zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
warmińsko-mazurskie
Frombork
Giżycko
Miasto i Gmina Ostróda
Miłomłyn
Węgorzewo
Ząbkowice Śląskie

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Ząbkowice Śl. powstały w drugiej połowie XIII w., obok starej słowiańskiej osady targowej Sadlno, znanej już w 1207 r., przez którą prowadził szlak handlowy łączący bezpośrednio Śląsk z Czechami („szlak bursztynowy”).

Ząbkowice Śl. należą do tych miast na Dolnym Śląsku, które nie zostały zniszczone w czasie II wojny światowej. Lata powojenne uczyniły z Ząbkowic Śl. ośrodek rozwiniętego przemysłu, szczególnie elektrotechnicznego i jeden z bogatszych rejonów rolniczych województwa. Dziś Ząbkowice Śląskie są ważnym  ośrodkiem administracyjnym, centrum życia gospodarczego i kulturalnego powiatu ząbkowickiego.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

cerkiewCerkiew pw. Św. Jerzego
Niewątpliwie najcenniejszym zabytkiem w kościele św. Jerzego są gotyckie freski na południowej ścianie prezbiterium, które odkryto przypadkowo w 1931 roku w czasie prac konserwatorskich. W tym samym roku zostały one poddane konserwacji. Kolejny fresk odkryto w 1967 roku. Pierwszy z nich przedstawia cykl pasyjny. Malowidła umieszczone na wysokości 2,5 metra nad posadzką są podzielone na kwatery. Przeciętna wysokość kwatery wynosi około 1m. W pierwszym dolnym rzędzie od lewej strony znajdują się: Chrystus u Annasza, Chrystus u Kajfasza, fragment zniszczonej kwatery. W drugim rzędzie znajdują się częściowo zniszczone postacie Marii Magdaleny i św. Jana, scenę przybicia do krzyża i drogę na golgotę. W trzecim rzędzie: zmartwychwstanie, złożenie do grobu i fragment zdjęcia z krzyża. Wreszcie w czwartym rzędzie na samej górze znajduje się scena wniebowstąpienia. Drugi z fresków, odkryty w latach 60 – tych przedstawia św. Jerzego walczącego ze smokiem. Św. Jerzy był patronem świątyni. W górnej części jest widoczny zamek z donżonem, domem mieszkalnym i bramą. Mieszkańcy przyglądają się walce, widoczna jest postać królewny.

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego
Pierwszą pewną datą w historii ząbkowickiego klasztoru jest rok 1302, kiedy to w dokumentach wyraźnie wspomina się istnienie kościoła Dominikanów w Ząbkowicach. Początkowo ojcowie mieszkali w prywatnym domu. Dopiero później rozpoczęła się budowa zabudowań klasztornych, wspierana licznymi ofiarami mieszkającej tu ludności: Polaków, Czechów i Ślązaków. Budowę w sposób szczególny wspierał książę Bolko. W pierwszych latach zakon Dominikanów w Ząbkowicach należał do prowincji niemieckiej. Później przeszedł na pewien czas pod władanie prowincji polskiej. Sporą grupę wśród zakonników stanowili Polacy, o czym świadczą nazwiska zapisane w klasztornych księgach. Szybko zyskali przychylność mieszkańców, ponieważ, jak twierdzi o. Hieronim Wilms, autor monografii klasztoru „głoszone przez nich kazania w języku polskim i niemieckim bardziej przemawiały do prostego ludu niż msze odprawiane po łacinie przez pozostałe duchowieństwo”. 
16 października 1815 roku kościół został przejęty przez ewangelików. Z wnętrza świątyni usunięto wszystkie ruchome rzeczy oraz rozbito ołtarze. Klasztor został przebudowany na mieszkanie pastora, kantora, kościelnego oraz pomieszczenia szkoły ewangelickiej, którą przeniesiono tam w 1816 roku (szkoła mieściła się tu do 1865 roku. W 1832 roku wybudowano nową wieżę, nowy dach oraz ufundowano nowe dzwony. Zakrystia oraz chrzcielnica pochodzą z 1865 roku. W 1894 roku zakupiono nowe organy. Dzwony zostały zabrane podczas I wojny światowej. Nowe ufundowano w 23 maja 1925 roku. Obiekt był użytkowany przez gminę protestancką do końca II wojny światowej. W 1926 roku rozpoczęto generalny remont świątyni.
W 1946 roku klasztor podominikański przejęły siostry Franciszkanki ze Lwowa. Obecnie zakon nosi nazwę Mniszki Klaryski od Wieczystej Adoracji.

Kościół pw. Św. Anny
Kościół został wzniesiony prawdopodobnie wkrótce po lokacji miasta. Pierwszy dokument, wskazujący, że w Ząbkowicach znajdował się kościół pochodzi z 27 września 1292 r - z tego dnia pochodzi dokument wystawiony przez Krystiana proboszcza Sadlna i Ząbkowic. Pierwotnie bowiem kościół w Ząbkowicach był jedynie filią parafii w Sadlnie. Z 14 października 1302 roku pochodzi pierwsza informacja o budowie kościoła. Wymieniony wcześniej proboszcz Krystian pisze, że zmarły wójt Hermann na łożu śmierci zapisał dla zbawienia swojej duszy jemu i jego następcom 1 ferton czynszu rocznego. Jego syn i następca imieniem Arnold dołożył jeszcze kolejną darowiznę za duszę swoją i swojej matki Katarzyny. W zamian w rocznicę oraz w wigilię rocznicy śmierci wójta Hermanna i jego małżonki Katarzyny proboszcz miał odprawiać mszę w intencji zbawienia ich duszy. W styczniu 1330 roku parafia otrzymała kolejne darowizny od księcia Bolka II ziębickiego - 2,5 łana ziemi w Tarnowie oraz dochody z 21 łanów ziemi w Strąkowej. Dochód z majątku w Strąkowej był przeznaczony na ufundowanie ołtarza św. Krzyża do świeżo wybudowanego kościoła. Budowla bardzo szybko uległa zniszczeniu. Prawdopodobnie w połowie XIV wieku kościół uległ spaleniu podczas pożaru. Nową świątynię ufundował król czeski Karol IV. Jako datę ukończenia budowy podaje się 1413 lub 1415 rok. W tym okresie do Ząbkowic przeniesiono ze Zwróconej siedzibę archiprezbiteratu (dekanatu). Również i ta budowla bardzo szybko uległa zniszczeniu. W kwietniu 1428 roku husyci spalili miasto – spłonęła większość budynków mieszkalnych, kościół i klasztor Dominikanów (obecny kościół Podwyższenia Krzyża Św. przy ul. Grunwaldzkiej) oraz kościół parafialny, który nosił wówczas wezwanie Najświętszej Marii Panny. Podczas odbudowy świątyni do starego prezbiterium dobudowano nową nawę główną nawy boczne oraz dwie boczne kaplice. Prace zostały ukończone w 1453 roku. Trzy lata później został ufundowany ołtarz główny ku czci Najświętszej Marii Panny, Trzech Króli oraz świętych: Katarzyny, Jana i Andrzeja. W kościele znajdowało się wówczas aż 17 ołtarzy. Kolejnych ważnych zmian dokonano w II połowie XIX wieku: w 1861 roku z kościoła podominikańskiego przeniesiono obrazy drogi krzyżowej, dwa lata później przeprowadzono remont organów, w 1880 roku wykonano nowy ołtarz do kaplicy św. Anny, wreszcie w latach 1895 – 1897 przeprowadzono generalny remont wnętrza świątyni, podczas którego niestety usunięto z wnętrza wiele zabytkowych przedmiotów, między innymi renesansowe stalle rajców miejskich oraz starszych cechu wykonane w 1584 roku. Obecnie stalle są własnością Muzeum Narodowego we Wrocławiu. W 1915 roku zburzono budynek dawnej szkoły katolickiej, który znajdował się obok kościoła i wzniesiono bramę, w którą wmurowano XVI wieczną tablicę pochodzącą z budynku szkoły.

Krzywa Wieża
Do dziś nie można z całą pewnością stwierdzić, kiedy dokładnie powstała krzywa wieża, ani w jakim celu ją zbudowano. Jedna z wersji głosi, że jest ona pozostałością dawnego zamku, który miał istnieć tu jeszcze przed lokacją miasta, o czym miałby świadczyć fakt, że najniższa część wieży, zbudowana jest do wysokości około 10 metrów z kamienia. Część ceglana została przebudowana dopiero na przełomie XIV i XV wieku, równolegle z budową kościoła św. Anny. Nie wiadomo dokładnie, dlaczego wieża uległa pochyleniu. Z dokumentów źródłowych wynika, że nastąpiło to późną jesienią 1598 roku. Powszechnie uważa się, że przyczyną mogły być wstrząsy tektoniczne, które odnotowano na naszym terenie 15 września 1590 roku. Być może owe wstrząsy osłabiły stabilność budowli. Nie wyklucza się również, że przyczyną pochylenia wieży było rozmoknięcie gruntu, które spowodowało osiadanie fundamentu. W 1858 roku, podczas wielkiego pożaru miasta górna część wieży uległa zniszczeniu. Po pożarze władze miasta miały zamiar zupełnie rozebrać wieżę, by jej ruiny nie zagrażały bezpieczeństwu sąsiednich domów. Ostatecznie jednak, po wykonaniu ekspertyzy budowlanej, zdecydowano, że nadpalona część obiektu zostanie odbudowana. Wtedy właśnie wieża otrzymała zwieńczenie w kształcie jaskółczych ogonów. Po odbudowie wysokość wieży wynosi 34 m. Od strony południowej dobudowano również niewielką wieżyczkę ze spiralną klatką schodową. Prace zostały ostatecznie zakończone 11 października 1860 roku. Na kopule wieży umieszczono gałkę z krzyżem, w której umieszczono okolicznościowe pismo sporządzone przez ówczesnego proboszcza Johannesa Grundeya oraz medal wybity przez miasto po wielkim pożarze. Kilka dni później na wieży powieszono trzy nowe dzwony, wykonane przez ludwisarza Hoberga z Piławy Górnej. W roku 1863 na wieży zawieszono nowy zegar, wykonany przez zegarmistrza Hoffmanna z Oławy. W końcu II wojny światowej wiszące na wieży dzwony zdjęto i najprawdopodobniej przetopiono. Do lat 60 – tych XX – wieku obiekt był niezgospodarowany. Dopiero w końcu lat 60 – tych dzięki staraniom Józefa Glabiszewskiego wieża po niewielkim remoncie została przystosowana do ruchu turystycznego. Obecnie pełni funkcję punktu widokowego. W grudniu 2007 zakończył się gruntowny remont ścian zewnętrznych obiektu, dzięki czemu wieża odzyskała dawną świetność. Obecnie odchylenie wieży od pionu wynosi 2,14 m rośnie z szybkością około 1 -2 cm w ciągu roku. Warto dodać, że podczas pomiarów dokonanych w 1977 stwierdzono, że odchylenie wynosi 1,98 m.

Mury miejskie
Pierwsze mury miejskie zostały wybudowane prawdopodobnie już w czasach, kiedy powstało miasto. Prawdopodobnie był to niewielki, czworokątny pierścień o wymiarach 200 na 400 m z czterema bramami, otaczający kwadratowy rynek. Część umocnień powstała w formie drewniano – ziemnych wałów, część murów zbudowanych z łamanego kamienia. Najstarszym fragmentem murów, zachowanym do dziś jest mur biegnący od ulicy Grunwaldzkiej do ulicy Prusa. Od tamtej pory obwarowania przeszły przynajmniej dwie poważne przebudowy. Obręb murów rozszerzano w miarę, jak powiększało się miasto. Pierwsza z nich odbyła się na początku XIV wieku. Wtedy to miasto znacznie powiększyło się w kierunku północno – wschodnim. W obręb murów włączono kościół i klasztor Dominikanów. Na południu miasto poszerzyło się o nową dzielnicę, zwaną Nowym Miastem (obecnie ul. Proletariatczyków), która powstała przed bramą ziębicką. Poza murami miejskimi leżały wówczas zamek oraz szpital św. Jerzego. W XV wieku miasto było wielokrotnie oblegane i zdobywane, co z pewnością wpłynęło na zły stan murów miejskich. Druga gruntowna przebudowa miejskich obwarowań nastąpiła w czasach panowania księcia Karola I Podiebrada, który zlecił również budowę nowego zamku. Wówczas zbudowano półcylindryczne baszty, pogłębiono fosy, wzmocniono mury, zbudowano strzelnice w murach, na wieżach nadbudowano attyki. Kolejna rozbudowa miała miejsce w latach 90 – tych XVI wieku, wówcza wybudowano niższy zewnętrzny pierścień murów. Umocnienia składały się wtedy z dwóch pierścieni: wewnętrznego o wysokości około 8metrów i grubości 1 metra w którym co 50 – 60 metrów rozmieszczone były wieże – baszty i pierścienia zewnętrznego oddalonego od muru wewnętrznego o 10 metrów. W niższym pierścieniu wewnętrznym znajdowały się baszty i strzelnice. Od strony zachodniej, południowej i północno – wschodniej miasto otaczała zewnętrzna fosa o szerokości 20 metrów. Dodatkowo między murami znajdowała się ratuszdruga węższa fosa. Od połowy XVIII wieku mury miejskie były stopniowo rozbierane. W 1750 roku wyburzono zewnętrzny pierścień. Mniej więcej 20 lat później rozpoczęto zasypywanie fos i wałów. W II połowie XIX wieku rozpoczęto wyburzanie pierścienia wewnętrznego. W 1806 roku magistrat nakazał obsadzenie lipami drogi prowadzącej wokół zamku drogi od Bramy  Srebrnogórskiej do Bramy Kłodzkiej. W ten sposób powstała najładniejsza w mieście Promenada Zamkowa. W 1817 roku wyburzono częściowo odcinek murów miejskich pomiędzy Bramą Ziębicką a Wrocławską oraz zasypano fosy i wyrównano wały. W 1819 roku zasypano fosę przy Bramie Wrocławskiej oraz pomiędzy Bramami Ziębicką i Kłodzką. Jedynym zachowanym do dziś odcinkiem miejskiej fosy jest sadzawka w parku miejskim.

Ratusz Miejski
Obecny ząbkowicki ratusz jest już szóstą budowlą, która powstała w tym miejscu od czasu założenia miasta. Pierwszy ratusz istniał w Ząbkowicach już na początku XIV wieku. Pierwsza wzmianka dotycząca ząbkowickiego ratusza pochodzi z 1 września 1345 roku, dotyczy ona sprzedaży ław mięsnych przed ratuszem. Był to murowany budynek z wieżą, pod którą mieściło się więzienie. Budynek został spalony podczas najazdu husytów w 1428 roku. Po II wojnie światowej władze miasta przeniosły się do budynku przy ul. 1 Maja 15. W ratuszu mieści się siedziba Biblioteki im. Księgi Henrykowskiej oraz Urząd Stanu Cywilnego gmin Ząbkowice i Stoszowice.

zamekZamek
Zamek, którego ruiny istnieją do dziś, został wzniesiony prawie w tym samym miejscu, w którym znajdował się zamek piastowski, wzniesiony około 1290 roku przez księcia Bolka I Świdnicko – Ziębickiego (1278 – 1301), jako twierdza graniczna. Zgubę przyniosła zamkowi wojna 30 – letnia, podczas której zamek kilkakrotnie przechodził z rąk wojsk szwedzkich w ręce wojsk cesarskich i na odwrót.
Przestronny zamkowy dzieciniec ma wymiary 37,6 na 36,7 metra. Prawdopodobnie tu odbywały się turnieje rycerskie oraz ćwiczenia. W południowo – zachodnim rogu dziedzińca znajdowała się zamkowa studnia, która została zasypana dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Nad wejściem na dziedziniec od strony zachodniej zauważamy jeszcze jedną małą tarczę herbową z herbem Podiebradów. W okresie międzywojennym południowo – wschodnia część dziedzińca służyła jako miejsce ćwiczeń dla straży pożarnej, zaś z części północnej korzystała młodzież szkolna podczas zajęć z gimnastyki. Po stronie północnej znajdowały się zamkowe ogrody.

do góry

INNE ATRAKCJE

Ośrodek Sportu i Rekreacji
Baza Ośrodka składa się ze stadionu w skład którego wchodzą 4 płyty piłkarskie, 2 korty tenisowe, 3 boiska do koszykówki, skate-park, ścianka wspinaczkowa oraz basenu kąpielowego z dwiema nieckami pływackimi. Otoczenie kompleksu Ośrodka Sportu i Rekreacji stanowią tereny zielone będące zielonymi "płucami miasta".

Klub Jeździecki
Na terenie Ząbkowic Śląskich działa Klub Jeździecki "GALOP" prowadzony przez Panią Krystynę Susłowską. Działa tu również sekcja gimnastyczno-woltyżerska GLKS "Rolnik" odnosząca sukcesy na zawodach krajowych. Zajęcia prowadzone są codziennie, przez cały rok na krytej i wolnej ujeżdżalni przez wykwalifikowanych instruktorów. Klub prowadzi także hipoterapię /licencja/, jazdy w terenie, przejażdżki bryczką, zimą skiring i kuligi. Największym osiągnięciem Klubu jest tytuł Mistrza Polski w woltyżerce zdobyty przez Adama Susłowskiego oraz jego udział w ME w 1999r. i MŚ w 2000 r. a także trzecie miejsce w Amatorskich Zawodach w Ujeżdżaniu.

do góry

NA WYCIECZKI

Na terenie Gminy znajduje się kilkanaście ciekawych obiektów krajoznawczych o znaczeniu ponadregionalnym. Oto niektóre z nich:

  • rezerwat przyrody \"Skałki Stoleckie\" utworzony w 1965 r. na obszarze 2,03 ha jest jedynym rezerwatem faunistycznym w Polsce, który chroni cztery gatunki owadów charakterystycznych dla krajów środziemnomorskich, w tym czarną pszczołę obrostkę murówkę budującą gniazda z gliny na skale wapiennej,
  • w miejscowości Szklary na terenie dawnej kopalni rud niklowych występują bogate złoża kamieni ozdobnych z najpiękniejszym kamieniem Polski - chryzoprazem, a także chalcedonem i opalami.
  • około 3 km na pn. - wsch. od Ząbkowic Śl. leży miejscowość Bobolice ze wspaniałym gotyckim kościołem pw. Matki Boskiej Bolesnej, który do połowy XIX w. był sanktuarium maryjnym dla mieszkańców Ząbkowic Śl. i okolic. O wartości zabytkowej kościoła stanowi jego jednorodne stylowo barokowo-rokokowe wyposażenie, specjalnie dla niego zaprojektowane i dobrze współgrające z architekturą wnętrza, zachowane bez większych zmian. Można je w całości uznać za wybitne dzieło sztuki drugiej połowy XVIIIw.
  • w Sieroszowie w Kościele parafialnym pw. Św. Michała Archanioła znajduje się piękna barokowa ambona w kształcie łodzi z końca XVIIIw. - jedna z czterech zachowanych na terenie Śląska. W łodzi przedstawiono rzeźbione postacie apostołów Jakuba i Jana, wyciągających sieć pełną ryb oraz sterującego Piotra
  • na wschód od Ząbkowic Śl. leży wieś Stolec - największa i najstarsza wieś gminy, gdzie w gotyckim kościele pw. NMP i Św. Zuzanny można podziwiać unikalny gotycki tryptyk z XVI w. oraz XV - wieczne freski o tematyce religijnej. Ponadto znajduje się tutaj Zespół Pałacowy z 1800 r., wieża widokowa oraz fragmenty oranżerii.
  • w Olbrachcicach znajduje się Kościół pw. Św. Floriana z 1741 r. z barokowym portalem z 1733r.

do góry

PRZYDATNE INFO

Urząd Miejski
Ul. 1 Maja 15, 57-200 Ząbkowice Śląskie
tel. 0048 74 815-18-81 do 5

Powiatowe Centrum Informacji Turystycznej
Pl. Jana Pawła II nr 1
tel. 815 74 01

SZPITAL św. ANTONIEGO
ul. Bolesława Chrobrego 5, Ząbkowice Śląskie  
tel. : 074 641 34 00

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Urzędu Miasta Ząbkowice Śląskie (zabkowiceslaskie.pl). Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Burmistrza - Pana Krzysztofa Kotowicza.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || oferta reklamy || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone