zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
śląskie
Bielsko-Biała
Brenna
Chorzów
Cieszyn
Częstochowa
Dąbrowa Górnicza
Gliwice
Goczałkowice-Zdrój
Katowice
Milówka
Ogrodzieniec
Powiat Bielski
Powiat Gliwicki
Powiat Kłobucki
Powiat Mikołowski
Powiat Wodzisławski
Pszczyna
Skoczów
Szczyrk
Tarnowskie Góry
Ustroń
Węgierska Górka
Wisła
Żywiec
Skoczów

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Gmina Skoczów wkomponowana w krajobraz wzniesień podnóży Beskidu Śląskiego, położona jest w dolinie Wzgórza Kaplicówka oraz Górki Wiślickiej, na wysokości od 260 do 389 m.n.p.m. Zajmuje obszar 63 km² i liczy ok. 26 000 mieszkańców. Obejmuje miasto wraz z dziesięcioma sołectwami: Bładnice, Harbutowice, Kiczyce, Kowale, Międzyświeć, Ochaby, Pierściec, Pogórze, Wilamowice i Wiślica. Położenie geograficzne: 18°48 'E, 49°49 'N.

Skoczów posiada doskonałe warunki przyrodnicze, krajoznawcze i kulturowe dla uprawiania różnych form turystyki. Atrakcyjne walory Pogórza Śląskiego, zgrupowania stawów, łąk, obszarów zalesionych, jak również liczne zespoły i obiekty zabytkowe, sprzyjają rozwojowi turystyki. Ze względu na nizinne położenie, nasza gmina posiada także dogodne warunki do uprawiania turystyki pieszej, jak i rowerowej, która staje się coraz częstszą formą rekreacji.

Dodatkowo, walory te podnosi samo położenie miasta zlokalizowanego w dolinie rzeki Wisły i jej lewobrzeżnego dopływu Bładnicy, pomiędzy okalającymi je łagodnie wzgórzami. Bliskość Beskidów, położenie gminy przy ważnych arteriach komunikacyjnych oraz stosunkowo niewielka odległość do południowej granicy kraju, również stanowią dodatkowy bodziec dla rozwoju turystyki. Do granicy polsko-czeskiej w Cieszynie 12 km; do Katowic 68 km i Krakowa 110 km. Atrakcyjne położenia potęguje też bliskość takich ośrodków wczasowo-turystycznych jak: Brenna, Ustroń, czy Wisła.

Na uwagę turystów zasługują liczne zabytki, m.in. Ratusz, obiekty sakralne, miejskie kamieniczki, jak również takie atrakcje, jak: wzgórze Kaplicówka, stadnina koni, pływalnia, czy bogaty kalendarz imprez kulturalnych i sportowych.

Najstarsza wzmianka pisana o Skoczowie pochodzi z 1232 roku. Skoczów „pierwsze miasto nad Wisłą od jej źródeł” – tak napisał Jan Długosz w „Dziejach Polski”.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Rynek

Skoczów posiada typowy układ dla miast lokowanych w wiekach średnich z czworobocznym Rynkiem w centrum i uliczkami wychodzącymi z jego rogów. Przy zachodniej pierzei – prawdopodobnie od założenia stale w tym samym miejscu – stoi ratusz.

W XIX w. rynek nazywano z niemiecka Ringplatzem. Przed I wojną światową uchwałą Wydziału Gminnego przemianowano go na Plac Karla Sohlicha, na cześć zmarłego w 1911 r. długoletniego burmistrza Skoczowa. Po I wojnie światowej obowiązywała polska nazwa Rynek, zmieniona w 1936 r. na Plac Marszałka Piłsudskiego. W 1938 r. przebrukowano rynek kostką granitową.

Na rynku znajduje się ratusz z XVIII w., zbudowany w stylu późnobarokowym. Na jego frontowej ścianie znajduje się herb Skoczowa, kopia obrazu Św. Jana Sarkandra i herb Koronny Polski Arcyksięcia Albrechta Kazimierza Sasko-Cieszyńskiego. Ratusz z 1797r. pełnił przez wieki różne funkcje – mieściły się tam m.in. siedziba władz miejskich, policja, areszt gminny i liczne stowarzyszenia kulturalno-społeczne. Na początku lat 90-tych odrestaurowano elewację, wieżę, widniejący u jej nasady obraz Św. Jana Sarkandra oraz tarczę zegara z 1894r. Wieża ozdobiona jest ośmiopołaciowym hełmem rokokowym z ażurową latarnią i zwieńczona gwiazdą oraz kulą. W 1995r. w kuli znaleziono cenne dokumenty z XVIII i XIX.

Na rynku znajduje się także fontanna z barokową figurą Jonasza, zwanego potocznie „Trytonem” dłuta skoczowskiego wielkomieszczanina Wacława Donaya.

Urokliwe są także miejskie kamieniczki, które odbudowano po pożarze miasta w 1910 roku, otrzymały wystrój secesyjny. Domy przy rynku pochodzą na ogół z 2 poł. XVIII i pocz. XIX w., zbudowane w większości na starych zrębach. Ustawione kalenicowo, przeważnie piętrowe, podpiwniczone, z długą sklepioną sienią przeważnie na przestrzał. W pomieszczeniach sklepienia żaglaste, żaglaste na gurtach, krzyżowe lub kolebkowe z lunetami.. Na uwagę zasługują fasady budynków nr 10, 14, 15 i 16. Budowała je głównie miejscowa firma Juliusza Stritzkiego według planów cieszyńskiego architekta Dostala lub własnych, korzystając przy projektowaniu fasad z gotowych wzorów w wiedeńskich katalogach. Tutaj też rozpoczynają swój bieg "Skoczowskie szlaki spacerowe".

Dom urodzenia Św. Jana Sarkandra

Dom przylegający do ratusza (kamienica Rynek 2), według tradycji jest miejscem urodzenia św. Jana Sarkandra. Pierwotny, zapewne z XVI/XVII w., przekształcony. Zachowała się piwnica murowana z kamienia, prostokątna, sklepiona kolebkowo, w której od 1890 r. istnieje kaplica św. Jana Sarkandra.

W odrestaurowanych pomieszczeniach parteru od 1994 r. działa Muzeum Parafialne św. Jana Sarkandra. W ścianie frontowej na wysokości parteru znajduje się kamienna tabliczka informująca o urodzeniu w tym miejscu św. Jana Sarkandra.

Wzgórze Kaplicówka

Nad miastem wznosi się wzgórze Kaplicówka (389 m.n.p.m.) z zabytkową kaplicą, która od XIX w. poświęcona jest  Janowi Sarkandrowi. W 1985 r. przed kaplicą stanął Krzyż Papieski, przeniesiony z lotniska w Muchowcu, wykonany z okazji pielgrzymki Papieża Jana Pawła do Polski. Wieczorem krzyż jest  oświetlony i dojeżdżając do Skoczowa, widać go pięknie z daleka. 22 maja 1995 roku Papież odprawił na wzgórzu pokanizacyjną mszę ku czci Św. Jana Sarkandra.

Kaplicówka jest częstym miejscem spacerów mieszkańców Skoczowa i turystów. Ze wzgórza rozciąga się piękny widok na miasto i panoramę Beskidów. Podobno jeden z najpiękniejszych widoków w Beskidach!

Kościół ewangelicko – augsburski św. Trójcy

Zbudowany w latach 1863 – 1865, neogotycki, murowany, potynkowany. Prezbiterium krótkie, prostokątne, z zakrystią i klatką schodową po bokach. Nawa na rzucie prostokąta z wtopioną od frontu wieżą z kruchtą w przyziemiu. Prezbiterium i lokalność przy wieży sklepione krzyżowo, w kruchcie pod wieżą sklepienie kolebkowe. Wewnątrz dwukondygnacjowe empory wsparte na filarach, z balustradami dekorowanymi płycinami. Na zewnątrz kościół opięty przewyższającymi ściany skarpami. Wieża czworoboczna, o ściętych narożnikach w górnej kondygnacji, zwieńczona hełmem piramidalnym. Dachy dwuspadowe, pobite blachą. Ołtarz neogotycki, z kazalnicą powyżej.

do góry

INNE ATRAKCJE

Szlaki turystyczne

Piesze szlaki turystyczne PTTK  rozpoczynające się w Skoczowie (tuż przy dworcu PKP), biegną w kierunku szczytów Beskidu Śląskiego. Przebieg ich tras jest następujący:

• SKOCZÓW-Górki Wielkie-Błotny
Długość szlaku ok. 15 km, czas przejścia ok. 5 godz.

• SKOCZÓW-Lipowiec-Równica
Długość szlaku ok. 11 km, czas przejścia ok. 4 godz.

TRASY ROWEROWE

TRASA Nr 11Y (kolor żółty)
Przebieg: Cieszyn - Zamarski - Dębowiec - Skoczów - Pierściec - Zaborze - Mnich - Strumień.

TRASA Nr 24C (kolor czerwony)
Przebieg: Chałupki - Godów - Jastrzębie Zdrój - Zebrzydowice - Cieszyn - Goleszów - Skoczów - Ustroń - Wisła - Istebna - Jasnowice.

ŚCIEŻKI ROWEROWE

Uzupełnieniem tras rowerowych oraz alternatywa dla uprawiania rekreacyjnej turystyki rowerowej w obrębie gminy są ścieżki urządzone głównie na wałach rzeki Wisły, zarówno na prawym, jak i lewym brzegu. Ścieżki rozpoczynają swój bieg w okolicach Stadniny Koni w Ochabach, a kończą się na granicy Gminy w Harbutowicach. Docelowo ścieżką na wale rzeki Wisły można dotrzeć do Ustronia, a następnie dalej, aż do miasta Wisły, natomiast zmierzając w kierunku północnym do Strumienia.

Ścieżki na prawym wale rzeki mają łączną długość 8 940 mb. I w całości są przejezdne. Ich szerokość waha się od 2,5 - 3 m. Na całej długości wykonano nawierzchnię tłuczniową, a niektóre odcinki utwardzono za pomocą powierzchniowego utrwalenia.

Ścieżki na lewym wale rzeki mają łączną długość 9 302 mb., niestety nie są w pełni przejezdne. Z uwagi na niekorzystne ukształtowanie terenu (brzegi rzeki Wisły zbliżają się do korpusu drogi DK-81 Katowice-Wisła), nie można urządzić ścieżki na odcinku ok. 400m. Poza tym na pewnych odcinkach występują niedogodności w postaci wyjazdu i zjazdu na ścieżkę bezpośrednio z drogi DK - 81. Zaletą ścieżki zlokalizowanej na lewym wale jest niewątpliwie odcinek od mostu na ul. Bielskiej w kierunku Harbutowic. Ścieżka prowadzi alejkami parkowymi, dalej w bardzo malowniczej scenerii Beskidów.

Urządzanie bezpiecznych szlaków, którymi przyjemnie jeździć, to kolejna z form przyciągania do gminy chętnych, którzy preferują aktywny sposób spędzania wolnego czasu. Oferta ta jest szczególnie atrakcyjna dla rodziców z dziećmi. Zimą natomiast ścieżki mogą z powodzeniem być wykorzystywane jako tereny biegowe dla narciarzy.

Trasy te jednak pomyślane są nie tylko z myślą o turystach,  ale i mieszkańcach naszego regionu. Trasy rowerowe i ścieżki łączą się z sąsiednimi gminami, tworząc nie tylko okazję do poznania walorów przyrody i rekreacji, ale stając się również traktem komunikacyjnym.

Ścieżki rowerowe urządzono także w Łęgu na wale rzeki Bładnicy (za Zespołem Szkół Nr 1 na Górnym Borze).

do góry

NA WYCIECZKI

SPACEROWY SZLAK SARKANDROWSKI

 Na Śląsku kult Jana Sarkandra istniał już w XVIII w. Do jego rozwinięcia się i powstania licznych pamiątek poświęconych męczennikowi przyczynili się proboszczowie skoczowscy – ks. Józef Michałek w II poł. XIX w., w okresie beatyfikacji Sarkandra i ks. Jan Ew. Mocko w I poł. XX w., w okresie uroczystych obchodów 300. rocznicy jego męczeńskiej śmierci. Przygotowania do mającej nastąpić kanonizacji wzmogły zainteresowanie osobą współpatrona diecezji bielsko-żywieckiej. Przez cały rok przybywały do Skoczowa – miejsca jego urodzenia - liczne grupy pielgrzymkowe i wycieczkowe. Powstała potrzeba oznaczenia i opisania miejsc związanych z życiem i kultem św. Jana Sarkandra w Skoczowie. W ten sposób zrodził się pomysł Szlaku Sarkandrowskiego, zrealizowany przez Muzeum im. Gustawa Morcinka w 1993 r.

1. DOM URODZENIA ŚW. JANA SARKANDRA, RYNEK 2

Według starych przekazów św. Jan Sarkander urodził się w piwnicy domu przylegającego do ratusza. Dom ten wykupiono z rąk prywatnych w 1890 r. W piwnicy urządzono kaplicę, gdzie od początku XX w. odbywały się nabożeństwa, zaś w pozostałych pomieszczeniach działały stowarzyszenia katolickie i biblioteka. Od 1932 r. rozważano projekt utworzenia Sarcandrineum – muzeum gromadzącego pamiątki związane z osobą i kultem bł. Jana. Po przerwie w latach 1939 – 1959 piwniczkę przywrócono do celów kultowych. W trakcie przygotowań do kanonizacji Sarkandra wrócono do pomysłu utworzenia Sarcandrineum. Projekt odrestaurowania zabytkowej kamienicy i jej adaptacji do nowych celów opracowali Ludwik Herok i Alojzy Wróblewski. W 1993 r. rozpoczął się remont, w pierwszej kolejności kaplicy wg proj. Heroka. 29.VI.1994 r. bp Tadeusz Rakoczy poświęcił kaplicę narodzenia Jana Sarkandra, a 3.XI.1994 r. oddane zostały do użytku sale ekspozycyjne na parterze. 1.IX.1995 r. Sarkandrówka otrzymała status Muzeum Parafialnego im. Św. Jana Sarkandra.

2. OBRAZ JANA SARKANDRA NA WIEŻY RATUSZA

Kiedy w 1801 r. kończono odbudowę ratusza, ojcowie miasta postanowili umieścić na frontowej ścianie u nasady wieży wizerunek ks. Jana Sarkandra, rodaka i patrona miasta. Obraz olejny, malowany na blasze przedstawia męczennika w pozie modlitewnej, z atrybutami męczeństwa. Prawdopodobnie jest to kopia starszego, barokowego pierwowzoru. Na odwrocie daty prac konserwatorskich. W czasie remontu ratusza w 1991 r. zdjęty i umieszczony w muzeum. Na wieży kopia wykonana przez Martę Meinhardt-Gawrońską.

3. KOŚCIÓŁ PW. ŚŚ. APOSTOŁÓW PIOTRA I PAWŁA

W murach kościoła parafialnego i plebani zachowało się najwięcej śladów czci Jana Sarkandra. Są wśród nich relikwie ofiarowane w 1920 r. przez ołomunieckiego kardynała Skrbeńskiego. W 1906 r. Janowi Sarkandrowi dedykowano dawny ołtarz św. Antoniego, po prawej stronie ołtarza głównego. Przebudowano go w stylu barokowym, umieszczając w centrum dużą statuę św. Jana wg wzoru znad jego grobu w Ołomuńcu. W 1972 r. stare malowidła na sklepieniu nawy głównej zastąpiono nowymi, przedstawiającymi: wyjazd z matką do Przybora, pielgrzymkę do Częstochowy na Jasną Górę oraz męczeństwo i chwałę Błogosławionego, które zaprojektował i wykonał prof. Edmund Czarnecki z Katowic. W lewej nawie kościoła stoi stara, drewniana figura przedstawiająca św. Jana rozciągniętego na skrzypcu. Pierwotnie stała ona w kaplicy na Wzgórzu. Na kościelnej wieży wisi dzwon „Sarkander” z 1967 r. ( wcześniejsze dzwony o tej nazwie z 1862, 1923 r. zostały zajęte na cele wojenne). Parafia posiada kilka obrazów z przedstawieniami Męczennika, w tym jeden, który był dawniej Obrazem ołtarzowym w kaplicy Sarkandrowskiej na Kaplicówce.

FIGURA JANA SARKANDRA

Rzeźba wykonana przez Wacława Donaya w 1794 r., stała pierwotnie w sąsiedztwie „czyszczarni” na skoczowskim rynku. Pod figurą umieszczono łacińską inskrypcję, a na odwrotnej stronie postumentu: „Na cześć Jana Sarkandra pobożni przełożeni i obywatele skoczowscy wznieśli 1794 r.” W okresie okupacji usunięta z rynku, w 1960 r. ustawiona na postumencie (strona prawa) przy wejściu na plac kościelny od ul. Kościelnej.

4. KAPLICA ŚW. JANA SARKANDRA NA WZGÓRZU KAPLICÓWKA

Przed 1825 r. stała na wzgórzu kapliczka poświęcona Chrystusowi Boleściwemu. Drugą, większą ufundował i poświęcił ks. Józef Michałek w 1871. Dedykował ją bł. Janowi Sarkandrowi, a na pokrycie kosztów utrzymania i renowacji ustanowił fundację. Biskup wrocławski Forster zezwolił na odprawienie w kaplicy cichych Mszy Św. trzy razy w roku. W 1873 r. zakupiono dzwon „Sarkander”. Ks. Jan Ew. Mocko przywrócił procesje na Kaplicówkę w ostatnią niedzielę maja. W 1923 r. wzniesiono nową kaplicę, poświęconą w następnym roku w czasie odpustu sarkandrowskiego. W ołtarzu umieszczono obraz bł. Jana, wystawiony teraz w Sarkandrówce. Kiedy papież Pius XI rozszerzył w 1932 r. kult bł. Jana na całą Polskę, ks. Mocko postanowił wznieść nowe oratorium. Wg planów arch. Wiedermanna wybudowała je firma Stritzki, a 27.V.1934 r. poświęcił ks. infułat Wilhelm Kasperlik. Wnętrze zdobi stylowy ołtarz z figurą Męczennika wykonaną ze sztucznego marmuru przez firmę Kamień z Bielska. Kaplicę, uszkodzoną w 1945 r., odrestaurowano dzięki pomocy kupca J.Sławiczka. Staraniem bpa Herberta Bednorza w 1985 r. przed kaplicą stanął krzyż papieski z Katowic-Muchowca. Dnia 22.V.1995 r. – w sąsiedztwie kaplicy i krzyża – stanął ołtarz, przy którym papież Jan Paweł II odprawił nabożeństwo dziękczynne za kanonizację Jana Sarkandra.

5. KOŚCIÓŁ PW. ZNALEZIENIA KRZYŻA ŚW. – SZPITALIK

Początki sięgają XV w., służył jako kaplica miejskiego szpitala. W okresie reformacji pozostawiony katolikom jako kościół parafialny (do 1654 r.). Tu „w czas Bożego Narodzenia 1576r.” Jan Sarkander został ochrzczony przez ks. Wojciecha Gagatkowskiego. Pozostała z tego czasu kamienna chrzcielnica, przeniesiona teraz do prezbiterium. W tym kościele Jan przystępował do pierwszych sakramentów i słuchał Słowa Bożego. Na sklepieniu malowidła Jakuba Kawuloka z Istebnej, przedstawiające chrzest, męczeństwo i chwałę Jana ze Skoczowa (1958 r.). Na probostwie obraz Jana Bulowskiego przedstawiający Sarkandra unoszonego do Chwały Niebieskiej z 1958 r.

6. ULICA ŚW. JANA SARKANDRA

W 1923 r. władze miejskie przemianowały ul. Szpitalną, wychodzącą z Rynku w stronę Szpitalika, na ul. Jana Sarkandra. Łączy ona miejsce urodzenia z miejscem chrztu św. w kościółku pw. Znalezienia Krzyża Św.

7. DOM SIEROT KATOLICKICH – CARITAS

Wzniesiony w 1910 r. staraniem ks. Jana Ew. Mocko i Tow. Bł. Jana Sarkandra, Katolicki Dom Sierot, którego patronem był Sarkander. Opiekę nad dziećmi powierzono Boromeuszkom, a potem Siostrom Służebniczkom Dębickim. W czasie okupacji siostry wysiedlono, a kilka lat po II wojnie zakład zamieniono na dom dla chłopców upośledzonych Caritas. Obecnie – Dom Opieki Społecznej dla Dzieci, nadal prowadzony przez siostry.

8. FIGURA JANA SARKANDRA PRZY UL. MICKIEWICZA

Ufundowana przez rodzinę Sperlingów, w 1890 r. stanęła na ich polu przy drodze do kolei (otwartej w 1888). Poświęcenia dokonał ks. Jan Zahradnik z Grodźca 9.IX.1891 r. Początkowo nie była polichromowana. Odrestaurowana w 100. rocznicę powstania.

9. DOM SIÓSTR SŁUŻEBNICZEK

W 1960 r. Anna Janko przekazała dom przy ul. Mickiewicza 45 Zgromadzeniu Sióstr Służebniczek. Osiadły tam zakonnice, które pracowały w zlikwidowanym przez władze, domu starców przy Szpitaliku. Obrały one patronem swego domu św. Jana Sarkandra. W 1991 r. jedna z nich namalowała obraz patrona, powieszony teraz w kaplicy.

 

SPACEROWY SZLAK SKOCZOWSKICH ZABYTKÓW

Do XVIII w. Skoczów miał drewnianą zabudowę. Murowany był zamek, ratusz i kościół. Wiele napisano na temat pożarów, które od XV w. nawiedzały miasto. Najtragiczniejszy był wiek XVIII, kiedy w przeciągu 43 lat miasto spaliło się dwukrotnie. W pożarze w 1756 r. spłonęło 105 budynków, ratusz, kościół i zamek. W tym samym roku wybuchła wojna 7-letnia i rozpoczęła się okupacja wojsk pruskich. Dopiero po tych tragicznych wydarzeniach, w II poł. XVIII i pocz. XIX w. nastąpił okres dość szybkiego rozwoju. Powstały wtedy, zachowane w większości do naszych czasów prawie w niezmienionym kształcie, ratusz, kościół, szpital miejski, kamienica przy ul. Fabrycznej oraz nieistniejące już – zamek, hotel miejski i koszary za Wisłą. Do miasta doprowadzono wodę z Kaplicówki, skanalizowano i wybrukowano kamieniem rzecznym rynek i dwie główne uliczki. Czyszczarnię na środku rynku ozdobiono figurą Jonasza, obok stanęła potem statua Jana Sarkandra i kamienny krzyż. Dalsze przyśpieszenie rozwoju nastąpiło na przełomie XIX i XX w. Miał na to wpływ rozwój przemysłu i linia kolejowa z Cieszyna do Bielska oddana do użytku w 1888 r.

1. RATUSZ

Usytuowany w zachodniej pierzei, zbudowany został w 1797r., wieża pochodzi z 1801r. Późnobarokowy, pierwotnie piętrowy z wieżą na osi ponad fasadą. W 1935 r. przebudowany z dodaniem drugiego piętra. Na wysokości I piętra balkon o kutej balustradzie, po bokach wejścia na balkon dwa medaliony z płaskorzeźbionymi herbami Skoczowa i arcyksięcia Kazimierza Albrechta oraz data 1797. U nasady wieży od frontu wizerunek św. Jana Sarkandra w owalnym, profilowanym obramieniu. 10 V 1933 r. na posiedzeniu Wydziału Gminnego odczytano Reskrypt Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, według którego ratusz w Skoczowie uznany został Rozporządzeniem Prezydenta RP z 6 II 1928 r. „O opiece nad zabytkami” za zabytek sztuki.

2. DOM URODZENIA ŚW. JANA SARKANDRA, Rynek 2

Dom przylegający do ratusza, według tradycji jest miejscem urodzenia św. Jana Sarkandra. Pierwotny, zapewne z XVI/XVII w., przekształcony. Zachowała się piwnica murowana z kamienia, prostokątna, sklepiona kolebkowo, w której od 1890 r. istnieje kaplica św. Jana Sarkandra. W odrestaurowanych pomieszczeniach parteru od 1994 r. działa Muzeum Parafialne św. Jana Sarkandra. W ścianie frontowej na wysokości parteru znajduje się kamienna tabliczka informująca o urodzeniu w tym miejscu św. Jana Sarkandra.

3. MIEJSKA „CZYSZCZARNIA” Z FIGURĄ JONASZA (TRYTONA)

Pod koniec XVIII w. na Rynku stanęła murowana czyszczarnia, do której drewnianymi rurami doprowadzono wodę z Kaplicówki. Jako ozdobę studni ustawiono kamienny posąg Jonasza, zwanego Trytonem, dzieło Wacława Donaya. Po założeniu wodociągu miejskiego, w 1895r. usunięto z Rynku czyszczarnię, a figurę ustawiono w ogrodzie za hotelem. W 1901 r. przeniesiono ją ku studzience na zboczu Kaplicówki. 10 V 1933 r. Reskryptem Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego „figurę rzeźbioną z kamienia, Posejdona zwanego Jonaszem” uznano za zabytek sztuki na podstawie Rozporządzenia Prezydenta RP z 6 II 1928 r. o opiece nad zabytkami. Dopiero w 1956 r. mocno uszkodzony posąg przeniesiono do parku za OSP i poddano wstępnej konserwacji. Staraniem Koła MZC i władz miasta 19 XI 1976 r. Jonasz wrócił na skoczowski rynek. W roku 2005 przeprowadzono renowację rzeźby i basenu.

4. SECESYJNE KAMIENICZKI PRZY WSCHODNIEJ PIERZEI

Domy przy Rynku na ogół pochodzą z II poł. XVIII i pocz. XIX w., w większości na starych zrębach. Ustawione kalenicowo, przeważnie piętrowe, podpiwniczone, z długą sklepioną sienią przeważnie na przestrzał. W pomieszczeniach sklepienia żaglaste, żaglaste na gurtach, krzyżowe lub kolebkowe z lunetami. W domu nr 22 w jednej z izb strop belkowany z datą 1758. Fasady kamienic odbudowanych po pożarze w 1910 r. otrzymały wystrój secesyjny. Na uwagę zasługują fasady budynków nr 10, 14, 15 i 16. Budowała je głównie miejscowa firma Juliusza Stritzkiego według planów cieszyńskiego architekta Dostala lub własnych, korzystając przy projektowaniu fasad z gotowych wzorów w wiedeńskich katalogach.

5. KAMIENICA Z 1793 R. ul. Fabryczna 5

Powstała na miejscu wcześniejszego budynku, który spłonął w pożarze w 1756 r. Według przekazów miała to być kaplica zamkowa, za czym przemawia bogata dekoracja stiukowa stropu z symbolem maryjnym w sali tylnego traktu. Przykład szerokofrontowego domu wolnostojącego (pierwotnie), z sienią na osi i reprezentacyjną salą w tylnym trakcie. Rozwiązanie wnętrza barokowe, sklepienia krzyżowe z lunetami, sień i klatka sklepione kolebkowo. Najstarszą częścią są kamienne piwnice ze sklepieniem beczkowym, zachowane pod tylnym traktem. Elewacja I piętra rokokowa, dach mansardowy z naczółkiem. Portal kamienny, zamknięty półkoliście, z kwadratowym nadświetlem i datą 1793. Powyżej płaskorzeźba św. Jana Chrzciciela. Po kapitalnym remoncie w latach 1983 – 1986, od 20 XII 1986 r. kamienica jest siedzibą Muzeum im. Gustawa Morcinka.

Wskazania: W sąsiedztwie Muzeum, u zbiegu ulic Fabrycznej i Garbarskiej, stara fabryka sukiennicza z 1 poł. XIX w. Od 1895 r. własność Heilpernów, którzy nadali jej nazwę Pierwsza Śląska Fabryka Koców, Derek i Guń. Spłonęła na pocz. XX w., odbudowana i rozbudowana. Po II wojnie światowej Zakłady Przemysłu Wełnianego PLEDAN. Kapliczka – według tradycji postawiono ją na rynku na życzenie ks. Elżbiety Lukrecji w 1 poł. XVII w. Podupadającą państwo Holikowie w 1877 r. przenieśli do swego ogrodu. Miała ich uchronić przed pożarem w 1910 r.

6.  ULICA ZAMKOWA

Uchwałą Wydziału Gminnego z 1923 r. uliczkę stanowiącą łącznik między ulicami Bielską i Garbarską, prowadzącą na tyłach skoczowskiego zamku, nazwano ZAMKOWĄ.  Tuż przed II wojną światową uliczkę przebudowano z zamiarem usprawnienia komunikacji w śródmieściu. Obecnie pozostaje jedynym śladem po rozebranym w 1938 r. zamku Piastów Cieszyńskich w Skoczowie.

7. SZKOŁA Z 1873 r., ul. Bielska

Szkoła 6-klasowa zbudowana na parceli ofiarowanej miastu przez właściciela dóbr Komory Cieszyńskiej, arcyksięcia Albrechta. Stała na wprost zamku, od ulicy oddzielona dwoma ogródkami, za budynkiem było podwórze, boisko i ogród (zabrane w 1937r. pod ul. Objazdową, a potem także bank). Od 1903 r. szkoła żeńska, po I wojnie światowej mniejszościowa szkoła niemiecka, od 1933 r. Powszechna Szkoła im. Ignacego Paderewskiego. W 1945 r. zdewastowana przez stacjonujące w niej wojsko niemieckie, a następnie sowieckie. W latach 1947 – 48 odrestaurowana i podniesiona do drugiego piętra. Obecnie – Gimnazjum nr 2. Na placu po zburzonym zamku urządzone boisko szkolne.

8. ZAMEK PIASTOWSKI

Powstał w średniowieczu jako jeden z grodów książąt cieszyńskich. Początkowo drewniany, potem konstrukcja kamienno-drewniana. Otoczony wałem drewniano-ziemnym, poświadczonym jeszcze w XVI w. Od 1573 r. siedziba szlacheckiej rodziny Logau’ów, którzy przebudowali go na murowany dwór o charakterze rezydencjalnym. Po 1653 r. własność Komory Cieszyńskiej. W XVIII w. dwukrotnie spłonął w pożarach miasta, odbudowywany z wykorzystaniem wcześniejszych elementów. Porównanie z późniejszymi planami wskazuje, że do XX w. zachowała się jedynie część wcześniejszego zamku. W II poł. XIX w. siedziba sądu powiatowego, część pomieszczeń wynajmowała szkoła. Od 1902 r. własność miasta. W latach 1913 – 1918 siedziba Muzeum Beskidzkiego Karola Prausa. Rozebrany w 1938 r.

9. SECESYJNE KAMIENICE NR 18, 20

Pochodzą z pocz. XIX w., stanowiły własność kupieckich rodzin Tomaszków i Fialów. Po pożarze w 1910 r. odbudowane, fasady i ściany boczne z bogatą dekoracją secesyjną. W budynku nr 18 zachowana w sieni posadzka z kolorowych płytek i fragmenty ściennych polichromii secesyjnych.

PLAC  KOŚCIELNY
10. KOŚCIÓŁ  PW. ŚŚ. APOSTOŁÓW  PIOTRA I PAWŁA

Zbudowany w 1762 r. na miejscu wcześniejszego, który spłonął w 1756 r. Konsekrowany w 1767 r. Wieża dobudowana w 1862 r. Orientowany, barokowy o zatartych cechach stylowych. Trójnawowy, halowo-emporowy, o trzech przęsłach, z nawą główną szerszą i wyższą od prezbiterium. Przy korpusie od zachodu występująca ryzalitem kwadratowa wieża z kruchtą w przyziemiu. Pod kościołem zasypane krypty. Ołtarz główny barokowo-klasycystyczny z pocz. XIX w., odnowiony w 1891 r., kolumnowy, z rzeźbami śś. Piotra i Pawła, w polu środkowym obraz Spotkanie Ap.Piotra i Pawła w drodze na męczeństwo wg Jana Lafranco z Rzymu. Boczne ołtarze – o charakterze barokowym, z obrazami św. Jana Sarkandra, św. Floriana z widokiem płonącego Skoczowa, św. Jana Nepomucena, św. Barbary, św. Wincentego z Ferrary. Ambona rokokowa z 1767 r., organy z 1892 r. (firma Rieger z Karniowa).

KRZYŻ

Ustawiony w 1870 r., do 1872 r. był jednocześnie krzyżem cmentarnym. Ufundowany przez W. Mainkę. Z białego marmuru, z postacią Chrystusa odlaną z metalu, na podstawie dwa wersety z Ewangelii.

BAROKOWE FIGURY

Rzeźby przedstawiające świętych Piotra z Alkantary i Jana Kapistrana (od ul. Objazdowej) oraz Jana Sarkandra i Jana Nepomucena (od ul. Kościelnej) datowane są na II poł. XVIII w., pochodzą z pracowni Wacława Donaya.

KAPLICÓWKA
11. KAPLICA ŚW. JANA SARKANDRA

Obecna kaplica jest już czwartą budowlą na wzgórzu zwanym. Od 1871r. poświęcona jest św. Janowi Sarkandrowi. Decyzję o budowie obecnego oratorium podjął ks. prałat Jan Ew. Mocko po tym, jak papież Pius XI rozszerzył kult na obszar całej Polski. Plany wykonał cieszyński architekt Wiedermann, a prace budowlane zlecono firmie Stritzkich ze Skoczowa. Poświęcenie nastąpiło 27 V 1834 r. Wnętrze kaplicy zdobi stylowy ołtarz z figurą Jana Sarkandra, wzorowaną na rzeźbie z katedry ołomunieckiej. Od 1985 r. przed kaplicą stoi krzyż papieski z Katowic-Muchowca. Na miejscu Ołtarza Papieskiego z 1995 r. postawiono pamiątkowy obelisk.

12. KOŚCIÓŁ EWANGELICKO – AUGSBURSKI ŚW. TRÓJCY, ul. Zofii Kossak - Szatkowskiej

Zbudowany w latach 1863 – 1865, neogotycki, murowany, potynkowany. Prezbiterium krótkie, prostokątne, z zakrystią i klatką schodową po bokach. Nawa na rzucie prostokąta z wtopioną od frontu wieżą z kruchtą w przyziemiu. Prezbiterium i lokalność przy wieży sklepione krzyżowo, w kruchcie pod wieżą sklepienie kolebkowe. Wewnątrz dwukondygnacjowe empory wsparte na filarach, z balustradami dekorowanymi płycinami. Na zewnątrz kościół opięty przewyższającymi ściany skarpami. Wieża czworoboczna, o ściętych narożnikach w górnej kondygnacji, zwieńczona hełmem piramidalnym. Dachy dwuspadowe, pobite blachą. Ołtarz neogotycki, z kazalnicą powyżej.

13. KRZYŻ KAMIENNY, ul. Cieszyńska

Usytuowany przy wjeździe do miasta od zachodniej strony, przy dawnej rogatce miejskiej. Ufundowany w 1865 r. przez Jana i Weronikę Woykowskich. Na kamiennym krzyżu metalowa figura ukrzyżowanego Chrystusa, na podstawie wyryta data fundacji.

MAŁY  RYNEK

Położony przy ul. Cieszyńskiej, od rynku oddzielony był restauracją Szczurkowej, rozlewnią cieszyńskiego piwa i starą lodownią. Nazywano go „świńskim ryneczkiem”, gdyż od dawien dawna odbywały się tu targi na nabiał, drób i warzywa. Na przełomie XIX i XX w. organizowano na placu widowiska i imprezy rozrywkowe. W 1853 r. przy ul. Cieszyńskiej, za Ryneczkiem wzniesiono synagogę żydowską. W 1923 r. przemianowano mały ryneczek na Plac 30 Stycznia, na pamiątkę bitwy pod Skoczowem w 1919 r.

14. POMNICZEK UPAMIĘTNIAJĄCY SYNAGOGĘ

Zbudowana w 1853 r. synagoga była kultowym i duchowym centrum gminy żydowskiej w Skoczowie. Działała przy niej Talmud – Thora – Schule. W okresie okupacji hitlerowskiej Żydów wysiedlono, a synagogę w 1940 r. rozebrano. 21 VI 1994 r. w Skoczowie odbyła się uroczystość odsłonięcia pomniczka upamiętniającego 100. rocznicę powstania Żydowskiej Gminy Wyznaniowej i 140. rocznicy wybudowania synagogi. Autorem pomniczka jest cieszyński rzeźbiarz Jan Herma, fundatorem Eliezer Urbach, syn ostatniego przełożonego Gminy.

ULICA  MICKIEWICZA

Na przełomie XIX i XX w. rozpoczęła się zabudowa wzdłuż nowej drogi łączącej centrum miasta z dworcem kolejowym, zwanej wówczas Banhofstrasse. Powstały przy niej reprezentacyjne gmachy sądu grodzkiego z więzieniem, nowej szkoły, poczty, Komunalnej Kasy Oszczędności i wille zamożnych skoczowskich rodzin, głównie fabrykantów i inteligencji. Większość z nich zaprojektowała i wybudowała firma Juliusza i Jana Stritzkich.

15. KOŚCIÓŁ PW. ZNALEZIENIA KRZYŻA ŚW. – SZPITALIK

Najstarszy zabytek skoczowski, dawna kaplica przy szpitalu miejskim, wzmiankowany po raz pierwszy w dokumencie ks. Kazimierza z 1484 r. Przebudowany i powiększony w l. 1794 – 1795 dzięki pomocy arcyks. Kazimierza Albrechta i w 1870 r. z fundacji Maksymiliana Habla. Bez wyraźnych cech stylowych, orientowany, murowany z kamienia i cegły, potynkowany. Korpus prostokątny, jednonawowy, prezbiterium węższe i niższe, zamknięte trójbocznie. Dach dwuspadowy pobity blachą miedzianą, z czworoboczną wieżyczką neogotycką na sygnaturkę. Barokowa ambona i krucyfiks, kropielnica w kształcie kielicha o cechach barokowych, kamienna chrzcielnica z XVI w.

16. SECESYJNE KAMIENICE

W stylu secesyjnym zbudowanow 1904 r. kamienicę nr 7, własność poczmistrza Gustawa Veterle (obecnie: ośrodek zdrowia), nr 9 – z II poł. XIX w. przebudowaną w stylu secesyjnym, własność KKO, nr 11 – gmach Szkoły Ludowej i Wydziałowej Męskiej z 1903 r.,nr 13 –z 1909 r., wolnostojącą kamienicę u zbiegu ul. Polnej i Mickiewicza, własność burmistrza Karla Sohlicha, nr 21 – z 1905 r., wg proj. Juliusza Stritzkiego, właściciel J. Kubeczka, nr 23 – z 1908 r., dom narożny przylegający do lewego brzegu Bładnicy koło mostu, własność Anny Heinisch, nr 25 – z 1911 r., własność Ludwik Choma, wolnostojący, przylegający do prawego brzegu Bładnicy, zachowany plan sytuacyjny i plan budowy wykonany przez Juliusza Stritzkiego. Na uwagę zasługuje gmach poczty z 1901 r., pierwotnie gmach sądu grodzkiego z więzieniem na zapleczu, a także dawny notariat Alberta Czaji  - nr 12 (obecna Szkoła nr 9). Jeszcze przed I wojną światową następuje odejście od secesji. W architekturze oznacza to nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne, proste bryły, zupełny brak dekoracji fasad. Przykładem mogą tu być okazałe wille Hennerów i Appermannów (nr 17 i 19), a także Stritzkich, dra Jastrzębskiego, Drabinów i innych.

17. POMNIK „ POLEGŁYM ZA POLSKOŚĆ ŚLĄSKA”

20 VII 1924 r. w 5. rocznicę bitwy pod Skoczowem Towarzystwo „Sokół” dokonało odsłonięcia pomnika „Naszym Bohaterom” według projektu prof. Jana Raszki, z inskrypcją ks. Emanuela Grima. Został on zniszczony w czasie okupacji hitlerowskiej. Obecny pomnik „Poległym za polskość Śląska” według projektu Artura Cienciały został odsłonięty dnia 22 VII 1961 r.

Wskazanie:Po drugiej stronie ulicy stoi gmach dawnego katolickiego sierocińca, zbudowanego w 1910 r. przez Towarzystwo bł. Jana Sarkandra, przy wsparciu ks. Jana Ew. Mocki. Przy ogrodzeniu Caritasu stoi na postumencie figura św. Jana Sarkandra, ufundowana przez Sperlingów w 1890 r.

 

SPACEROWY SZLAK MORCINKOWSKI

Od śmierci Gustawa Morcinka minęło ponad 40 lat. Uczniowie w całej Polsce znają jedynie skromną nowelkę „Łysek z pokładu Idy”, coraz mniej jest czytelników ze średniego i starszego pokolenia, wychowanych na książkach autora „Wyrąbanego chodnika”. Nadal jednak Skoczów jest z nim kojarzony i wciąż jeszcze dziesiątki wycieczek, głównie szkolnych, docierają do „Miasteczka nad rzeką”, by tu szukać jego śladów. Z myślą o nich, w ramach przygotowań do obchodów 110. rocznicy urodzin Gustawa Morcinka, opracowany został SZLAK MORCINKOWSKI, łączący miejsca z nim związane na planie miasta.

1.MUZEUM IM. GUSTAWA MORCINKA, UL. FABRYCZNA 5

Zarządzeniem nr 84/81 z 16.IX.1981 r. Wojewoda Bielski powołał z dniem 1 września tego roku Muzeum im. Gustawa Morcinka w Skoczowie, jako oddział Muzeum w Cieszynie. Placówka została otwarta 20.XII.1986 r. w zabytkowej kamienicy przy ul. Fabrycznej 5. Zbiory morcinkowskie pochodzą głównie z zamkniętego w 1974 r. Muzeum Biograficznego Gustawa Morcinka. Ekspozycja zajmuje trzy sale parteru w tylnym trakcie. Prezentuje życie i twórczość pisarza, jego związki z górnictwem.

2.SŁONECZNA WILLA GUSTAWA MORCINKA, UL. LEŚNA 2

Nagroda literacka za „Wyrąbany chodnik” oraz inne honoraria autorskie pozwoliły G. Morcinkowi zrealizować plan budowy własnego domu. Dnia 12.VII.1932 r. kupił od mistrza rymarskiego Karola Sperlinga działkę przy ul. Ustrońskiej 500, a 7.X.1933 r. nastąpił odbiór budowlany i święta Bożego Narodzenia spędzili już Morcinkowie u siebie. Od pierwszych dni „Słoneczny dom” stał się domem otwartym, chętnie odwiedzanym przez przyjaciół pisarza, rzesze znajomych, dziennikarzy i uczniów, z kraju i zagranicy. W okresie II wojny światowej pisarz był więźniem obozów koncentracyjnych, jego siostrę wysiedlono, a w willi zamieszkała niemiecka rodzina. Po wojnie, do powrotu brata z tułaczki poobozowej jesienią 1946 r., Teresa Morcinek zdołała dom urządzić na nowo i przywrócić dawną atmosferę. W pierwszą rocznicę śmierci pisarza, dnia 20.XII.1964 r., w jego domu otwarto Muzeum Biograficzne Gustawa Morcinka. Placówka cieszyła się dużą frekwencją, odwiedzana głównie przez wycieczki szkolne z całego kraju. Została zamknięta 26.VI.1974 r., a część zbiorów została przekazana do muzeum w Cieszynie, skąd w 1986 r. wróciły do Skoczowa, do Muzeum im. Gustawa Morcinka.

3.DOM, W KTÓRYM GUSTAW MORCINEK MIESZKAŁ W LATACH 1919 – 1925

W październiku 1919 r. Gustaw Morcinek przybył do Skoczowa, gdzie pełnił obowiązki oficera placu i nauczyciela szkoły wydziałowej. Wynajął pokój w domku zarządcy folwarku, a na emeryturze rolnika Jana Klepka za fabryką sukna Inochowskiego, obecnie ul. Krzywa 16.

4.DOM, W KTÓRYM G. MORCINEK MIESZKAŁ W LATACH 1930 – 1934

Sprowadzenie do Skoczowa siostry Teresy, a głównie poprawa sytuacji materialnej rodziny związana z początkami kariery literackiej Gustawa Morcinka, pozwoliły na wynajęcie większego mieszkania w  nowej, okazałej kamienicy przy Alei Mickiewicza 39. Stąd Morcinkowie przenieśli się w grudniu 1933 r. do własnego domu przy ul. Ustrońskiej 500 (obecnie: Leśna 2).

5.ULICA GUSTAWA MORCINKA NA OSIEDLU GÓRNY BÓR

Jest to główna arteria komunikacyjna największego osiedla spółdzielczego w Skoczowie – Osiedla Górny Bór. Nazwa pojawiła się na planach budowlanych w 1978 r. Jako pierwszych meldowano przy ul. G. Morcinka w maju i czerwcu 1981 r. mieszkańców bloku nr 9. Przy tej ulicy znajduje się większość bloków, szkoła, przedszkole, banki i placówki handlowe.

6.SZKOŁA PODSTAWOWA NR 1 IM. GUSTAWA MORCINKA, UL. MICKIEWICZA 11

Decyzją Rady Szkolnej w Cieszynie G. Morcinek z dniem 18.X.1919 r. został przeniesiony do polskiej szkoły ludowej i wydziałowej. Od 1922 r. pełnił obowiązki nauczyciela w Szkole Wydziałowej jako wykładowca języka polskiego i historii, a od 1923 r. dodatkowo w Szkole Dokształcającej Przemysłowej. Prowadził bibliotekę szkolną, propagował czytelnictwo, pisał i wystawiał wraz uczniami Jasełka, współorganizował festyny szkole. Był działaczem miejscowego Koła Macierzy Szkolnej. W 1924 r. rozpoczął współpracę z „Miesięcznikiem Pedagogicznym”, a od 1927 r. z wydawnictwami podręczników szkolnych. Szkoła była kopalnią tematów do felietonów pedagogicznych, opowiadań i powieści, jednak szybki rozwój kariery literackiej utrudniał pełnienie obowiązków nauczycielskich. W 1938 r. Gustaw Morcinek zrezygnował z pracy w szkole i na zaproszenie Józefa Kreta rozpoczął wykłady w Uniwersytecie Ludowym w Nierodzimiu. Po wojnie nie wrócił do szkolnictwa, ale miał stały kontakt z dziećmi i młodzieżą, także ze skoczowskiej szkoły. W pierwszą rocznicę śmierci pisarza Szkoła Podstawowa nr 1 w Skoczowie otrzymała imię Gustawa Morcinka. Na ścianie frontowej gmachu wmurowano tablicę pamiątkową z płaskorzeźbą przedstawiającą popiersie patrona, a w westybulu stanęło popiersie Gustawa Morcinka, dzieło Artura Cienciały z Wisły.

7. DOM, W KTÓRYM GUSTAW MORCINEK MIESZKAŁ W LATACH  1927 – 1929

W 1927 r. Morcinkowie wynajęli mieszkanie w nowo zbudowanym domu Doenemarków przy ul. Szpitalnej. W sąsiedztwie znajdowały się domy zaprzyjaźnionych rodzin dra Pawła Raszki i adwokata Karola Kiszy.

8. DOM, W KTÓRYM GUSTAW MORCINEK MIESZKAŁ W LATACH 1926 – 1927

W czasie krótkiego trwania małżeństwa z Zuzanną Lazarówną, nauczycielką Szkoły Ludowej w Skoczowie, Gustaw Morcinek wynajmował mieszkanie na pierwszym piętrze willi adwokata Karola Kiszy przy ul. Cieszyńskiej. Po rozpadzie związku małżeńskiego, przeniósł się z matką do domu przy ul. Szpitalnej.

9. POMNIK GUSTAWA MORCINKA PRZY UL. A. MICKIEWICZA

Społeczny Komitet Budowy Pomnika został powołany w 1984 r. Opracowanie projektu powierzono prof. Janowi Kuczowi z ASP w Warszawie, projekt otoczenia wykonał inż. arch. Alojzy Wróblewski ze Skoczowa. Monument odlały i wykonały jego montaż na postumencie Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych. Uroczystość odsłonięcia odbyła się 5 XII 1987 r., aktu odsłonięcia dokonali: dr Józef Musioł, Prezes Towarzystwa im. Gustawa Morcinka w asyście prof. Z.Gburka, prof. P. Tendery, T. Kijonki, przedstawiciela ZLP oraz Dyrektora KWK MORCINEK.

do góry

PRZYDATNE INFO

Urząd Miejski w Skoczowie
ul. Rynek 1, 43-430 Skoczów
tel. 033/ 853 38 54

Biuro Promocji i Informacji, Galeryjka Miejska - ARTadres
Rynek 18, 43-430 Skoczów
tel./ fax:  033/ 858 50 23

Pogotowie Ratunkowe
ul. Krzywa 4, 43-430 Skoczów
tel. 033/ 857 95 49 lub 999

Komisariat Policji w Skoczowie
ul. Sarkandra 9, 43-430 Skoczów
tel. 033/ 853 32 13 lub 997

Urząd Pocztowy w Skoczowie
ul. Mickiewicza 14, 43-430 Skoczów
tel. 033/ 853 35 33

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów zgromadzonych na www.skoczow.pl – oficjalnej stronie Urzędu Miasta w Skoczowie. Teksty (opisy tras spacerowych, zabytków): Halina Szotek, Ewa Bojda - Biuro Promocji i Informacji. Zdjęcia: A.Giertler, K.Giertler - archiwum własne zwiedzajmy.pl.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone