwagi na bardzo cenne walory krajobrazowe, historyczne i przyrodnicze Podzamcza oraz na mocy porozumienia zawartego między władzami gminy i Zespołem Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego przystąpiono do prac mających na celu rekonstrukcję Grodu Królewskiego na Górze Birów a także rozwój turystyczny na terenie Podzamcza. Projekt zagospodarowania turystycznego Podzamcza zakłada m.in. utworzenie Szlaku Warowni Ogrodzienieckich, który prezentuje najpiękniejsze i najważniejsze jego walory.

Punktem wyjściowym szlaku jest Plac Jurajski w Podzamczu, przy którym znajdują się tablice informacyjne zawierające dane dotyczące tras turystycznych wokół Podzamcza oraz innych elementów eksponowanych w terenie ze względu na swe walory krajoznawcze, przyrodnicze i historyczne.

Dalej trasa wiedzie ulicą Zuzanka, gdzie znajduje się punkt widokowy na trasie zwiedzania z szeroką panoramą na Zamek Ogrodzieniecki i Górę Birów oraz punkt przyrodniczy i geologiczny. W miejscu tym zamontowano tablice informacyjne, powstaną tutaj również elementy małej architektury w postaci ławeczek i innych miejsc odpoczynku dla turystów. Zobaczyć można w tym miejscu także punkt przyrodniczy - informujący o roślinności ruderalnej i punkt geologiczny - informujący o budowie geologicznej obszaru.

Posuwając się trasą na północ zbliżamy się do Góry Birów z jej głównymi atrakcjami czyli jaskiniami i reliktami Grodu. Osiągając podnóże "Birowa" doprowadzamy turystę do jaskiń znajdujących się w tym ostańcu, przed którymi znajduje się tablica informacyjna. Po wejściu na szczyt Góry zwiedzający będą mieli możliwość zapoznania się z historią osadnictwa na ostańcu oraz będą mogli podziwiać piękną panoramę okolicy z wyznaczonego tutaj punktu widokowego.

Schodząc z Góry Birów trafiamy na odcinek szlaku przewidziany do zaadoptowania na niewielki ogród dendrologiczny, gdzie turysta będzie miał możliwość zapoznania się z najpospolitszymi i najciekawszymi gatunkami drzew i krzewów rosnących w okolicach Podzamcza. Następnie w pobliskim lesie na południowy-wschód od Góry, trafiamy na skupisko kilku nasypów ziemnych tworzących wczesnośredniowieczne cmentarzysko. Historię tego miejsca przedstawia tablica informacyjna. Uzupełnieniem informacji jest tablica opisująca atrakcje przyrodnicze lasu. W pobliżu znajduje się również studnia - źródełko. W tym miejscu umieszczona jest tablica prezentująca przeszłość geologiczną obszaru oraz utworzony zostanie punkt wypoczynkowy.

Idąc dalej szlakiem oddalamy się od cmentarzyska zbliżając do ostańca o nazwie Suchy Połeć. Znajdują się tutaj pojedyncze schrony i bunkry bojowe niemieckiej linii umocnień z 1945r. U podnóża skały umieszczona została tablica opisująca jedno z najcenniejszych zbiorowisk roślinnych na Jurze - murawy kserotermiczne, a na samym szczycie Suchego Połcia tablica prezentująca historię umocnień z okresu II wojny światowej. W tym miejscu utworzona zostanie także platforma widokowa i miejsce wypoczynku.

Dalej szlak kieruje się już bezpośrednio ku zamkowi, przekraczając drogę Ogrodzieniec - Pilica i prowadzi dalej pomiędzy zabudowaniami, gdzie zlokalizowana jest tablica z opisem roślin zbiorowisk synantropijnych. Idąc drogą za zabudowaniami, wiodącą do Zamku Ogrodzienieckiego napotykamy tablicę z opisem walorów przyrodniczych Podzamcza. Dalsza wędrówka szlakiem prowadzi nas do "Skalnego Miasta" w Podzamczu, czyli skupiska skałek o niepowtarzalnych kształtach. Jest to miejsce wyznaczone do uprawiania wspinaczki skałkowej oraz wypoczynku. Z tego punktu rozpościera się panorama na pasmo Smoleńsko-Niegowonickie z wieżą zamku w Smoleniu.

Trasa zwiedzania prowadzi dalej wokół murów zamku oraz kolejnych kompleksów skałkowych doprowadzając ostatecznie przed bramę wejściową Zamku, gdzie znajduje się tablica dotycząca historii tej budowli. Po wejściu na zamek zwiedzanie odbywa się zgodnie z wytyczoną przez gospodarzy zamku trasą . Na wieży zamkowej zlokalizowany jest punkt widokowy, gdzie w koronach murów wieży znajdują się tablice z opisami oglądanych fragmentów krajobrazu.

Opuszczając zamek kierujemy się w stronę Placu Jurajskiego, w pobliżu którego znajduje się XIX wieczna kapliczka z detalami architektonicznymi pochodzącymi z wystroju budowli zamkowych. Finałem trasy jest ekspozycja Edukacyjno-Muzealna znajdująca się w zaadoptowanych pomieszczeniach remizy OSP

TRASY ROWEROWE
Teren Gminy Ogrodzieniec z uwagi na swoje niewątpliwe walory krajobrazowe jest rajem dla miłośników rowerowych wycieczek po Jurze. Gmina posiada kilka wytyczonych szlaków rowerowych.

1. Szlak rowerowy "Orlich Gniazd" z Krakowa do Częstochowy

2. Ścieżka pieszo-rowerowa na trasie Zawiercie-Wydra Zielona - Ruiny Zamku Ogrodzienieckiego w Podzamczu .

3. Nie znakowany szlak utwardzony: Podzamcze - Stare Kiełkowice /6km/ - Giebło /9km/- Pilica /13km/ - Złożeniec /18km/ - Ryczów /23km/- Kolonia Ryczów-Podzamcze /28km/

4. Nieutwardzone trasy na rowery górskie (nieznakowane):
- Ogrodzieniec - Stare Kiełkowice /8km/ - Siamoszyce /11km/ - Mokrus /13km/ - Giebło /15km/ - Morusy /18km/ - Wola Kocikowa /19 km/ - Kolonia Ryczów /22km/- Lachowizna /25km/- Ogrodzieniec /28 km/.
- Ogrodzieniec -Krępa /3km/ - Rodaki /7 km/ - Świniuszka- Żelazko /11km/ - Śrubarnia /12km/ - Piaskownia - Ogrodzieniec /17km/.

5. Trasa o długości ok. 43 km.: Ogrodzieniec - Podzamcze - Karlin - Giebło - Pilica - Kocikowa - Ryczów - Żelazko - Podzamcze - Ogrodzieniec.

6. Trasa: o długości ok. 41 km.: Rokitno Szlacheckie - Niegowonice - Hutki Kanki - Żelazko - Ogrodzieniec - Rokitno Szlacheckie.

7. Trasa o długości ok. 42 km.: Klucze - Gołczowice - Kwaśniów - Krzywopłoty - Bydlin - Złożeniec - Ryczów - Żelezko - Ryczówek - Klucze.

do góry

PRZYDATNE INFO

Komunikacja:
ROZKŁAD JAZDY LINII 101 (linia turystyczna) Zawiercie-Podzamcze-Zawiercie

ZAWIERCIE: 5:36, 6:26, 7:41, 8:41, 9:36, 10:36, 13:31, 14:21, 15:11, 16:11, 17:11, 18:11, 19:11, 20:40, 21:30, 22:20

PODZAMCZE: 5:15, 6:05, 7:20, 8:20, 9:15, 10:15, 13:10, 14:00, 14:50, 15:50, 16:50, 17:50, 18:50, 20:15, 21:10, 22:00

Urząd Pocztowy Ogrodzieniec
 Ogrodzieniec, Plac Wolności 42
 tel. /032/ 67-32-020, 67-32-030

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej
 Ogrodzieniec, Plac Wolności 23
 tel. /032/ 67-32-065, 67-32-021
e-mail: spzoz@ogrodzieniec.pl

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Gminnego Centrum Informacji w Ogrodzieńcu. Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Burmistrza Miasta i Gminy dr inż. Andrzeja Mikulskiego.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone