zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
mazowieckie
Garwolin
Góra Kalwaria
Grodzisk Mazowiecki
Konstancin-Jeziorna
Kozienice
Michałowice
Nadarzyn
Płock
Powiat Białobrzeski
Powiat Ciechanowski
Powiat Gostyniński
Powiat Grodziski
Powiat Lipski
Powiat Miński
Powiat Otwocki
Powiat Przasnyski
Powiat Radomski
Powiat Sierpecki
Powiat Warszawski Zach.
Powiat Węgrowski
Powiat Żuromiński
Przasnysz
Radom
Milanówek
Mińsk Mazowiecki
Radom

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Położenie: centralna Polska, Nizina Mazowiecka, Równina Radomska (150 - 200 m n.p.m.);
dorzecze środkowej Wisły i Pilicy, nad rzeką Mleczną, południowa część województwa mazowieckiego.

Miasto leży na przecięciu głównych szlaków komunikacyjnych ze wschodu na zachód i z północy na południe, prowadzących do granic państwa. Krzyżują się tu drogi krajowe: droga nr E77, 7 (Gdańsk - Kraków), droga nr E371, 9 (Radom - Rzeszów), droga nr 12 (Łódź - Lublin). Tranzytowe przejazdy ułatwiają obwodnice, omijające centrum miasta. Odległości do wybranych miast polskich: Warszawa - 100 km, Łódź - 135 km, Kraków - 192 km, Wrocław - 321 km, Poznań - 358 km, Gdańsk - 442 km.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Grodzisko „Piotrówka” 
Najstarszym obiektem trwałym w Radomiu jest grodzisko „Piotrówka”, pozostałość grodu obronnego położonego w dolinie rzeki Mlecznej. Gród otoczony fosą i prawdopodobnie podwójnym pierścieniem wałów drewniano-ziemnych powstał w drugiej połowie X w. Obecnie wzgórze liczy u podstawy 135 m i wznosi się nad doliną na ok. 8 m. Nazwa pochodzi od istniejącego tu już we wczesnym średniowieczu kościoła p.w. św. Piotra. Później na wzgórzu była osada produkcyjna obróbki żelaza, w XVIII i na początkach XIX w. istniał cmentarz grzebalny, następnie prochownia.

kościółKościół p.w. św. Wacława
Najstarszy zabytek murowany to kościół p.w. św. Wacława na Placu Stare Miasto. Wybudowany w XIII w. w stylu gotyckim, pierwotnie drewniany. Był kościołem parafialnym Starego Radomia. Rozbudowany w XIV i XV w. W XIX w. utracił dawny wygląd i funkcje, będąc kolejno: magazynem wojskowym, aresztem, szpitalem psychiatrycznym i oddziałem muzeum. W latach 1978–86 został przebudowany i doprowadzony do stanu obecnego pod kierunkiem prof. Wiktora Zina.
 
Miasto Kazimierzowskie
Na obszarze założonego w XIV w. Nowego Radomia (obecnie Miasto Kazimierzowskie) przetrwały tylko nieliczne relikty średniowiecznego założenia miejskiego. Jest to przede wszystkim zachowany układ ulic i dawnego rynku, na którym stał niegdyś ratusz (w miejscu, gdzie obecnie wznosi się odtworzony Pomnik Czynu Legionów). Pierścień murów obronnych opasujący miasto średniowieczne ocalał w małym stopniu i widoczny jest tylko przy ul. Wałowej, gdzie na południowej ścianie dawnego Kolegium Pijarów możemy oglądać mury obronne w ich pełnej wysokości i poznać kolejne fazy ich wznoszenia. Obok widoczne są odkopane przez archeologów pozostałości bramy iłżeckiej i przedbramia. Zwraca uwagę budowa murów wzniesionych z kamienia i cegły. Także przy ul. Wałowej (obecny budynek plebanii kościoła farnego) przetrwały resztki dawnego zamku starościanskiego, zwanego też królewskim, niegdyś włączonego w system obronny miasta. Zamek, wzniesiony w czasach kazimierzowskich, był kilkakrotnie remontowany i rozbudowywany m. in. przez Szydłowieckich w XVI w. Wygląd zamku znany jest tylko z opisów (ilustracje z XVI w.), nie ma żadnego przedstawienia ikonograficznego budowli. Znane są natomiast, zachowane w pozostałościach tzw. Domu Wielkiego (plebania) dość liczne znaleziska kamieniarki gotyckiej i renesansowej, resztki naczyń ceramicznych i szklanych, monety, kafle, a nawet damski komplet złotych ozdób. Prowadzone w ostatnich latach prace archeologiczne i architektoniczne mają na celu zabezpieczenie i wyeksponowanie zachowanych reliktów zamku.

Kościół p.w. św. Jana Chrzciciela
Z okresu początków miasta pochodzi kościół p.w. św. Jana Chrzciciela (farny) fundacji Kazimierza Wielkiego. Zbudowany w stylu gotyckim, wielokrotnie przebudowany. Tu miały miejsce istotne wydarzenia dla historii miasta, funkcjonowała szkoła. Godne uwagi jest zabytkowe uposażenie świątyni: malowidła, obrazy, rzeźby, epitafia, naczynia i szaty kościelne. Przed kościołem: epitafia w ścianach i figury kamienne z 1752 i 1838 r.

Dom Gąski i Dom Esterki
W rynku na szczególną uwagę zasługują: mieszczańskie kamienice, w tym najstarsze z XVI- i XVII- wiecznym rodowodem: Dom Gąski i Dom Esterki (obecnie siedziba Muzeum Sztuki Współczesnej); dawne Kolegium Pijarów, rozbudowane w XVIII i XIX w. Z uwzględnieniem założeń projektowych Antoniego Solariego (obecnie Muzeum im. Jacka Malczewskiego); ratusz zbudowany po rozebraniu ratusza pierwotnego, w latach 1847-1848 wg projektu Henryka Marconiego w typie włoskiego, renesansowego „palazzo municipale” (obecnie siedziba archiwum).
 
klasztorKościół ewangelicki
Na fundamentach baszty miejskiej stoi kościół ewangelicki, gruntownie przebudowany pod koniec XIX w. Poprzednio istniała w tym rejonie drewniana kaplica (XIV w.), a od 1784 r. kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Na początku XX w. mieścił się tu magazyn, potem teatr publiczny.

Kościół i klasztor oo. Bernardynów
Wybudowany na dawnym Przedmieściu Lubelskim kościół i klasztor oo. Bernardynów to najcenniejszy zabytek Radomia. Późnogotycki zespół budynków ceglanych powstał w drugiej połowie XV w., rozbudowany w XVI w. Zabytkowe uposażenie to m.in.: cenny zespół późnogotyckich rzeźb w ołtarzu głównym, epitafia, portrety trumienne, obrazy, przybory liturgiczne. W murach dawnego cmentarza zwracają uwagę stacje Drogi Krzyżowej, a przed kościołem -  kamienne figury i kapliczka pełniąca jednocześnie funkcję bramy. Klasztor był miejscem manifestacji patriotycznych w okresie powstania styczniowego. W 1981 r. złożono tu w sarkofagu szczątki Dionizego Czachowskiego, bohatera powstania.

kościółKościół p.w. św. Trójcy
Położony tuż za dawną fosą kościół p.w. św. Trójcy jest częścią zespołu klasztornego pp. benedyktynek, ufundowanego w 1616 r. Wzniesiony z cegły, w stylu barokowym, po pożarze został odbudowany według projektu Tylmana z Gameren w latach 1678 – 1691. Od początku XIX w. budynki klasztorne użytkowano jako lazaret i więzienie, obecnie, po likwidacji aresztu mieści się tu  Centrum Duszpastersko-Administracyjne Diecezji Radomskiej. Kościół pełnił rolę cerkwi i był magazynem. Świątynię przebudowano po I wojnie światowej w stylu neobarokowym. Najcenniejszym elementem wyposażenia jest obraz „Św. Trójca”.

Zabudowa powstała w XIX w. i początku XX w.
Zasadnicza część obecnego śródmieścia Radomia powstała w XIX w. i początku XX w.  - okresie istotnego wzrostu roli administracyjno-gospodarczej miasta. Wybudowano wówczas wiele domów i rezydencji mieszczańskich, gmachy administracyjne i budynki użyteczności publicznej.

Na uwagę zasługują niewątpliwie: klasycystyczny gmach Komisji Województwa Sandomierskiego (ul. Żeromskiego 53) wzniesiony wg projektu Antoniego Corazziego; budynek Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego (obecnie budynek szkolny); budynek poczty przy ul. Malczewskiego; budynek dawnej loży masońskiej „Jutrzenka Wschodząca” (obecnie Prokuratura Okręgowa), gmach  dawnej Resursy Obywatelskiej (obecnie siedziba ośrodka Kultury i Sztuki), gmach sądu przy ul. Piłsudskiego. Z budowli nowszych (koniec XIX w. i początki XX w.) wymienić należy: katedrę p.w. Opieki NMP wzniesioną w stylu neogotyckim, kościół garnizonowy przebudowany z dawnej cerkwi prawosławnej, budynek dworca kolejowego, gmach sądu przy ul.  Żeromskiego, budynek Urzędu Miejskiego przy ul. Moniuszki, halę targową przy Placu Jagiellońskim (obecnie dom towarowy „Senior”), wieżę ciśnień oraz pozostałości dawnych zakładów przemysłowych (browary, garbarnie).
 
placDotrwały do czasów obecnych dwie XIX-wieczne rogatki miejskie: warszawska przy ul. Malczewskiego – dziś galeria sztuki Politechniki Radomskiej oraz lubelska przy ul. Żeromskiego – dziś Klub Środowisk Twórczych „Łaźnia”. XIX-wieczny rodowód mają parki miejskie: Stary Ogród i Park im. Tadeusza Kościuszki. Z tego okresu pochodzą też zabytkowe cmentarze Radomia.
 
Pozostałości zabudowy mieszczańskiej najlepiej zachowały się przy ulicy Żeromskiego,  Malczewskiego, Moniuszki, Piłsudskiego i 25 Czerwca. Najbardziej okazale prezentuje się dom przy Placu Konstytucji 3 Maja 5. Wybudowany w XIX w. przez radomskich przemysłowców Karscha i Wickenhagena, z bogatym wystrojem rzeźbiarskim, ma charakter wielkomiejskiego pałacu. Domy mieszczańskie reprezentują różne style: od klasycyzmu, poprzez eklektyzm do secesji. Zwraca uwagę ich wystrój: dekoracje rzeźbiarskie elewacji, żeliwne kraty i balkony, barwne polichromie na klatkach schodowych i w pomieszczeniach reprezentacyjnych.

W mieście odnaleźć można inne pamiątki przeszłości: mauzoleum Dionizego Czachowskiego przy ul. Wernera, tablice pamiątkowe Józefa Brandta, Jacka Malczewskiego, Walerego Przyborowskiego, pomnik Czynu Legionów, pomnik poświęcony pamięci Żydów Radomia, ofiarom zbrodni hitlerowskich, pomnik „Trzy Kamienie” upamiętniający protest robotniczy z czerwca 1976 r., pomnik Jacka Malczewskiego przed Resursą, gdzie także znajduje się „Dąb Wolności”, pomnikowe drzewo i pamiątkowy kamień przypominające odzyskanie niepodległości w 1918 r.

do góry

INNE ATRAKCJE

Miasto Radom posiada 9 parków miejskich o łącznej powierzchni ponad 50 ha oraz 4 kompleksy wpisane do rejestru zabytków o powierzchni 18,55 ha. Najciekawsze z nich, to: Park Planty położony w południowej części centrum miasta w sąsiedztwie dworca kolejowego, Park Leśniczówka, którego północna część jest przecięta przez rzekę „Potok Północny”, Park im. Tadeusza Kościuszki – który postanowiono założyć wraz z budową gmachu Komisji Województwa Sandomierskiego w 1827r. jako ogród angielski, który miał się rozciągać po przeciwległej stronie ul. Lubelskiej i stanowić tło dla tej reprezentacyjnej budowli, „Stary Ogród” - położony w północno-zachodniej części Radomia między ulicami Nowospacerową, Mireckiego, Wernera, w dolinie rzeki Mlecznej.

muzeumOgólnopolski rozgłos przynosi miastu działalność Muzeum im. Jacka Malczewskiego, mieszczącego się w odremontowanym gmachu dawnego Kolegium Pijarów. Muzeum gromadzi i przechowuje dobra kultury polskiej w zakresie archeologii, literatury, historii, sztuki, z uwzględnieniem sztuki nieprofesjonalnej (oraz sztuki autorów tworzących poza granicami kraju), ponadto z dziedziny numizmatyki, medalierstwa, falerystyki, sfragistyki i przyrody. Filią Muzeum J. Malczewskiego jest Muzeum Sztuki Współczesnej mieszczące się w zabytkowych kamienicach Gąski i Esterki. Ta niewielka placówka organizuje wiele ciekawych wystaw indywidualnych i zbiorowych artystów krajowych i zagranicznych oraz gromadzi dzieła wybitnych współczesnych artystów, malarzy, rzeźbiarzy i grafików. Kolekcja Muzeum Sztuki Współczesnej jest jedną z najciekawszych w kraju. W zbiorach jej znajdują się prace między innymi Alfreda Lenicy, Artura Nacht-Samborskiego, Jerzego Nowosielskiego, Jana Tarasina.

Wielkim zainteresowaniem odwiedzających cieszy się także Muzeum Wsi Radomskiej. Niezwykle malowniczo położony skansen zgromadził na swym terenie 61 obiektów zabytkowej architektury ludowej z XVIII i XIX wieku, cenną kolekcję wiejskich powozów, sań i bryczek oraz skansen bartniczo - pszczelarski.

W Orońsku nieopodal Radomia w XIX-wiecznym zespole dworskim mieści się Centrum Rzeźby Polskiej. Tu w latach 1887-1915 Józef Brandt prowadził tzw. Wolną Akademię. Centrum promuje współczesną rzeźbę poprzez stałą wystawę rzeźby współczesnej, prowadzenie salonów wystawowych, organizację międzynarodowych plenerów rzeźbiarskich i wyspecjalizowane pracownie różnorodnych technik rzeźbiarskich.

Wkrótce w dworku w podradomskiej Wsoli zostanie otwarte Muzeum Witolda Gombrowicza jako oddział Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza. Przed wojną dworek należał do Aleksandry Pruszak, żony Jerzego Gombrowicza, brata Witolda, który często spędzał tu wakacje. Każda z sal wystawowych będzie poświęcona innemu okresowi życia pisarza. Muzeum Literatury już zgromadziło część eksponatów, niektóre z nich to dary przekazane przez Ritę Gombrowicz, wdowę po Witoldzie.        

do góry

NA WYCIECZKI

WYCIECZKA PO PLANTACH

Trasa wycieczki przebiega przez: ul. Traugutta
Centrum Sztuki Współczesnej ”Elektrownia” - pierwszym właścicielem elektrowni było Rosyjskie Towarzystwo Elektryczne „Union” S. A. Z Petersburga, z którym 14 kwietnia 1900 r. magistrat miasta Radom zawarł umowę na budowę i eksploatację stacji elektrycznej. Miasto zostało po raz pierwszy oświetlone światłem elektrycznym 16 marca 1901 roku, a energia ta została wytworzona właśnie w tym budynku. W czasie I wojny światowej, w 1915 roku, wycofująca się przed wojskami niemiecko-austriackimi administracja rosyjska nakazała demontaż i wywiozła do Rosji 60% urządzeń elektrowni. W maju 1921 roku całkowity zysk z lat 1918-1920 udziałowcy przeznaczyli na renowację budynku. Kolejna przebudowa i modernizacja budynku elektrowni trwała cztery lata (1924-1928) i wiązał się z budową w Radomiu państwowego przemysłu tytoniowego i zbrojeniowego oraz osiedla „Planty”. Po krótkim ożywieniu sytuacji gospodarczej (1937-39) związanym z powstaniem Centralnego Okręgu Przemysłowego wybuchła wojna i znów nastąpiła bezwzględna eksploatacja elektrowni przez, tym razem, niemieckiego okupanta. Niemcy zdemolowali i częściowo wywieźli dwa z trzech agregatów prądotwórczych. Trzeci uruchomiono kilka dni po wyzwoleniu miasta. 16 marca 1946 r. wygasła koncesja dla RTE i elektrownię przejęła Gmina Miasta Radomia. Przez trzy następne lata wyremontowano dwa kotły i turbiny, jednak elektrownia powoli traciła swoje znaczenie, aż do całkowitego unieruchomienia – w 1956 roku. W latach 1956 – 1963 opuszczony budynek dawnej elektrowni miejskiej niszczał, do czasu, gdy zaczęto w nim wytwarzać energię cieplną. W 1963 roku uruchomiono w nim ciepłownią miejską Nr 3 zasilająca w ciepło i parę technologicznną szpital miejski na ulicy Tochtermana. Od 1966 budynkiem zarządzało miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej, zmienione w 1975 r. na wojewódzkie „WPEC” o od stycznia 1999 r. na Radomskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej „Radpec”. Ciepłownia nr 3 zakończyła swoją działalność na koniec sezonu grzewczego 1997/1998. Pod koniec lat 90. w budynku lokują się biura różnych miejskich agencji i instytucji. 24 maja 2005r. Gmina Miasta Radomia przekazała obiekt i działkę Zarządowi Województwa Mazowieckiego. Wówczas dawna elektrownia miejska stała się siedzibą Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu. Zadaniem Mazowieckiego Centrum Sztuki Współczesnej „Elektrownia” w Radomiu jest promocja wydarzeń z zakresu sztuki współczesnej, szeroko pojmowana edukacja twórcza (warsztaty, konferencje). Mamy nadzieję, że będzie tu miejsce na projekty twórcze, także interdyscyplinarne, a „Elektrownia” stanie się regionalnym centrum sztuki, integrującym wszystkich zainteresowanych sztuką, zwłaszcza ludzi młodych.

ul. Kościuszki

  • siedziba gestapo
  • Park Planty - dawna łaźnia

ul. Dowkonta

  • tablica upamiętniająca Kazimierza Ołdakowskiego, legendarnego dyrektora przedwojennej Fabryki Broni
  • rzeźba Łucznika
  • pomniki poświęcone pamięci radomian powieszonych w dniach 12 - 15  października 1942 roku na terenie Fabryki Broni

 

RADOM DZIEWIĘTNASTOWIECZNY

Trasa wycieczki przebiega przez:
ul. Piłsudskiego - dawna ul. Szeroka, później Nowotki, wytyczona prostopadle do ul. Żeromskiego, jednolita stylowo z zabudową z przełomu XIX/XX w.
Na uwagę zasługują tutaj kamienice:

  • pod nr 12 - neoklasycystyczna willa ogrodowa z czterokolumnowym portykiem, obecnie siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Józefa A. i Andrzeja S. Załuskich;
  • pod nr 15 - w stylu neogotyckim dawny budynek Kasy Przemysłowców Radomskich z 1897r., z zachowanym wewnątrz pierwotnym wystrojem, obecnie budynek Banku PeKaO SA;
  • pod nr 10 - wzniesiony w 1894r. gmach sądu, w stylu neorenesansowym z zachowanymi ryzalitami bocznymi zwieńczonymi tympanonami, we wnętrzu klatki schodowej znajduje się plafon z boginią sprawiedliwości, obecnie siedziba Sądu Okręgowego;
  • pod nr 9 - kamienica Tyszkiewiczowej - córki Józefa Brandta, gdzie malarz przebywał i zmarł (na elewacji znajduje się tablica upamiętniająca artystę);
  • na klatce schodowej w bramie można zobaczyć ciekawe polichromie z wizerunkami prawdopodobnie Juliusza Słowackiego i Adama Mickiewicza;
  • pod nr 7 - kamienica z 1895r. z fasadą o dużej ilości detali architektonicznych;
  • pod nr 5 - kamienica z tablicą pamiątkową poświęconą Stanisławowi Wernerowi, uczniowi Szkoły Handlowej, członkowi Organizacji Bojowej PPS, rozstrzelanemu w wieku 18 lat, w Lesie Kapturskim w 1906r., za zamach dokonany wraz ze Stanisławem Hemplem na komendanta żandarmerii gubernialnej - płk. von Płotto; w narożu ul. Piłsudskiego i ul. Traugutta dom rodziny Zajdensznirów z 1911r. w stylu secesyjnym.

 

ul. Sienkiewicza, na uwagę zasługują tutaj:

  • Katedra pw. Opieki NMP położona przy skrzyżowaniu ulic: Sienkiewicza i Mickiewicza, wybudowana na przełomie XIX/XX w. w stylu neogotyckim - bazylikowa z transeptem, wydzielonym prezbiterium, oszkarpowana z dwoma wieżami o wys. 72 m, wzorowanymi na wieżach kościoła Mariackiego w Krakowie. Wystrój wnętrza kościoła to cztery ołtarze, główny - rzeźbiony w drewnie dębowym, figura Najświętszej Marii Panny z białego marmuru, w przedsionku katedry - sarkofag z popiersiem ks. bp Jana Chrapka - ordynariusza diecezji radomskiej, który zginął w wypadku samochodowym w 2002r.
  • Od 1921r. kościół parafialny, od 1981r. konkatedra diecezji sandomierskiej, a od 1992 r. katedra diecezji radomskiej;
  • kamienica pod nr 13 - budynek kancelarii radomskiej Katedry ONMP, na elewacji którego znajdują się tablice upamiętniające życie i twórczość ks. Władysława Paciaka (1952-1979) - artysty malarza oraz ks. Włodzimierza Sedlaka (1952-1993) - profesora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego - myśliciela, naukowca, twórcy bioelektroniki, katechety i rekolekcjonisty, autora licznych publikacji;
  • kamienica pod nr 12 - dom rodziny Macieja Glogiera, według projektu Józefa Piusa Dziekańskiego, eklektyczny z wpływami modernizmu z efektowną elewacją z piaskowca;
  • pod nr 11 - budynek dawnego Powiatowego Związku Samorządowego (Sejmik), wzniesiony w 1927r. w stylu klasycystycznym, z czterokolumnowym portykiem wg projektu Alfonsa Pino, obecnie Pałac Ślubów.
  • Park im. Tadeusza Kościuszki (altana – pierwsza budowla żelbetonowa w Radomiu, pomnik im. Fryderyka Chopina, głaz narzutowy z pamiątkową tablicą poświęconą rocznicy przysięgi Tadeusza Kościuszki.

ul. Żeromskiego, dawniej ul. Lubelska, reprezentacyjna ulica miasta, obecnie miejsce spacerów, festynów, koncertów i imprez lenerowych. Na uwagę zasługują tutaj kamienice z charakterystyczną zabudową lasycystyczną z XIX w.:
 

  • pod nr 2 - w XVII i XVIII w. mieścił się zajazd z pokojami gościnnymi, jadłodajnią, stajnią i szopą na sanie i wozy, a w XIX w. siedziba dawnej Resursy Obywatelskiej i teatru;
  • pod nr 5 - Apteka "Pod Białym Orłem" założona przez Jana Konrada Burcharda, z zachowaną XIX w. polichromią przedstawiającą orła w koronie i berłem w szponach, w okresie Powstania Styczniowego - punkt kontaktowy; pod nr 15 - dawniej Hotel "Rzymski", po II Wojnie Światowej - Liceum Pedagogiczne Przedszkoli z internatem, obecnie redakcja "Gazety Wyborczej i mieszkania lokatorskie;
  • pod nr 28 - budynek z czerwonej cegły, dawniej siedziba drukarni Jana Kantego Trzebińskiego (1818r.) z wizerunkiem wynalazcy druku - Gutenberga, litografii Senefeldera, i tarczy z monogramem założyciela oficyny drukarskiej;
  • pod nr 36 - dawny Pałacyk Kierzkowskich, wybudowany według projektu arch. Stefana Balińskiego, nawiązujący do tradycji szlacheckich (kartusz herbowy z panopliami); pod nr 46 - pałacyk wybudowany w I poł. XIX w. dawna siedziba biblioteki sejmikowej, a potem Towarzystwa im. S. Hempla;
  • pod nr 47 - do niedawna kino "Hel" - dawniej kino "Iluzjon", powstało w 1918 r.;
  • pod nr 51 - dawny skład win, restauracja, po przebudowie mieściła tam się siedziba redakcji "Życia Radomskiego",;
  • pod nr 53 - wybudowany w latach 1825-1827 wg projektu Antonio Corazziego dawny gmach Komisji Województwa Sandomierskiego, obecnie Urzędu Miejskiego. Tu swoją siedzibę mają: Delegatura Urzędu Województwa Mazowieckiego, Delegatura Instytutu Pamięci Narodowej, Sala Kocertowa i Galeria Dziedzictwa Kulturowego Radomia z makietą miasta w skali 1:500 oraz inne instytucje;
  • pod nr 56 na rogu ul. Żeromskiego i Słowackiego znajduje się budynek dawnej rogatki miejskiej, gdzie pobierano opłaty za wjazd do miasta tzw. "myto", później łaźna publiczna, a obecnie siedziba Klubu Środkowisk Twórczych "Łaźnia".

Plac Konstytucji 3 Maja, dawniej Plac Zielony, zwany Sobornym

plac konstytucjiz kościołem Garnizonowym pw. św. Stanisława w centralnym punkcie - pierwotna ceriew prawosławna św. Mikołaja z początku XXw., przebudowana wg proj. arch. K. Prokulskiego. We wnętrzu znajdują się: krucyfiks w stylu gotyckim, ambona w kształcie łodzi, w oknach witraże Serca Jezusowego, liczne tablice pamiątkowe poświęcone żołnierzom WP i partyzantom AK i BCh, w podziemiach kościoła - Mauzoleum św. Maksymiliana Kolbe i od ul. Piłsudskiego - rzeźba Chrystusa dźwigającego krzyż. Przed wejściem głównym do kościoła znajduje się odbudowany w 1995 r. pomnik Grób Nieznanego Żołnierza.
 
Na uwagę zasługują także kamienice:

  • na rogu ul. Focha i Żeromskiego z zespołem kaskadowych fontann; budynek nr 35 dawnego Banku Ziemiańskiego później Gimnazjum Krawieckie, kasyno niemieckie, po II Wojnie Światowej Zespół Szkół Odzieżowych, obecnie Zespół Szkół Plastycznych;
  • pod nr 8 - Dom Staniszewskich - dawniej siedziba Miejskiej i Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej, dzisiaj sklepy, banki, zakłady usługowe;
  • pod nr 5 monumentalna kamienica "pałac z atlantami" rodziny Karschów z apteką, w XIX w. była tu Fabryka Preparatów Farmaceutycznych i Galenowych z urządzeniami parowymi - pierwsza na terenie Królestwa Polskiego; obecnie Orbis, apteka, księgarnia i inne sklepy oraz mieszkania lokatorskie. W budynku przylegającym do pałacu w 1899 r. aptekarz Feliks Jagodziński założył Hotel "Europejski", upaństwowiony w 1954 r., a po 1990 r. zamknięty.

 

RADOM ŚREDNIOWIECZNY

Trasa wycieczki przebiega przez:

Grodzisko „Piotrówka” z przeł. IX/X w. uznane za kolebkę dzisiejszego Radomia, pozostałość po kasztelanii radomskiej; na przełomie XVIII/XIX w. cmentarz grzebalny dla starego i nowego Radomia. Nazwa pochodzi od pierwszego kościoła rzymsko-katolickiego pod wezwaniem św. Piotra (X/XI w.). Obecnie pomnik - głaz narzutowy z wizerunkiem Mieszka I i z pierwszym godłem Państwa Polskiego, nawiązujący do początków tworzenia się państwa.

Stare Miasto wraz z pierwszym murowanym XIII - wiecznym kościołem rzymsko-katolickim pw. św. Wacława - najstarszy zabytek architektoniczny Radomia, wybudowany z fundacji Leszka Białego, a uposażony, jak przekazuje tradycja, przez księcia Bolesława Wstydliwego, niemy świadek nadania prawa miejskiego "średzkiego" ok. 1300r. Kościół ten był kościołem parafialnym "Starego Radomia", a od 1802r. magazynem, więzieniem, a nawet oddziałem szpitala psychiatrycznego. Po licznych przebudowach kościół został odrestaurowany w l. 1980-1985 pod kierunkiem prof. Wiktora Zina i przywrócony do odwiecznej funkcji. Znajduje się tu również tajemnicza kamienna płyta nagrobna z reliefem miecza oraz obrazy, witraże, malowidła ścienne, ciekawe żyrandole i kandelabry z wizerunkiem godła polskiego, nawiązujące do historii Polski.
 
pozostałości murów obronnychNowe Miasto - MIASTO KAZIMIERZOWSKIE
powstało na "surowym korzeniu" za czasów panowania króla Kazimierza Wielkiego około 1340 r.; lokowane ok. 1350r., a od 1364r. na prawach magdeburskich. Miało trzy bramy: Lubelską, Piotrkowską i Krakowską. Zachowane z tego okresu: fragmenty murów obronnych (rozebranych w l. 1816-1818) oraz zarys bramy krakowskiej można obecnie zobaczyć na tyłach Muzeum im. Jacka Malczewskiego od strony ul. Wałowej; Zamek królewski z poł. XIVw.

Kościół farny pw. Św. Jana Chrzciciela z XIV w., przebudowany przez Józefa Piusa  Dziekońskiego wzniesiony ok. 1360-1370r., z fundacji króla Kazimierza Wielkiego w stylu gotyckim, jednonawowy, rozbudowany w XV i XVI w. przez dostawienie pięciu kaplic; do dziś zachowały się: kaplica Różańcowa, kaplica Kochanowskich w stylu późnorenesansowym, późnogotycki portal z prezbiterium do zakrystii, drzwi żelazne okute skośną kratą z rozetami, Orłem Polskim, herbem Odrowąż i monogramem Chrystusa, chrzcielnica z poł. XV w., obraz "Ukrzyżowanie", a na placu przykościelnym znajduje się rzeźba św. Jana Nepomucena.

Budynek parafialny - pozostałość gotyckiego zamku królewskiego z XIV w. - róg ul. Wałowej i Grodzkiej, obecnie plebania parafii p.w. św. Jana Chrzciciela, opisywany w XVIw. jako "wielki dom z krużgankami", zniszczony podczas potopu szwedzkiego, stracił swoją świetność i w XIXw. został oddany w dzierżawę parafii p.w. św. Jana Chrzciciela. W latach 1481-1482 przebywał na zamku i sprawował władzę namiestniczą syn króla Kazimierza Jagiellończyka, królewicz św. Kazimierz, w 1602r. kanonizowany - patron Radomia i diecezji radomskiej, a w 1505r. Sejm uchwalił tu Konstytucję "Nihil Novi";

Rynek Miasta Kazimierzowskiego zachował czytelny układ urbanistyczny, charakterystyczny dla miast zakładanych w Europie na prawie magdeburskim; w rynku znajdują się: kamienice neoklasycystyczne - Dom Gąski (barok) i Dom Esterki (neobarok) - obecnie siedziba Muzeum Sztuki Współczesnej. Obok nich neorenesansowy Ratusz z XIX w., wybudowany według projektu architekta Henryka Marcconiego, z wieżą zegarową wygrywającą melodię "Alleluja" XV-wiecznego kompozytora Mikołaja z Radomia, aktualnie Archiwum Państwowe.
W centralnym punkcie rynku można zobaczyć odbudowany w 1998r. pomnik Czynu Legionów Józefa Piłsudskiego. Po przeciwnej stronie placu znajduje się Muzeum im. Jacka Malczewskiego, dawniej Kolegium Pijarów, wzniesione w latach 1737-1756 według projektu Antonio Solari z dawnym kościołem pw. św. Jana Kantego, w nim średniowieczne lochy i warsztat szewski. Obecnie w muzeum ciekawe ekspozycje. Na budynku znajdują się pamiątkowe tablice, z których jedna jest poświęcona Tytusowi Chałubińskiemu, uczniowi Kolegium.

Średniowieczny trakt lubelski – ulica Stefana Żeromskiego 6/8: kościół pw. Św. Katarzyny i klasztor - najcenniejszy zabytek późnego średniowiecza; znajduje się na wschód od Rynku, wybudowany w latach 1468-1507 z fundacji króla Kazimierza Jagiellończyka w stylu późnogotyckim; dawniej radomska twierdza patriotyzmu. W kościele można zobaczyć typowe dla stylu gotyckiego sklepienia krzyżowo -żebrowe w prezbiterium i gwiaździste w nawie głównej, XV- wieczną rzeźbioną grupę pasji - krucyfiks, Matka Bolesna, Jan Ewangelista oraz stalle z XVIw., portrety trumienne, tablice epitafijne z XVIw., sarkofag z prochami Dionizego Czachowskiego - naczelnika wojsk województwa sandomierskiego w Powstaniu Styczniowym.

do góry

PRZYDATNE INFO

Urząd Miejski w Radomiu
26-600 Radom, ul. Jana Kilińskiego 30
sekretariat 048 36 20 201

Radomska Stacja Pogotowia Ratunkowego:
ul. Tochtermana 1
tel./fax 048 36 24 847

Radomski Szpital Specjalistyczny im. dr Tytusa Chałubińskiego
ul. Tochtermana 1,
tel. 048 363 26 09, tel. centrala 048 36-15-100

Wojewódzki Szpital Specjalistyczny
ul. Juliusza Aleksandrowicza 5,
tel. 048 361 39 00, tel. centrala 048 361 30 00

Komenda Miejska Policji
ul. 11 Listopada 43
tel. 048 345 30 30, 048 345 31 44

Komenda Wojewódzka Policji z siedzibą w Radomiu
ul. 11 Listopada 37/59
tel. centr. 048 362 91 91, policyjny tel. interwencyjny i tel. zaufania - 048 345 26 26

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Urzędu Miasta w Radomiu (www.radom.pl). Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Pana Ryszarda Fałka.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone