zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
śląskie
Bielsko-Biała
Brenna
Chorzów
Cieszyn
Częstochowa
Dąbrowa Górnicza
Gliwice
Goczałkowice-Zdrój
Katowice
Milówka
Ogrodzieniec
Powiat Bielski
Powiat Gliwicki
Powiat Kłobucki
Powiat Mikołowski
Powiat Wodzisławski
Pszczyna
Skoczów
Szczyrk
Tarnowskie Góry
Ustroń
Węgierska Górka
Wisła
Żywiec
Pszczyna

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

W dolinie rzeki Pszczynki, pośród lasów i wszechobecnej wody leży jedno z najpiękniejszych miast województwa śląskiego. Pszczyna - miasto o prawie 700-letniej historii od wieków jest stolicą bogatej w tradycje i zabytki ziemi pszczyńskiej.

Położenie na przecięciu tras Oświęcim-Rybnik i Katowice-Bielsko-Cieszyn czyni z Pszczyny ważny węzeł komunikacyjny. Miasto jest także siedzibą gminy i powiatu oraz centrum usługowym i handlowym dla całego regionu.

Dobrze zachowany, średniowieczny układ urbanistyczny starego miasta, piękny rynek oraz liczne zabytki architektury XVIII-XIX-wiecznej nadają Pszczynie nastrojowy, kameralny charakter. Niezwykłe wrażenie robi zamek książęcy położony w otoczeniu malowniczego 150-hektarowego parku krajobrazowego.

Wszystko to sprawia, że Pszczyna - nazywana "Perłą Górnego Śląska" - jest miejscem bardzo atrakcyjnym dla odwiedzających, którzy mogą tu odpocząć wśród bogatej historii i przyrody.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Układ przestrzenny
Stare miasto zachowało tradycyjny, średniowieczny układ przestrzenny. Układ ten utrzymany został również po ostatnim pożarze całego miasta w 1748 roku (spłonęły wówczas nawet kościoły ), dzięki planowi odbudowy sporządzonemu przez architekta książęcego Christiana Jahne. Plan miasta miał kształt ośmioboku z dużym prostokątnym rynkiem pośrodku, wydłużającym się w szeroką ulicę w kierunku zachodnim, gdzie znajdowała się Brama Opawska. W stronę przeciwną biegła główna ulica miasta (obecnie ul. Piastowska), przy której stała Brama Krakowska. W północnej pierzei rynku znajdował się ratusz, kościół ewangelicki i nieco dalej kościół katolicki, od strony północno-zachodniej zamek książęcy z Bramą Wybrańców i parkiem, a po stronie południowej i wschodniej domy mieszczańskie i sklepy. I tak jest do dzisiaj.

Zamek - jest jednym z najcenniejszych muzeów-rezydencji w kraju. Budynek pochodzący z XIV w. był wielokrotnie przebudowywany. Ostatnia przebudowa - w stylu neobarokowym - została przeprowadzona w latach 1870 - 1876 wg projektu wybitnego francuskiego architekta Aleksandra Hipolita Destailleura. Obecnie mieści się tu Państwowe Muzeum Zamkowe, które prezentuje oryginalne historyczne wnętrza z przełomu XIX i XX w. Placówka ta za przeprowadzone prace konserwatorskie i restauracyjne otrzymała prestiżową nagrodę w konkursie Europa Nostra 1995. Na jej przyznanie niebagatelny wpływ miał również fakt, iż w zbiorach Muzeum zachowało się 70% historycznego wyposażenia zamku. Natomiast w 1998 roku Muzeum Zamkowe w Pszczynie zostało wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów, jako pierwsze z byłego województwa katowickiego. Zabytkowy Park Pszczyński obejmuje Park Zamkowy, Park Zwierzyniec czyli Dziką Promenadę oraz Park Dworcowy i zajmuje 156 ha.
 
Park zamkowy - przekształcony w XVIII w. z ogrodu renesansowego, później barokowego, przylega do zamku z trzech stron, zajmując powierzchnię 48 ha. Od końca XVIII w. park był częścią stale rozwijającego się założenia ogrodowo-krajobrazowego, do którego należał również park - dzika promenada, pałacyki, folwarki i bażantarnie, połączone alejami przeznaczonymi do jazdy konnej. Obecny kształt parku pochodzi z II poł. XIX w. Kompozycji nadano cechy ogrodu romantycznego, wykorzystując charakterystyczne i modne wówczas takie elementy jak : skupiska drzew i krzewów, rozlewiska rzeczne, łukowe mostki nad kanałami, altany i inne budowle. Ostatnio odnowiony został system wodny w parku oraz dokonano remontu herbaciarni na wyspie, piwnicy lodowej, chińskiej bramy i domu ogrodnika.

Brama Wybrańców - późnorenesansowy budynek "Warty", będący jedyną pozostałością po prowadzonych szeroko w ostatnim dwudziestoleciu wieku XVII pracach budowlanych przy zamku, przypomina dzisiaj, że właśnie w tym miejscu czuwali w dawnych czasach nad jego bezpieczeństwem wybrańcy pszczyńscy.
 
Muzeum Prasy Śląskiej - mieści się u wylotu ul. Piastowskiej, w niskim krytym gontem domu z przełomu XVIII i XIX w. Od XIX w. Pszczyna stała się jednym z ważniejszych ośrodków drukarstwa na Górnym Śląsku. Już w 1805 r. pracował tutaj przybyły z Nysy Karol Beniamin Feistel, od 1843 r. także Chrystian Schemmel, który wydawał między innymi "Tygodnik Polski Poświęcony Włościanom". Ekspozycja muzealna ukazuje dzieje prasy śląskiej od jej początków aż do roku 1939. Jako jedyne w kraju muzeum czasopiśmiennictwa gromadzi zabytkowe maszyny i urządzenia drukarskie. Wewnątrz mieści się również Izba Telemanna - sala muzyki i poezji, gdzie oprócz XVIII-wiecznego pozytywu prezentowane są zbiory dawnych instrumentów. Brama Wybrańców - późnorenesansowy budynek "Warty" - jeden z najstarszych zabytków miasta - zachowany w niezmienionym kształcie wraz z piękną narożną basztą. Nazwa budynku pochodzi stąd, iż książę wybierał tam strażników bezpieczeństwa zamku i miasta. Godziny otwarcia: od wtorku do soboty od godziny 10:00 do 14:00. Ceny biletów:
2 zł ulgowy, 4 zł normalny, tel. (032) 210 22 13.
 
Ulica Piastowska - główna handlowa ulica miasta, przy której stoi szereg zabytkowych kamieniczek pochodzących w większości z poł. XVIII w. Niektóre zachowały dawne godła cechowe. Zwraca uwagę budynek apteki "Pod Murzynem", pochodzący z początku XIX w., stojąca w miejscu nieistniejącej Bramy Krakowskiej kamienica "Pod Lwem", a także budynek o pięknej elewacji z secesyjnymi zdobieniami. U wlotu ulicy do rynku wyróżniają się dwie budowle z wieżyczkami: dawny hotel "Pszczyński Dwór", gdzie obecnie mieści się Dom Kultury oraz wspaniała neogotycka kamienica z wykuszem i bogato rzeźbioną dekoracją elewacji.
 
W Parku Dworcowym znajduje się Skansen - Zagroda Wsi Pszczyńskiej, który zajmuje powierzchnię 2 ha. Zgromadzono tu najcenniejsze zabytki drewnianej architektury ludowej, pochodzące z okolicznych wsi. We wnętrzach poszczególnych obiektów zobaczyć można autentyczne, charakterystyczne dla regionu pszczyńskiego wyposażenie. Godziny otwarcia: od poniedziałku do piątku od 10:00 - 15:00, w niedziele od 10 do ostatnich zwiedzających. Ceny biletów: 2,5 zł ulgowy,
5 zł normalny, dla grup zorganizowanych przewodnik gratis. Zwiedzanie po uprzedniej rezerwacji pod numerem 032 212 99 99.
 
Ratusz - neorenesansowy ratusz z 1930 r, który powstał na bazie istniejącego tu budynku z XVIIw.

Kościół ewangelicki - neobarokowy kościół ewangelicki pochodzący z połowy XVIII w., odbudowany po pożarze w latach 1905 - 1907.
 
Kościół katolicki - zbudowany w poł. XVIII w. wg projektu Christiana Jahne, w miejscu istniejącego tu od pocz. XIV w. kościoła parafialnego, z wieżą z poł. XIX w. przebudowaną w stylu neobarokowym.
 
Kamienice:
- "Frykówka" - barokowa jednopiętrowa kamienica z facjatką, w której dawniej mieściła się winiarnia;
- budynek dawnej poczty książęcej, gdzie obecnie znajduje się galeria sztuki współczesnej "U Eliasza i Pistulki" oraz kawiarnia.
 
Powozownia i stajnie pałacowe - w pobliżu zamku stoi budynek dawnej ujeżdżalni książęcej, której bryła została całkowicie zmieniona w latach 70. (hala sportowa). Przylega do niej nie zmieniona powozownia, zbudowana w stylu neoromańskim w końcu XIX w. przez Pavelta, architekta zamkowego.
 
Ludwikówka - jest niewielkim klasycystycznym dworkiem, wybudowanym w 1799 roku przez architekta książęcego Wilhelma Puscha. Swą nazwę budynek otrzymał na cześć młodego księcia Ludwika Anhalt-Köthen Dworek ten został umiejętnie wkomponowany w zbocze i zieleń parku; nieopodal przebiega droga konna - tzw. Reitweg - prowadząca niegdyś do zameczku myśliwskiego w Promnicach. Obecnie planowane jest odtworzenie drogi do Promnic jako turystycznej drogi rowerowej. Dworek Ludwikówka jest aktualnie w rękach prywatnych.
 
Bażantarnia - pałacyk myśliwski na terenie Bażantarni Fryderyka Erdmanna, wybudowany około roku 1800 wg projektu architekta Wilhelma Puscha. Pałacyk położony jest na wzniesieniu w pobliżu Pszczyny ( Poręba ). Stąd oglądać można piękną panoramę okolic miasta, a od pałacyku prowadzą wkomponowane w krajobraz aleje - lipowa i brzozowa. Miejsce to jest celem przyjemnych rowerowych wycieczek, prowadzących od zamku Dziką Promenadą, Łącką Groblą, dalej przez Bażantarnię Jana Henryka, przez las i aleje.
 
Kapliczka "Bądź Wola Twoja" - ocieniona starymi drzewami, XVIII-wieczna kapliczka stoi na skrzyżowaniu ulic Wojska Polskiego i Żorskiej. Na jej czterech ścianach umieszczone są stare sakralne obrazy. Pod jednym z nich widnieje napis "Bądź wola Twoja". Jak głosi legenda, to tutaj właśnie kanclerz polski dopędził uciekającego do Francji króla Henryka Walezjusza, starając się go nakłonić do powrotu na polski tron.

do góry

INNE ATRAKCJE

Historia polityczna Pszczyny, jej rozwój jako stolicy Państwa Stanowego czy Księstwa, toczyła się wspólnie z historią ziemi pszczyńskiej, rozwojem jej kultury ludowej i budownictwa. Puszcza pszczyńska otaczająca szczelnie ziemię pszczyńską stanowiła granicę wpływu kultury ludowej od północy. W dorzeczu Wisły, Pszczynki i Gostynki wytworzył się swoisty etnicznie region, mający cechy wspólne z całym obszarem Zielonego Śląska od Raciborza aż do Wisły. Region ten wyróżniał się oryginalnością budownictwa drewnianego, prostotą zdobnictwa, strojem ludowym oraz specyfiką obrzędów, pieśni i tańców.

Budownictwo drewniane - młyny, chałupy, kościółki. Rozkwit sztuki ludowej przypada na wiek XVIII i z tego okresu zachowała się największa liczba zabytków budownictwa drewnianego oraz mebli zdobionych polichromią. Najstarszym zachowanym typem budownictwa wiejskiego są stodoły o archaicznej ( sochowo-ślemieniowej) konstrukcji dachu, budowane na rzucie sześcio- lub ośmiokąta. Wszystkie typy obiektów drewnianych - chałupa, stodoła, wozownia, spichlerz czy kuźnia - reprezentowane są w skansenie "Zagroda wsi pszczyńskiej" na terenie Parku Pszczyńskiego. Obok skansenu stoi młyn wodny z Bojszów, adaptowany na stylową karczmę.

Idealną harmonię pomiędzy naturą i działaniem człowieka osiągnęli poprzez swój kunszt miejscowi cieśle przy wznoszeniu drewnianych kościółków. W obecnych granicach powiatu pszczyńskiego zachowało się ich siedem : w Ćwiklicach, Górze, Grzawie, Łące, Miedźnej, Pielgrzymowicach i Wiśle Małej. Warto zobaczyć choć kilka z nich, by podziwiać ich malownicze sylwetki, miękkość linii dachów krytych gontem, hełmy wież i sygnaturek. Spalony w 1939 roku kościółek św. Jadwigi był jednym z najcenniejszych. Wybudowany w 1501 roku stał na lekkim wzniesieniu - w miejscu, gdzie była pierwsza osada Pszczyny. Obecnie znajduje się tam zabytkowy cmentarz św. Jadwigi, na którym zachowano pośrodku miejsce po spalonym kościółku. XVIII-wieczny pozytyw, pochodzący z kościoła św. Jadwigi znajduje się obecnie w Izbie Telemanna, w budynku Muzeum Prasy Śląskiej.

Lasy, żubry. Lasy Pszczyńskie były pierwotnie puszczą dębowo-bukową, którą ostatecznie przetrzebił rozwój przemysłu w XIX wieku. Nadleśnictwo Pszczyna i Kobiór o powierzchni ok. 25 tys. ha są częścią zwartego pasa lasów o szerokości 20-30 km, a ciągnącego się od Kędzierzyna do Oświęcimia. Wciąż żyją tu dziko jelenie europejskie, jelenie sika, daniele, sarny, dziki, wilki, lisy, borsuki, zające, kuropatwy i dzikie kaczki. Lasy te jeszcze w latach 30. były dobrami księcia von Hochberg i sięgały na północ aż po Katowice. W 1865 roku książę Jan Henryk XI von Hochberg - pierwszy łowczy w cesarstwie - sprowadził do pszczyńskich lasów żubry, które miały uświetnić polowania organizowane dla koronowanych głów z całej Europy. Pszczyńskie żubry odegrały ważną rolę w odnowieniu stada w Puszczy Białowieskiej. Obecnie w Ośrodku Hodowli Żubrów w Jankowicach, na powierzchni 800 ha lasu, żyje w warunkach zbliżonych do naturalnych stado liczące ok. 50 sztuk.

Z inicjatywy władz miasta oraz powstałej w 1998 roku Agencji Rozwoju i Promocji Ziemi Pszczyńskiej, w Parku Zwierzyniec planowane jest utworzenie "Pokazowej Zagrody Żubra".

Pałacyki, bażantarnie, aleje. W 1861 roku powstał zameczek myśliwski w Promnicach nad Jeziorem Paprocańskim , nieopodal Pszczyny. Budowniczy księcia, Olivier Pavelt wybudował go w stylu angielskiego neogotyku, w miejsce istniejącego tu już wcześniej, a wzmiankowanego w II połowie XVIII wieku pałacyku.

Z pszczyńskiego parku do Promnic prowadziła droga konna (tzw. Reitweg) - kilkunastokilometrowa aleja, nazywaną droga myśliwską. Powstała ona przed 1878 r., a jej fragment zachował się do dziś. Inne aleje prowadziły przez Dziką Promenadę, do pałacyku Bażantarnia w Porębie, do Goczałkowic czy do folwarku Czarne Doły. Aleje te - dębowe, kasztanowe, lipowe czy brzozowe - łączyły malowniczo bażantarnie, folwarki, leśniczówki i pałacyki usytuowane wokół Pszczyny. Przebiegając pomiędzy fragmentami lasu, wzniesieniami, stawami czy strumieniami, pozwalały podziwiać łagodny pszczyński krajobraz, a czasem widok pobliskich gór.

Nieopodal Pszczyny są dwa jeziora. W pobliżu miasta znajdują się dwa duże zbiorniki wodne : Jezioro Goczałkowickie oraz Zbiornik Łącki.

Jezioro Goczałkowickie, jako zbiornik utworzony na Wiśle w 1955 roku, jest jednym z największych tego typu akwenów w Polsce. Stanowi on nadal źródło zaopatrzenia w wodę dla Górnego Śląska. Ze względu na ogrom swej tafli oraz łaskawe dla żeglarzy wiatry, jezioro to, dzięki staraniom władz miasta, może ponownie stać się atrakcyjnym ośrodkiem uprawiania żeglarstwa.

W pobliżu jeziora leży znane uzdrowisko Goczałkowice-Zdrój, które powstało w 1856 r. Tutejsze sanatorium korzysta z bogatych złóż borowiny i solanki, pomocnych m. in. w leczeniu schorzeń reumatycznych, chorób narządów ruchu i układu oddechowego. Zbiornik Łącki wybudowano w 1986 roku w środkowym biegu rzeki Pszczynki, pomiędzy czterema miejscowościami: Łąką, Porębą, Brzeźcami i Wisłą Wielką. Czoło zapory przylega niemal do Dzikiej Promenady - części Parku Pszczyńskiego, a istniejące tu do dziś aleje - dębowe czy kasztanowe - prowadzą prosto do zamku i miasta. Mieszkańcy Pszczyny i regionu chętnie korzystają ze zbiornika jako kąpieliska, miejsca do łowienia ryb i surfowania. Plan zagospodarowania przewiduje tu rozbudowę infrastruktury turystycznej i sportowej: stanic wodnych, plaży, zajazdów czy ośrodków rekreacji konnej.

do góry

NA WYCIECZKI

TRASY ROWEROWE

TRASA 1 - "Pszczyńskie parki"

Trasa, którą dzisiaj pojedziemy pozwoli nam poznać dokładniej piękno dawnej puszczy pszczyńskiej. Jej fragmenty w postaci otaczających Pszczynę parków i ukrytych w nich atrakcji architektonicznych nadają się zarówno do wędrówek pieszych, jak i rowerowych. Urzeczeni urokiem szumiących lasów nawet nie spostrzeżemy się jak pokonamy te 18 km (w 1/3 droga będzie przebiegała po utwardzonych leśnych traktach).

TRASA 2 - "Drewniane perełki okolicy"

Udając się na tą wycieczkę będziemy chcieli poznać nasz region po względem drewnianej architektury, zarówno tej tradycyjnej, jak i tej sakralnej. Przykładów takowej w naszej okolicy nie brak. Warto zobaczyć choć kilka z nich, by podziwiać malownicze sylwetki, miękkość linii dachów krytych gontem, hełmy wież i sygnaturek. Zatem wsiadając na rower ruszamy w łatwą 26 kilometrową trasę.

TRASA 3 - "Wiślana pętla"

Ta wycieczka zaprowadzi nas do jednego z większych zbiorników wodnych w naszym województwie - Jeziora Goczałkowickiego. Po drodze koniecznie odwiedzimy malownicze uzdrowisko Goczałkowice - Zdrój. Trasa liczy około 28 km, które pokonamy w większości łatwymi drogami o dobrej jakości.

TRASA 4 - "Polowanie cz.2"

Tytuł wycieczki nawiązuje do jednej z tras, w której wspomniana była kontynuacja zwiedzenia kolejnego fragmentu Lasów Pszczyńskich. A dokładnie: naszym celem będzie najbardziej oddalona od Pszczyny bażantarnia w Czarnych Dołach. Jednak na tyle blisko położona, by móc przyjemnie pokonać około 30 km trasy któregoś słonecznego popołudnia.

TRASA 5 - "Promnice"

Dla niektórych osób z pewnością będzie to pierwsza wycieczka rowerowa, w jaką udadzą się w okolicach Pszczyny. A przemawia za tym choćby przyjemny, niemal całkowicie leśny klimat tej trasy oraz znajdujący się po drodze wyjątkowy zabytek architektoniczny Górnego Śląska jakim jest zameczek w Promnicach. Ta około 30. kilometrowa trasa to doskonała propozycja na ucieczkę od upałów lata.

do góry

PRZYDATNE INFO

Urząd Miejski w Pszczynie
Rynek 2, 43-200 Pszczyna
Centrala: (0-32) 4493900, sekretariat: (0-32) 4493999

Biuro Informacji Turystycznej
Pszczyna, Brama Wybrańców
tel. (32) 212 99 99

Pogotowie Ratunkowe
ul. Korfantego 4,
tel. 032 212 80 00 lub 999

Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej
43-200 Pszczyna, ul. Antesa 1
tel. 032 210 34 69

Zespół Opieki Zdrowotnej
43-200 Pszczyna, ul. Korfantego 6
tel. 032 210 30 21, 210 34 24

Komenda Powiatowa Policji w Pszczynie
ul. Bogedaina 18,
tel. 032 449 32 00 lub 997

PKP – Informacja
Pl. Dworcowy 1, tel. 210-33-11

Stacja PKP
ul. Towarowa 1, tel. 210-43-94

Dworzec PKS
ul. Broniewskiego 1, tel. 210-44-55

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów zgromadzonych na www.pszczyna.info.pl – stronie Pszczyńskiego Biura Informacji Turystycznej.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone