zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
mazowieckie
Garwolin
Góra Kalwaria
Grodzisk Mazowiecki
Konstancin-Jeziorna
Kozienice
Michałowice
Nadarzyn
Płock
Powiat Białobrzeski
Powiat Ciechanowski
Powiat Gostyniński
Powiat Grodziski
Powiat Lipski
Powiat Miński
Powiat Otwocki
Powiat Przasnyski
Powiat Radomski
Powiat Sierpecki
Powiat Warszawski Zach.
Powiat Węgrowski
Powiat Żuromiński
Przasnysz
Radom
Milanówek
Mińsk Mazowiecki
Powiat Radomski

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Powiat radomski usytuowany jest w południowej części województwa mazowieckiego. Północną część powiatu obejmuje Nizina Kozienicka, część południową Przedgórze Iłżeckie, zaś środkową część stanowi Nizina Radomska. Spośród 13 jednostek samorządowych większość to gminy typowo wiejskie: Gózd, Jastrzębia, Jedlińsk, Jedlnia Letnisko, Kowala, Pionki, Przytyk, Wierzbica, Wolanów, Zakrzew; dwie są gminami miejsko-wiejskimi: Iłża i Skaryszew; natomiast dwudziestotysięczne Pionki są gminą miejską.

Na terenie Powiatu Radomskiego znajdują się bardzo cenne przyrodniczo obszary: Puszczy Kozienickiej, lasy Iłżeckie oraz torfowiska o specyficznym mikroklimacie. Wiele miejscowości położonych w samej Puszczy lub na jej obrzeżach, znanych ze swych walorów rekreacyjnych - Jedlnia Letnicko, położona nad sztucznym zbiornikiem wodnym i krajobrazowych - wyznaczone i oznakowane szlaki w lasach iłżeckich. W 2001 roku baza wypoczynkowa poszerzyła się o sztuczny zbiornik wodny w Domaniowie.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Radom (nie wchodzi w skład powiatu, ale na pewno wart odwiedzenia)
W Radomiu skupionych jest wiele obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Najbardziej znaczący to m.in. pochodzący z przełomu XII i XIII w. odbudowany dziś kościół św. Wacława na Starym Mieście. Do cennych zabytków należą również: zamek radomski -pełniący niegdyś rolę królewskiej rezydencji, ratusz z sąsiadującymi z nim Domami Gąski i Esterki, kościół św. Jana, budynek byłego kolegium pijarskiego (II połowa XVII w.) -w którym obecnie mieści się Muzeum Okręgowe.
Będąc w Radomiu należy też koniecznie odwiedzić położone 8 km od centrum miasta, przy międzynarodowej trasie E-77, Muzeum Wsi Radomskiej, gdzie zlokalizowano m.in. wiele obiektów zabytkowej architektury ludowej.

Miasto Pionki
W latach 30. XX w. powstało kilka budynków, które służą do dziś, choć z upływem czasu nabyły status zabytków, np. neorenesansowa willa z iat 1930/1931, neobarokowy kościół pod wezwaniem św. Barbary projektu znanego architekta Stefana Szyllera; w pięknym budynku mieściła się również stacja kolejowa. Najbardziej reprezentacyjnym obiektem w mieście było jednak „Kasyno".

IłżaIłża
Osada, która dala początek miastu, zlokalizowana w obrębie gródka zwanego „Kopcem Tatarskim" pochodzi zapewne z XI w. W zamierzchłych wiekach Iłża związana była ze średniowiecznym zamkiem biskupów krakowskich, po którym dziś zostały urokliwe ruiny z charakterystyczną basztą - najbardziej rozpoznawalnym symbolem miasta. Będąc w lłży należy koniecznie udać się na spacer po zabytkowym Rynku, zobaczyć kościół św. Ducha - niestety, wnętrze kościoła jest niedostępne dla turystów, czy też kościół farny (fot. 2) wraz z zabudowaniami parafialnymi. To właśnie ta świątynia jest najcenniejszym zabytkiem w powiecie. Warto też przypomnieć, że jeszcze do niedawna funkcjonowała -wybudowana w latach 50. - Starachowicka Kolej Dojazdowa, wzorowana na XIX-wiecznych kolejkach leśnych. Być może wkrótce znów wyruszy, tym razem dla turystów. O dawnych garncarskich tradycjach można się dowiedzieć oglądając zabytkowe piece -najstarszy przy ul. Wójtowskiej i nieco późniejsze z lat 20. i 30. XX w. przy ul. Błazińskiej. W Muzeum Regionalnym prezentowana jest stała ekspozycja poświęcona przeszłości miasta.

Skaryszew
Mimo zawirowań historii miasto odradzało się i rozwijało, szczególnie dzięki przywilejowi organizowania jarmarków. „Pozostałością" po tym przywileju są do dziś organizowane i znane nie tylko w Polsce targi końskie, tzw. „Wstępy", które zwyczajowo odbywają się w pierwszy poniedziałek i wtorek po środzie popielcowej. Ale „Wstępy" to nie jedyny ślad historii. Godny uwagi jest pochodzący z XVII w. kościół Św. Jakuba w Skaryszewie, a w nim kopia obrazu Van Dycka „Naigrywanie". Charakterystyczne dla architektury miasteczka są domy z tzw. bramą wjazdową. Dzięki zadaszeniu można było „w Dramie" pozostawić konia i zaprzęg bez względu na pogodę. W Odechowie można zwiedzie zabytkowy kościół, którego początki sięgają czasów Jana Długosza, natomiast na pobliskim cmentarzu jest kilka nagrobków z początku XIX w. opatrzonych szczegółowymi inskrypcjami, W Gębarzowie po dworskich zabudowaniach pozostały zaledwie nieliczne ślady, ale istniejący do dziś park ma duże walory zabytkowe i przyrodnicze.

Będąc w tych stronach warto zobaczyć znajdujący się w Makowie zespół dworski z XVIII i XIX w. Składają się nań: dwór, spichlerz, lamus i gorzelnia (w otoczeniu parku). Warto się tam wybrać, choćby po to, by zobaczyć klasycystyczny dwór, który jest w stosunkowo dobrym stanie.

Przytyk
Na ziemi przytyckiej zachowało się kilka zabytkowych miejsc i obiektów. W samym Przytyku obejrzeć można wybudowany w latach 30. XX w. kościół zaprojektowany przez Stefana Szyllera, a także cmentarz żydowski. To jedyny ślad po tak licznej tutaj przed II wojną społeczności żydowskiej, która swoją odrębnością, inną kulturą, religią wzbogacała społeczny obraz miasteczka.

W miejscowości Oblas znajduje się dwór Krasińskich z XIX w., niestety w dużym stopniu zdewastowany. Jest tam również zabytkowy spichlerz, szkoda, że w podobnym do dworku stanie. W odległości 3 km od Przytyka - w miejscowości Zameczek -usytuowany jest dwór z poł. XIX w. projektu M. Lanciego. Od niedawna obiekt ma nowych właścicieli; to zabytkowe siedlisko, z troską odrestaurowane, odzyskało pierwotny wygląd.

Bodaj najstarszą budowlą w regionie jest kościół św. Wawrzyńca we Wrzosie, wybudowany w 1420 r., a rozbudowany na początku XX w.

Jedlińsk
O bogatej historii Jedlińska i okolic świadczą liczne zabytki, miejsca oraz zapiski w dokumentach. W samym Jedlińsku najcenniejszym zabytkiem jest barokowy kościół pw. Apostołów Piotra i Andrzeja wystawiony przez Stanisława Witowskiego, z obrazem „Powołanie Apostołów", namalowanym w Rzymie przez Tadeusza Kunze Konicza, ufundowanym przez Andrzeja Załuskiego. W pobliżu istnieje do dziś nekropolia z najstarszymi nagrobkami, jeszcze z 1800 r. W niedalekim Lisowie natomiast znajduje się kościół z 1881 r. pod wezwaniem Nawiedzenia NMP. Ziemia jedlińska to nie tylko zabytki sakralne. Inne to np. park i dwór Sołtyków w miejscowości Piastów. Kolejny park, ale o blisko wiek starszy, bo z I połowy XVIII w., znajduje się w miejscowości Jedlanka. W zabytki „obfituje" miejscowość Wsola, gdzie znajduje się: secesyjny pałac Gombrowiczów z bogato rzeźbionymi detalami architektonicznymi, park oraz neoromański kościół pod wezwaniem św. Bartłomieja.

Kowala
To niewielka, bo zaledwie 10-tysięczna gmina. Miejscowość wymieniona jest po raz pierwszy w źródłach historycznych w 1400 r. przez Jana Długosza. Nad osadą góruje zabytkowy kościół, a na pobliskim cmentarzu można odnaleźć rodzinne grobowce tutejszych ziemian, także słynnej rodziny Niecieckich (w niedalekim Kosowie znajduje się dworek należący do tego rodu). Naprzeciw kościoła usytuowane jest grodzisko z przełomu XIII i XIV w., gdzie archeolodzy odkryli m.in. pozostałości wieży. W pobliżu znaleziono pozostałości placówki krzemieniarskiej z epoki kamienia i brązu. Innym ciekawym obiektem na terenie gminy jest modrzewiowy kościół w Bardzicach. Jego niecodzienna historia sprawia, że tym bardziej zasługuje na obejrzenie. „Przywędrował" w to miejsce z odległych o kilkadziesiąt kilometrów Białobrzegów-tam został wybudowany w XVIII w., zaś do Bardzie został przeniesiony, po uprzednim zdemontowaniu, w latach 50. XX w.

Gmina Pionki
Do czasów współczesnych dotrwały zabytkowe obiekty we wsi Poświętne, m.in. XIX-wieczny budynek wikariatu, a także pobliski cmentarz „stary", na którym znajduje się zbiorowa mogiła powstańców z 1863 r. Nie zachował się średniowieczny zamek, który służył królom, głównie Jagiellonom, podczas polowań, jak też do przyjmowania gości i poselstw. Znajdowała się tu ponadto znana w XIX w. fabryka fajansu.

Wierzbica
Zabytki gminy Wierzbica to obiekty dość zróżnicowane, jest wśród nich nawet... kopalnia krzemienia z epoki mezolitu, odkryta w trakcie wydobywania wapienia jurajskiego. W miejscowości Ruda Wielka znajduje się cmentarz wojenny z czasów I wojny światowej (założony w 1915 r.). Na cmentarnych krzyżach do dziś zachowały się oryginalne inskrypcje. Inna wyjątkowa nekropolia to rzymskokatolicki cmentarz epidemiczny, który został założony w 1831 r. w związku z szalejącą w mieście epidemią cholery.

Wolanów
O przeszłości regionu przypomina XIX-wieczny dwór w Strzałkowie, który byt własnością rodziny Deskurów, czy wybudowany w 1665 r. kościół w Mniszku (wraz z pobliskim cmentarzem), na uwagę zasługuje również znajdująca się tam figura pochodząca z XVII w. Wyjątkowym i rzadkim obiektem we współczesnym krajobrazie są młyny. Taką unikatową budowlę można zobaczyć w miejscowości Soszyn. Jest to młyn wodny z XIX w., częściowo zachowało się w nim również oryginalne wyposażenie. Świadkiem historii okolicy z pewnością jest stary, rozłożysty dąb we wsi Wacławów, nie jedyny zresztą pomnik przyrody w tych okolicach. Inne to choćby XIX-wieczne parki w Strzałkowie i Młodocinie Większym.

ZakrzewZakrzew
Niedawno przeprowadzone badania archeologiczne dowiodły, że odkryte tutaj ślady człowieka sięgają osadnictwa z czasów rzymskich. Znaleziono min. unikatową zapinkę z III w. p.n.e. wykonaną na terenie imperium rzymskiego, przechowywaną obecnie w Muzeum Okręgowym w Radomiu. Nieco młodsza historycznie, bo z XII w., jest siedziba rycerska w Taczewie; przypomina o niej kopiec, tzw. gródek. Inny zabytek materialny gminy to kościół w Zakrzewie. Ta renesansowa budowla ufundowana została przez rodzinę Kochanowskich. Historyczną wartość ma także kościół w Cerekwi, wybudowany w latach 20. XX w. wg projektu Stefana Szyllera. Ponadto w gminie zobaczyć można aż cztery XVI II-wieczne parki - w samym Zakrzewie, w Taczowie, w Milejowicach i w Jaszowicach. Przejawem dbałości o lokalne dziedzictwo i tradycję jest Szkolne Muzeum Regionalne zlokalizowane w miejscowej szkole w Zakrzewie. Zgromadzono tu liczne przedmioty - niegdyś codziennego użytku - zaaranżowano wnętrza na wzór tych z ubiegłych stuleci.

do góry

INNE ATRAKCJE

Dużą atrakcją turystyczną powiatu jest również jeden z największych na Mazowszu sztuczny zbiornik wodny w Domaniowie, wokół którego dynamicznie rozwija się działalność agroturystyczna. Zalew, już teraz nazywany Domaniowskim Morzem, ma w założeniu pełnić wiele funkcji, w tym retencyjną i rekreacyjną. Jest tu także produkowana energia elektryczna, a to dzięki elektrowni, która w ciągu roku wytwarza 1,2 min kilowatogodzin.

zbiornik

Przytyk wraz z kilkoma sąsiednimi gminami należy do największego w kraju zagłębia uprawy papryki. Miejscowość jest również gospodarzem dorocznych Ogólnopolskich Targów Papryki.

Powiat radomski kojarzy się z wieloma wyjątkowymi i niepowtarzalnymi imprezami handlowymi i kulturalnymi, często o wielowiekowej tradycji. Jedną z nich są skaryszewskie „Wstępy" -targi końskie odbywające się w pierwszy poniedziałek i wtorek Wielkiego Postu. Przywilej organizacji targów sięga XV w. Od dziesięcioleci przybywają na nie obok polskich hodowców kupcy z Włoch, Niemiec oraz liczna grupa turystów.

Równie barwną imprezą jest tradycyjny obrzęd „Ścięcia Śmierci", który odbywa się wraz z nadejściem wiosny w Jedlińsku. Osada posiadała niegdyś prawa miejskie, a także cenione prawo miecza. Ten unikalny obrzęd przyciąga każdego roku nie tylko mieszkańców Jedlińska, lecz także liczne grono zainteresowanych z całego kraju oraz media.

do góry

NA WYCIECZKI

Gozd
Niewątpliwym atutem gminy jest położenie przy trasie Radom-Lublin, czyli na szlaku komunikacyjnym łączącym wschodnią i zachodnią granicę państwa. Przeszłość w zasadzie nie pozostawiła na terenie gminy materialnych śladów. O historii tych stron i ludziach, którzy tu niegdyś mieszkali, można co najwyżej dowiedzieć się z zapisów w starych księgach parafialnych. Współcześnie najważniejsze i największe działania tutejszych władz dotyczą dbałości o środowisko naturalne (w Gózdzie działa oczyszczalnia ścieków). Właśnie natura i jej różnorodność stanowią o atrakcyjności gminy. Okolice Czarnego Lasku i Karszówki wyróżniają się specyficznym mikroklimatem i pokładami torfu, a jeśli dodamy, że stąd już tylko symboliczny krok do Puszczy Kozienickiej, nie trzeba będzie nikogo przekonywać, że to wspaniałe miejsce do wypoczynku i rekreacji. Teren gminy to także malownicze przestrzenie, doskonałe do wycieczek rowerowych, długich wędrówek. Można tu bowiem znaleźć nieprzeciążone nadmiernym ruchem pojazdów drogi i rozległe równinne krajobrazy.
Nieliczne, lecz warte obejrzenia, są zabytkowe obiekty - w KIwatce znajduje się pochodząca z drugiej połowy XVIII w. kaplica, zaś w Kuczkach cmentarz wojenny z czasów I wojny światowej.

Jedlnia Letnisko
Z początkiem XX w. Jedlnia Letnisko zaczęła pełnić rolę rekreacyjno-wypoczynkową. Na letni wypoczynek przybywali tu m.in. zamożni radomianie, z myślą o których powstawały wygodne, drewniane wille. Podobnie jest obecnie, gdyż latem przybywa tu wielu turystów i  mieszkańców Radomia i okolic, chcących skorzystać z wolnych chwil w przyjemnym otoczeniu. Stąd chyba tak duża popularność tego miejsca na krótki weekendowy wyjazd. Ważne jest także dogodne położenie Jedlni -wzdłuż linii kolejowej Radom-Dęblin, z dogodnym dojazdem i częstymi połączeniami autobusowymi. Letniskowo-wypoczynkowy charakter gmina zachowuje dzięki walorom zalewu w Siczkach, a także odpowiedniej infrastrukturze. Tuż nad zalewem jest hotel i restauracja, poza tym zachętą do wypoczynku w tym miejscu są znakomite walory przyrodnicze. Dla ekologów i turystów z pewnością interesujące okażą się: rezerwat starodrzewia, źródełka wody mineralnej, dęby i buki, które są pomnikami przyrody. Wędrówki po okolicy ułatwiają oznaczone szlaki turystyczne na skraju Kozienickiego Parku Krajobrazowego.

Gmina Pionki
Gmina posiada znakomite walory turystyczne, które zawdzięcza swemu położeniu na obrzeżach Puszczy Kozienickiej. Lasy zajmują aż 60% powierzchni gminy! Ze względu na bogactwo flory i fauny istnieje tu kilka rezerwatów przyrody. Z myślą o turystach wyznaczono i oznakowano szlaki turystyczne, co znacznie ułatwia wędrówkę po tej malowniczej, pełnej uroku krainie. Piękno tutejszych okolic, a jednocześnie bliskie sąsiedztwo Pionek wyposażonych w niezbędną dla turystów bazę gastronomiczną i noclegową sprawiają, że wypoczynek w tym miejscu to najlepszy sposób na odreagowanie stresów dnia codziennego.

do góry

PRZYDATNE INFO

Starostwo Powiatowe w Radomiu
ul. Domagalskiego 7, 26-600 Radom
tel. (048) 365 58 01

Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej - Szpital  w Iłży
ul. Bodzentyńska 17, 27-100 Iłża
Telefon: (048) 6163063, 6162984

Samodzielny Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w Pionkach
ul. Legionistów 38, 26-670 Pionki
Telefon: (048) 6121381

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Starostwa Powiatowego w Radomiu (radompowiat.pl). Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Pana Marka Oleszczuka.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone