zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
parki narodowe
Babiogórski PN
Biebrzański PN
Bieszczadzki PN
Bory Tucholskie PN
Drawieński PN
Gorczański PN
Gór Stołowych PN
Kampinoski PN
Karkonoski PN
Magurski PN
Narwiański PN
Ojcowski PN
Poleski PN
Słowiński PN
Świętokrzyski PN
Tatrzański PN
Ujście Warty PN
Wielkopolski PN
Woliński PN
Tatrzański Park Narodowy

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Tatry to jedyny w Polsce obszar o charakterze wysokogórskim. Był on zatem zawsze trudniej dostępny, a trudne warunki życia powodowały, że przez wiele wieków teren ten nie był zagospodarowany przez człowieka. Dawało to możliwość swobodnego działania sił przyrody i uchroniło Tatry przed większymi przekształceniami. W zasadzie bez wpływu na stan przyrody pozostała działalność człowieka w średniowieczu. Wędrowne pasterstwo wołoskie (od XIII wieku), czy też ekspedycje poszukiwaczy skarbów nie odcisnęły na przyrodzie Tatr trwałego piętna. Dopiero działalność przemysłowa (górnictwo i hutnictwo) dokonała istotnych zmian w przyrodzie i to zwłaszcza w XVIII i XIX wieku.

Wybitne nie tylko w skali kraju i ciągle jeszcze dobrze zachowane walory przyrodnicze Tatr zostały "odkryte" na przełomie wieków XVIII i XIX przez uczonych, którzy dotarli w Tatry. Ich prace wydobyły na światło dzienne bogactwo przyrody i jej specyficzny, niepowtarzalny charakter. Bardzo szybko też okazało się, że walory te są coraz bardziej zagrożone i że istnieje potrzeba ich ochrony. Stąd w latach 80-tych XIX wieku pojawiły się pierwsze koncepcje objęcia Tatr ochroną w formie parku narodowego na wzór pierwszego w świecie amerykańskiego parku narodowego w Yellowstone. Z różnych jednak powodów (własnościowych, finansowych) idea parku narodowego nie mogła być jednak przez dziesięciolecia zrealizowana. Ostatecznie, Tatrzański Park Narodowy został utworzony na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 roku i rozpoczął działalność z dniem 1 stycznia 1955 roku.

Powierzchnia Parku wynosi 21164 ha i pod tym względem zaliczany jest do największych parków narodowych w Polsce. Około 70% powierzchni parku zajmują lasy i zarośla kosodrzewiny, a pozostałe 30% to murawy wysokogórskie, skały i wody. Ochroną ścisłą objęte jest prawie 11,5 tys. ha powierzchni, w tym całe piętro hal i turni, piętro kosodrzewiny oraz częściowo również lasy regla górnego i dolnego. Ochrona ścisła polega na ochronie procesów zachodzących w środowisku naturalnym.

Koordynacją badań prowadzonych w Tatrach oraz edukacją ekologiczną zajmuje się Pracownia Naukowo - Badawcza istniejąca od 1980 roku, oraz będące jej integralną częścią Muzeum Przyrodnicze TPN. Muzeum znajdujące się przy ulicy Chałubińskiego 42a, oferuje turystom szeroki wachlarz informacji o Parku.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Zwiedzając Tatry podziwiamy piękno krajobrazu i przyrody. Chodząc krętymi górskimi ścieżkami zauważamy czasem pięknie wkomponowane w krajobraz ślady działalności człowieka - szałasy, koliby pomniki, tablice krzyże i kapliczki. Mijając je warto poznać ich historię, a nasz serwis internetowy pomoże w tym Państwu. 
 
Zasoby dziedzictwa kulturowego Tatrzańskiego Parku Narodowego to ponad 400 zidentyfikowanych śladów obecności i działalności człowieka w Tatrach. Są to między innymi:

  • stanowiska archeologiczne i ryty naskalne - łącznie 60 dotychczas rozeznanych w TPN,
  • Obiekty gospodarki leśnej i dworskiej - łącznie 53 na terenie TPN,
  • Obiekty, zespoły, szlaki pasterskie - łącznie 170 na terenie TPN w różnym stopniu zachowania, od śladów i miejsc po całe zespoły z Polaną Chochołowską i Kopieńcami na czele,
  • Obiekty i relikty górnictwa i hutnictwa - łącznie 93 zidentyfikowane dotychczas na terenie Tatr z wiodącymi zespołami Zakopane I w Kuźnicach i Zakopane II w Starych Kościeliskach oraz sztolniami i szybami w dolinie Starorobociańskiej i Pyszniańskiej,
  • Obiekty, zespoły, ślady i relikty turystyki, taternictwa i sportów zimowych - łącznie 24 na terenie TPN,
  • Inne budynki i obiekty użyteczności publicznej - łącznie 65 na terenie TPN,
  • Zabytki sakralne i kommemoratywne - łącznie 73 na terenie TPN.

ZABYTKI SAKRALNE

W Tatrzański Parku Narodowym zabytki sakralne są szczególnie ważne i bardzo mocno związane w historią regionu i turystyki w Tatrach. Do najważniejszych z nich należą: krzyż na Giewoncie, Pustelnia Brata Alberta, Wiktorówki, Figurka w ścianie Zawratowej Turni, Figurka św. Katarzyny w Bramie Kraszewskiego, Kaplica Najśw. Serca Pana Jezusa w Jaszczurówce, kapliczka hawiarska ("zbójnicka") w Dolinie Kościeliskiej.

GŁAZY PAMIĄTKOWE I TABLICE

  • Tablica upamiętniająca Powstanie Chochołowskie - Ufundowana przez księży z dekanatu nowotarskiego w roku 1903. Upamiętnia epizod sprzed Wiosny Ludów zwany "poruseństwem chochołowskim". Powstanie miało się rozpocząć się równocześnie z ogólnonarodowym, którego termin został jednak w ostatniej chwili odwołany, o czym wiadomość nie dotarła w porę na Podhale. Zryw powstańczy trwał od 21 do 23 lutego 1846 roku, a prócz Chochołowian brali w nim udział także górale z Cichego, Dzianisza oraz Witowa.Tablica wkuta jest w ścianę skalną Niżniej Bramy Chochołowskiej, po prawej stronie potoku. Metalowa, odlewana z brązu, w kształcie prostokąta (80 x 70 cm) z wypukłym napisem: "Ku czci X. Leopolda Kmietowicza, wikarego z Chochołowa, twórcy zbrojnego ruchu narodowego górali tutejszych w 1846 r., przy dzielnej pomocy Jana Andursikiewicza org., X. Michała Głowackiego z Poronina i X. Michała Janiczaka z Szaflar". Nad tablicą umieszczony obrazek Matki Boskiej Częstochowskiej, w drewnianej ramce, za szkłem.
  • Kamień Karłowicza - przy szlaku nad Czarny Staw Gąsienicowy znajduje sie kamień upamiętniający tragiczną śmierć Mieczysława Karłowicza - jednego z największych polskich kompozytorów. 8 lutego 1909 roku Karłowicz został zasypany prza masy sniegu, które oderwały się ze zboczy Małego Kościelca. W miejscu odnalezienia ciała kompozytora utawiono kamień upamiętniający to smutne wydarzenie. Na kamieniu znajduje się góralska swastyka oraz napis "Non omnis moriar"
  • Tablica Edwarda Jelinka - w Dolinie Strążyskiej na jednej ze skał znajduje się tablica upamiętniająca postać Edwarda Jelinka - czeskiego literata i publicysty, wielkiego przyjaciela Polaków. Po jego przedwczesnej śmierci z inicjatywy Henryka Sienkiewicza w 1897 roku grono polskich przyjaciół pisarza umieściło tablicę, a 2 lata później także i popiersie Edwarda Jelinka.
  • Miejsce kaźni Polaków u wylotu doliny Wielkiej Suchej Doliny (Dolina Chochołowska). Symboliczny grób pomordowanych 27 grudnia 1939 r. przez żołnierzy niemieckich, w tym właśnie miejscu. Mimo ekshumacji zwłok, która odbyła się w październiku 1949 r. i przeniesieniu prochów na cmentarz do Chochołowa, nagrobek pamiątkowy pozostawiono. Znajduje się on po lewej stronie potoku, przy wylocie doliny. Otoczony sztachetowym płotem,, wyznaczony betonowym krawężnikiem (3,26 x 2,04 m), z betonowym krzyżem przy jednym z krótszych boków, na nim tablica pod szkłem zawierająca następujący tekst: \"Ciężko jest dla ojczyzny pracować, jeszcze ciężej walczyć za nią. Trudniej umierać, ale najtrudniej cierpieć. Tu zostali wymordowani w biały dzień przez siepaczy hitlerowskich. Było ich dziewięciu, między nimi prof. Antoni Nawara z Rabki. Dnia 27 XII 1939 r. Nazwiska pozostałych ośmiu osób nieznane. Ekshumacja zwłok odbyła się w październiku 1949 roku. Prochy zostały przeniesione z miejsca mordu Suchej Doliny do Chochołowa i tam na cmentarzu spoczywają. Cześć ich pamięci. Za komitet SI - CH.\" Obecnie dopisane są pozostałe nazwiska.
  • Symboliczny cmentarz przy Kaplicy na Wiktorówkach - na terenie kaplicy zgromadzono kilkadziesiąt symbolicznych tablic upamiętniających osoby szczególnie związane z górami i które w górach straciły życie.

 

PRZEMYSŁ

Od XV wieku na terenie Tatr rozwijał sie przemysł ciężki, który związany był z górnictwem i hutnictwem metali kolorowych oraz żelaza, przemysłem drzewnym i papierniczym, węglarstwem, a także kamieniołomami. Działalność przemysłowa człowieka w Tatrach zakończyła się w XIX wieku, a ostatnim przejawem działalności górniczej w polskiej części Tatr był epizod związany z wydobywaniem rudy uranu w Dolinie Białego w latach 50 XX wieku.

Górnictwo - W czasach historycznych poszukiwania minerałów w Tatrach i w sąsiednich masywach górskich podjęto pod koniec XIII wieku. Do poszukiwania i eksploatacji bogactw mineralnych zachęcały wtedy przywileje osadnicze nadawane przez władców. W XIII i XIV wieku poszukiwano i eksploatowano metodą płukania złoto znajdujące się w osadach rzecznych łatwiej dostępnych dolin tatrzańskich, m.in. w rejonie Krywania i Szczyrbskiego Jeziora. Legendy odnoszące się do późniejszych czasów głoszą także o płukaniu złota w Potoku Kościeliskim.

Z 1417 roku pochodzi jedna z pierwszych wzmianek o kopalni w górach za Nowym Targiem. W pierwszej połowie XV wieku rozpoczyna się w Tatrach trwający blisko 400 lat okres tzw. górnictwa kruszcowego, które polegało na eksploatacji metodami górniczymi żył kwarcowych zawierających niewielkie ilości kruszców występujące w skałach krystalicznych.

W rejonie Krywania znajdowały się sławne w Europie kopalnie złota. Wiara w możliwość odkrycia bogatych złóż złotego kruszcu powodowała, iż mimo nieopłacalności, kopalnie te działały przez blisko 300 lat, zamknięto je w 1788 roku.

Największe prace górnicze w Tatrach prowadzono w rejonie Ornaku, gdzie na początku XVI wieku znaleziono zasobne w miedź i srebro złoża kruszcu. W latach 1502-1503 prace te wspierał finansowo król Aleksander Jagiellończyk, a eksploatacją kruszców w górnych partiach Doliny Kościeliskiej interesował się również król Zygmunt Stary, który do 1540 roku, jako jeden z gwarków współfinansował prowadzone tam roboty górnicze. W okresie prowadzenia prac wydobywczych górnicy wydrążyli m. in. 7 sztolni w Ornaczańskim Żlebie. Wtedy także powstała kopalnia „Na Kunsztach“, w której do pokładu rudy prowadził pionowo wydrążony w skale szyb o głębokości kilkudziesięciu metrów. 

Ponowne ożywienie prac górniczych w Tatrach nastąpiło w drugiej połowie XVIII wieku, za panowania Stanisława Augusta. Odnowiono wtedy stare kopalnie w rejonie Ornaku, a także poszukiwano nowych złóż kruszców, w czasie których odkryto w 1766 roku m.in. bogate pokłady rudy żelaza w Jaworzynie Łuszczkowej (Jaworzynce).

W drugiej połowie XVIII kończy się stopniowo eksploatacja żył kruszcowych w Tatrach, a rozpoczyna trwający ponad 100 lat okres wydobywania i przetwórstwa rud żelaza, które znajdowały się w skałach węglanowych. Prace wydobywcze prowadzono w kilkunastu kopalniach na obszarze Tatr Zachodnich do około 1880 roku.

Po raz ostatni prace górnicze w Tatrach podjęto w latach 50. XX wieku, w celu eksploatacji tzw. surowców strategicznych. W Dolinie Białego wybito wtedy dwie znacznej długości sztolnie, w których podobno wydobywano uran.

Hutnictwo - W pierwszych stuleciach naszej ery w wielu miejscowościach na południowym Podtatrzu wytwarzano prostymi metodami (w tzw. dymarkach) żelazo, m.in. w Starym Smokowcu, najwyżej położonym grodzisku Tatr Wysokich.

W czasach historycznych żelazo uzyskiwane przy eksploatacji żył kruszconośnych przetapiano w różnych miejscach na Podtatrzu.

W drugiej połowie XIX wieku, po odkryciu zasobnych złóż rudy żelaza w Jaworzynie w 1866 roku w Kuźnicach zakopiańskich zwanych wtedy hutami hamerskimi powstał ośrodek hutniczy, którego założycielem był ostatni starosta nowotarski Franciszek Richter. Po jego śmierci hutę przejęła Kamera Nowotarska, ale ze względu na wyczerpywanie się pokładów rudy austryjacka huta rządowa prosperowała słabo.

Na przełomie 1869/1870 roku Homolaczowie sprzedali zakład hutniczy w Kuźnicach wraz z dobrami zakopiańskimi Ludwikowi Eichbornowi. Źle prowadzony zakład i wyczerpywanie się pokładów rudy doprowadziły do jego upadku. W 1875 roku wygaszono w Kuźnicach wielki piec. Kilka lat później przerobiono go na tzw. piec kopułowy przeznaczony do przetapiania starego żeliwa. Przez kilka lat z surówki sprowadzanej ze Spisza produkowano różne wyroby z żelaza. Produkcji tej zaniechano około 1878 roku.

W roku 1889 dobra zakopiańskie wraz z Kuźnicami kupił Władysław hr Zamoyski. Po zasięgnięciu opinii specjalistów zadecydował o ostatecznej likwidacji zakładu metalowego. Wyposażenie techniczne huty i kuźni sprzedano na złom.

W XIX wieku na obszarze Tatr znajdowały się także inne zakłady hutnicze. W Jaworzynie Spiskiej działał od 1759 roku zakład założony przez Ferenca Horvath-Palocsaya. W latach 60. XIX wieku hutę dzierżawili przez kilka lat Homolacsowie z Zakopanego. Znajdował się tam wielki piec, fryszerki i kuźnie. W 1873 roku zaniechano robót w hucie, a ostatnią kuźnię zlikwidowano w 1892 roku.

W połowie XIX wieku w Dolinie Chochołowskiej (Huciska) i Lejowej (Huty Lejowe) wytapiano żelazo prymitywnymi metodami. W latach 1840-1858 huty prowadzili Kajetan, a później Hieronim Borowscy. Z powodu braku rudy huty zamknięto w połowie lat 60.

Papiernictwo - Po upadku hut zakopiańskich w latach 80 XIX wieku Magnus Peltz ówczesny właściciel Zakopanego utworzył 2 papiernie. pierwsza z nich znajdowała sie przy drodze do Kuźnic - powyżej ronda i przetrwała do stycznia 1945 roku, kiedy to została wysadzona w powietrze przez wojska niemieckie. Była to tak zwana papiernia dolna. Papiernia górna istniała w Kuźnicach do roku 1895, kiedy uległa zniszczeniu w pożarze wywołanym przez piorun. w jej pozostałościach w 1914 roku hrabia Władysław Zamoyski następny po Magnusie Peltzu właściciel dóbr zakopiańskich zbudował elektrownię, która produkuje prąd do dzisiaj. Osoby zainteresowane tym tematem zachęcamy do zapoznania sie z pracami dr Henryka Josta m.in. "O zakopiańskich papierniach i papiernictwie w Tatrach".

SZAŁASY

Szałasy to najliczniej występujące w Tatrzańskim Parku Narodowym obiekty dziedzictwa kulturowego. Sa to prymitywne drewniane, rzadziej kamienne budynki, służące bacom i juhasom jako zaplecze do wypasu owiec i krów. Niektóre z szałasów zostały uznane za zabytki budownictwa pasterskiego i figurują w rejestrze zabytków. Do takich należą zespoły szałasów na polanie Kopieniec, na Rusinowej Polanie, w Dolinie Jaworzynki, na Polanie Chochołowskiej oraz na Polanie Stoły. Wyjątkowym zabytkiem jest koliba kamienna w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, gdyż jest to jedyny tego typu obiekt w polskich Tatrach wpisany do rejestru zabytków.

do góry

INNE ATRAKCJE

FAUNA

Tatrzański Park Narodowy chroni unikatowy w skali kraju świat zwierzęcy wysokich gór, odmienny pod wieloma względami od fauny innych pasm górskich Polski a nawet Europy. Warunki bytowania zwierząt w Tatrach wyraźnie różnią się od innych środowisk naturalnych. Panuje tu całkiem odmienny i specyficzny klimat, niskie temperatury, silne wiejące wiatry, duże ilości opadów atmosferycznych. Duża pokrywa śnieżna często utrzymująca się powyżej pół roku spowodowała swoisty rozwój fauny tatrzańskiej niepowtarzalnej na innych obszarach. Tylko nieliczne zwierzęta zdołały się przystosować w tych trudnych warunkach siedliskowych.

O specyfice fauny Tatr decydują przede wszystkim gatunki wysokogórskie zasiedlające głównie otwarte przestrzenie hal i turni. Ze ssaków należą tu kozica oraz świstak, które na skutek długotrwałej izolacji wytworzyły w Tatrach odrębne podgatunki. Dla nich Tatry są jedynym naturalnym miejscem występowania na terenie kraju.

Zespoły ssaków żyjących w Tatrach, zarówno drapieżników (niedźwiedź brunatny, ryś, wilk) jak i ich ofiar (świstak, kozica, jeleń, sarna, dzik) świadczą, że środowisko tatrzańskie jest bardziej pierwotne, w porównaniu z innymi chronionymi regionami w Polsce i Europie.

ŚWIAT PRZYRODY

Tatry zbudowane są ze skał krystalicznych, metamorficznych i osadowych. Zostały ukształtowane w formie płaszczowin podczas orogenezy alpejskiej. W plejstocenie Tatry uległy zlodowaceniu, które ustąpiło około 10 000 lat temu. Od tego czasu rzeźba Tatr przeobrażana jest przez procesy grawitacyjne, działalność wody płynącej, wiatru i śniegu oraz, na obszarach zbudowanych ze skał węglanowych, przez procesy krasowe. Występuje tu piętrowość stosunków klimatycznych. W Tatrach spada średnio rocznie około 1600 mm opadu. Najwyższe opady występują w miesiącach letnich, najniższe w zimowych. Na obszarze TPN znajduje się około 100 zbiorników wód powierzchniowych. Największym jeziorem TPN jest Morskie Oko (34,5 ha), najgłębszym Wielki Staw Polski (79,3 m).

Budowa geologiczna, rodzaj budujących Tatry skał i pokrywających je gleb, ukształtowanie powierzchni, klimat i wystawa ku słońcu, wreszcie rozpiętość pionowa wpływają na kształtowanie się specyficznego dla Tatr świata przyrody - roślin i zwierząt.

Na obszarze TPN na niewielkiej przestrzeni występują zbiorowiska roślinne piętra regla dolnego, regla górnego, kosodrzewiny, muraw wysokogórskich i piętro turniowe. W Tatrach Polskich występuje około 1000 gatunków roślin naczyniowych, wśród nich endemity zachodnio-karpackie: skalnica tatrzańska i ostróżka tatrzańska. Najbardziej znanymi charakterystycznymi gatunkami fauny tatrzańskiej są świstak i kozica. Ze ssaków żyją tu również niedźwiedzie, rysie, wilki, wydry, borsuki, jelenie, sarny i inne. Z ptaków występują: orzeł przedni, orlik krzykliwy, kania ruda, kobuz, myszołów, puchacz, kilka gatunków sów, cietrzew, głuszec, jarząbek oraz typowe wyłącznie dla gór siwerniak, płochacz skalny, pomurnik i inne. Bardzo bogaty jest tu świat bezkręgowców.

do góry

NA WYCIECZKI

TURYSTYKA PIESZA

Tatry jako jeden z najpiękniejszych zakątków naszego kraju przyciągają rzesze turystów z kraju i z zagranicy. Do ich dyspozycji jest gęsta sieć znakowanych szlaków turystycznych o różnych stopniach trudności - od bardzo łatwych po bardzo trudne i wyposażone w urządzenia asekuracyjne jak łańcuchy, klamry i drabinki. Szlakami tymi można wędrować indywidualnie, bądź z przewodnikiem, przy czym grupy zorganizowane i wycieczki muszą być prowadzone przez uprawnionych przewodników tatrzańskich.

W Tatrzańskim Parku Narodowym dla turystów udostępniono łącznie około 245 km szlaków pieszych. Są one trwale oznakowane w terenie. Na terenie parku funkcjonuje pięć kolorów oznakowania szlaków: czarny, czerwony, zielony, niebieski, żółty. Kolory te nie oznaczają trudności szlaku, a jedynie służą do identyfikacji danego szlaku w terenie.

Przypominamy, że szlaki nie są zamykane w związku z występowaniem zagrożenia lawinowego. Każdy turysta sam podejmuje decyzję o wyjściu w góry. Niektóre szlaki mają jednak inny przebieg niż w okresie bezśnieżnym. Przykładem jest odcinek drogi od Włosienicy do Morskiego Oka – zaleca się, aby w okresie zagrożenia lawinowego 3, 4 i 5 stopnia ruch turystyczny do schroniska odbywał się tzw. obejściem zimowym. Natomiast na szlakach położonych powyżej górnej granicy lasu w okresie zalegania pokrywy śnieżnej turystyka zimowa może odbywać się z ewentualnym odstępstwem od ich przebiegu w najbliższej odległości, zapewniającej bezpieczeństwo poruszania się.

 

TURYSTYKA ROWEROWA

Na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego turystykę rowerową można uprawiać tylko na udostępnionych do tego celu szlakach lub drogach. Są to następujące szlaki:

  • „Droga pod Reglami”: od „Murowanicy” w Dolinie Bystrej do Siwej Polany w Dolinie Chochołowskiej;
  • droga w Dolinie Chochołowskiej od Siwej Polany do schroniska na Polanie Chochołowskiej;
  • droga: Kuźnice - schronisko na Polanie Kalatówki;
  • droga: Dolina Suchej Wody - schronisko „Murowaniec” na Hali Gąsienicowej;
  • droga: Małe Ciche – Zazadnia – Wierch Poroniec – Zgorzelisko –Tarasówka;
  • droga: Małe Ciche – Lichajówki – Murzasichle.

 

Powyższe szlaki na odcinkach: Siwa Polana – Polana Huciska oraz Zazadnia – Wierch Poroniec – Zgorzelisko są asfaltowe i dostępne dla każdego rowerzysty. Na pozostałych odcinkach szlaki są trudne i wymagają posiadania roweru górskiego. Szlaki: Kuźnice - schronisko na Polanie Kalatówki oraz w Dolinie Suchej Wody, ze względu na kamieniste podłoże, są bardzo trudne i wymagają oprócz roweru górskiego posiadania dużej umiejętności jazdy terenowej.

Rowerzystów obowiązują ograniczenia w ruchu turystycznym polegające na zamknięciu wszystkich szlaków turystycznych od zmierzchu do świtu, w terminie od 1 kwietnia do 30 listopada.

W Tatrach Słowackich informacje o udostępnionych dla rowerzystów szlakach, a także zasadach, które obowiązują rowerzystów można znaleźć na stronie internetowej TANAP-u:  www.tanap.org/cykloturistika.php

 

TATERNICTWO JASKINIOWE

Na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego można uprawiać zarówno taternictwo powierzchniowe jak i jaskiniowe. Odpowiednie zarządzenia Dyrektora TPN określają tereny udostępnione dla taternictwa powierzchniowego oraz jaskinie dla taternictwa jaskiniowego, a także przepisy, które obowiązują uprawiających taternictwo na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego.

Przed wejściem do jaskiń należy dokonać wpisu do Książki Wyjść Taternickich. Znajdują się one odpowiednio:

  • W Punkcie Informacji Turystycznej TPN; Zakopane, ul. Chałubińskiego 44; punkt czynny codziennie w godzinach 7°° - 17°°; wpisy do jaskiń w rejonie Doliny Bystrej;
  • W punkcie kontroli wjazdów do Doliny Kościeliskiej; punkt czynny codziennie w godzinach 8°° - 16°°; wpisy do jaskiń na terenie TPN z wyjątkiem Doliny Bystrej;

Dopuszcza się możliwość dokonywania wpisów do Książki Wyjść Taternickich z jednodniowym wyprzedzeniem. Pracownicy ww. punktów wypełniają i wydają kierownikowi wejścia tzw. „Poświadczenie rejestracji wejścia do jaskini”. Do tej samej jaskini w ciągu jednego dnia mogą być wydane zezwolenia tylko trzem grupom taterników, przy czym dzienny limit wejść nie może przekroczyć 15 osób. Dojście do otworu jaskini oraz powrót należy poprowadzić bezpieczną, możliwie najkrótszą drogą od znakowanego szlaku turystycznego. Kierownik wyprawy ponosi całkowitą odpowiedzialność za bezpieczeństwo uczestników wyprawy, za zapewnienie systemu alarmowego, za zgłoszenie wyprawy w TOPR oraz za dokonanie prawidłowych wpisów do Książki Wyjść Taternickich przez wszystkich uczestników wyjścia.

W Tatrach Polskich dla taternictwa jaskiniowego udostępnionych jest 37 jaskiń. Pełna lista jest dostępna pod adresem: www.nowy.tpn.pl/bip/pliki/zarzadzenia/zalacznik_5_2007_1.pdf

Dla ruchu turystycznego w Tatrach Polskich udostępnionych jest 6 jaskiń, do których prowadzą znakowane szlaki turystyczne. Są to jaskinie:

  • Dziura w Dolinie ku Dziurze;
  • Mroźna w Dolinie Kościeliskiej;
  • Smocza Jama w Wąwozie Kraków (w Dolinie Kościeliskiej);
  • Mylna w Dolinie Kościeliskiej;
  • Raptawicka w Dolinie Kościeliskiej;
  • Obłazkowa w Dolinie Kościeliskiej;

Tylko Jaskinia Mroźna jest oświetlona i pobierana jest tam dodatkowa opłata za wstęp. Zwiedzając pozostałe jaskinie należy zaopatrzyć się w latarkę.

W Tatrach Słowackich dla ruchu turystycznego udostępniona jest Jaskinia Bielska. Zwiedza się ją przy sztucznym świetle, grupowo i w towarzystwie przewodnika. Informacje o Jaskini Bielskiej: www.vysoketatry.com/ciele/bjaskyna/pl.html

 

TATERNICTWO POWIERZCHNIOWE

Taternictwo to przechodzenie trudno dostępnych partii Tatr przy zastosowaniu specjalnych umiejętności i odpowiedniego sprzętu. Na terenie Tatr Polskich taternictwo można uprawiać w wyznaczonych do tego celu rejonach Tatr obejmujących ściany, od podnóża po grań lub wierzchołek szczytu lub formacji skalnej. Przedstawiają się one następująco:

  • w rejonie Morskiego Oka – w obrębie grani i leżących poniżej ścian na obszarze od Przełęczy Białczańskiej poprzez Rysy, Mięguszowieckie Szczyty i Cubrynę do Wrót Chałubińskiego, wraz z boczną granią Mnicha – mapę rejonu stanowi załącznik nr 1,
  • w rejonie Doliny Pięciu Stawów Polskich wraz z Dolinką Buczynową – od szczytu Świnicy do Przełęczy Zawrat pomiędzy granią a czerwono znakowanym szlakiem turystycznym oraz w obrębie grani i leżących niżej ścian od Przełęczy Zawrat po Małą Buczynową Przełączkę – mapę rejonu stanowi załącznik nr 2,
  • w rejonie Hali Gąsienicowej – w obrębie grani i leżących poniżej ścian od Żółtej Przełęczy przez Granaty, Kozi Wierch, Zawratową Turnię, Świnicę do Świnickiej Przełęczy, wraz z boczną granią Kościelców po Karb – mapę rejonu stanowi załącznik nr 2,
  • wytyczonych na zachodniej ścianie bramy skalnej u wylotu doliny Lejowej,
  • wytyczonych na skale w żlebie Jaroniec.
  • W okresie występowania zagrożenia lawinowego 2 stopnia lub wyższego udostępnia się do celów szkoleniowych skałkę na południowo-zachodnim zboczu Suchej Jamy (tzw. Wapiennik), położoną na Hali Gąsienicowej.

Taternicy zobowiązani są do zamieszczenia wpisu w „Książce Wyjść Taternickich”, które obecnie znajdują się w schroniskach PTTK:

  • w Morskim Oku;
  • w Dolinie Pięciu Stawów Polskich;
  • na Hali Gąsienicowej;
  • w budynku stacji kolei linowej na Kasprowym Wierchu.

Podczas uprawiania taternictwa zabrania się montażu i demontażu stałych punktów asekuracyjnych bez zgody dyrekcji Tatrzańskiego Parku Narodowego, naruszania zakazów określonych w art. 15 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w szczególności podkuwania lub niszczenia skały, doklejania chwytów, niszczenia roślinności. Biwakowanie w ścianie dozwolone jest tylko w sytuacjach skrajnych, zagrażających zdrowiu i życiu.

Taternicy wybierający sie w celach wspinaczkowych w Tatry Słowackie powinni zapoznać się z obowiązującymi tam przepisami, które regulują te zagadnienia. Można je znaleźć na stronie internetowej TANAP-u: www.tanap.org/horolezectvo.php

 

NARCIARSTWO

W Tatrach Polskich turystykę narciarką można uprawiać na wyznaczonych szlakach turystycznych z wyjątkiem zamkniętych w okresie od 1 grudnia do 31 maja następujących odcinków szlaków:

  • Przełęcz w Grzybowcu – Wyżnia Kondracka Przełęcz;
  • Dolina Tomanowa – Chuda Przełączka;
  • Dolina Pięciu Stawów Polskich – Świstówka Roztocka - Morskie Oko.

Dla narciarstwa zjazdowego wyznaczone są następujące trasy narciarskie zjazdowe oraz nartostrady:

  • trasa narciarska w Dolinie Suchej Stawiańskiej (Kocioł Gąsienicowy),
  • trasa narciarska w Dolinie Goryczkowej,
  • trasa narciarska na północnym stoku Nosala,
  • pólko narciarskie na Hali Gąsienicowej przy „Betlejemce”,
  • pólko narciarskie na Polanie Chochołowskiej,
  • pólka narciarskie na Kalatówkach i w Suchym Żlebie,
  • nartostrada z Doliny Goryczkowej do Kuźnic,

Dla uprawiania narciarstwa biegowego wyznaczone są trasy:

  • trasy biegowe w Kościelisku Kirach;
  • trasy biegowe w rejonie Średniej Krokwi.

Jeżeli szlak został udostępniony równocześnie dla turystyki pieszej oraz narciarskiej, obowiązuje zasada pierwszeństwa ruchu pieszego. Turystyka narciarska może być uprawiana pod warunkiem występowania pokrywy śnieżnej, zabezpieczającej roślinność i glebę przed oddziaływaniem narciarstwa.

W Tatrach Słowackich turystykę narciarską można uprawiać na szlakach udostępnionych dla turystyki pieszej z uwzględnieniem zamkniętych odcinków szlaków. Prawie wszystkie szlaki powyżej górnej granicy lasu zamknięte są w okresie od 1 listopada do 15 czerwca, a tam gdzie zimą funkcjonują schroniska powyżej schronisk. W Tatrach Zachodnich zamknięte są już niektóre odcinki szlaków położone w piętrze lasu.

Osoby należące do organizacji alpinistycznych przy sprzyjających warunkach śniegowych i braku zagrożenia lawinowego w okresie od 21 grudnia do 15 kwietnia mogą uprawiać narciarstwo wysokogórskie na wyznaczonych do tego celu obszarach. Zamiar odbycia wycieczki należy zgłosić najpóźniej w przeddzień do dyrekcji TANAP-u.

Szczegółowe opisy powyższych tras, a także obowiązujące skiturowców na terenie TANAP-u przepisy można znaleźć na stronie: www.tanap.org/skialpinizmus.php

do góry

PRZYDATNE INFO

Od dnia 01 kwietnia do 30 listopada wprowadza się ograniczenia w ruchu turystycznym polegające na zamknięciu wszystkich szlaków turystycznych, rowerowych, tras i szlaków narciarskich od zmierzchu do świtu.

Od dnia 01 listopada do dnia 15 czerwca w Tatrach Słowackich zamknięte są wszystkie szlaki powyżej schronisk.

 

Punkt Informacji Turystycznej
Tatrzańskiego Parku Narodowego,
ul. Chałubińskiego 44 (Rondo Kuźnckie)
tel. 018 206 37 99, 018 202 32 88

W Tatrzańskim Parku Narodowym obowiązuje zakaz poruszania się pojazdami mechanicznymi.
Można natomiast w niektórych Dolinach skorzystać z przejażdżki zaprzęgiem konnym latem bądź zimą saniami:

  • w Dolinie Chochołowskiej (od Siwej Polany do schroniska);
  • w Dolinie Kościeliskiej (od parkingu Kiry do Polany Pisanej);
  • w Dolinie Bystrej (od Kuźnic do schroniska na Kalatówkach);
  • w Dolinie Rybiego Potoku (od Palenicy Białczańskiej do Włosienicy, a w okresie od października do kwietnia do schroniska nad Morskim Okiem).

Przy poniższych punktach wejścia do parku funkcjonują parkingi dla samochodów osobowych i autobusów:

  • Dol. Kościeliska (Kiry) - płatny
  • Dol. Małej Łąki - płatny
  • Dol. Strążyska - płatny
  • Jaszczurówka - bezpłatny
  • Dol. Filipki - bezpłatny
  • Wierch Poroniec - płatny
  • Palenica Białczańska – płatny

Samochodem granicę w najbliższym otoczeniu Tatrzańskiego Parku Narodowego można przekraczać na przejściach granicznych:

  • Chochołów – Suchá Hora;
  • Łysa Polana – Javorina;
  • Jurgów – Podspady.

Siedziba Dyrekcji Tatrzańskiego Parku Narodowego
ul. Chałubińskiego 42a, 34-500 Zakopane
Numery telefoniczne centrali: (+48)(18) 20-632-03, 20-641-16, 20-641-17

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów zgromadzonych na www.tpn.pl – oficjalnym serwisie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Zdjęcia – archiwum własne redakcji zwiedzajmy.pl.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone