zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
wielkopolskie
Kalisz
Poznań
P. Czarnkowsko-Trzcian.
Powiat Gnieźnieński
Powiat Gostyński
Powiat Kaliski
Powiat Kępiński
Powiat Kościański
Powiat Krotoszyński
Powiat Leszczyński
Powiat Ostrowski
Powiat Ostrzeszowski
Powiat Poznański
Powiat Słupecki
Powiat Średzki
Powiat Śremski
Powiat Turecki
Powiat Wągrowiecki
Powiat Wrzesiński
Powiat Średzki

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Powiat średzki leży w środkowej części województwa wielkopolskiego na południowy wschód od miasta Poznania. Swoim zasięgiem obejmuje pięć gmin: Dominowo, Krzykosy, Nowe Miasto nad Wartą, Zaniemyśl oraz Miasto i Gminę Środa Wlkp. Powiat średzki graniczy z powiatami: poznańskim, wrzesińskim, jarocińskim i śremskim. Siedzibą władz powiatu jest miasto Środa Wlkp. - oddalone od stolicy województwa wielkopolskiego - Poznania - tylko o 33 km. Przez teren powiatu przebiegają szlaki komunikacyjne łączące Wybrzeże Morza Bałtyckiego ze Śląskiem - droga krajowa nr 11 oraz kolejowa magistrala z północy na południe Polski. W odległości 9 km od Środy Wlkp. przebiega autostrada A-2 łącząca wschód z zachodem.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

MIASTO I GMINA ŚRODA WIELKOPOLSKA

BRODOWO - w niewielkim parku stoi dwór z XIX wieku, a przy szosie kapliczka z figurą św. Walentego.

JAROSŁAWIEC – we wsi stoi dwór z 1802 roku nazywany od 1812 roku od przebywającego w nim Napoleona „Napoleonką”. W 1848 roku podpisano tu tzw. ugodę jarosławiecką z Prusami, co upamiętnia głaz z tablicą pamiątkową z 1973 roku. Niestety wskutek przebudowy w latach 70-tych XX wieku dwór stracił swój charakter. W pobliskim parku z XIX wieku stoi inny dworek z 1884 roku.
 
KoszutyKOSZUTY - w parku krajobrazowym stoi barokowy dwór szlachecki z XVIII wieku, gdzie aktualnie swoją siedzibę ma Muzeum Ziemi Średzkiej. Pierwszy dwór powstał tutaj około połowy XVII wieku. Natomiast obecnie istniejący powstał w połowie XVIII wieku. Jest to budynek parterowy z częściowo wykorzystanym na cele mieszkalne poddaszem, orientowany „na godzinę jedenastą” tj. z elewacją frontową zwróconą na południe z lekkim odchyleniem na wschód. Elewacja ta jest jedenastoosiowa (tzn. z jedenastoma otworami na okna i drzwi), z wystawką i drewnianym szczytem, charakterystycznym dla wielkopolskich dworów w okresie baroku. Do elewacji frontowej przy drzwiach wejściowych dobudowano drewnianą werandę, podkreślając przez to symetrię budynku. Dach nad głównym trzonem dworu jest wysoki, łamany, a nad alkierzami kopulasty. Wnętrza rozplanowane były regularnie i symetrycznie. Centralne reprezentacyjne miejsce zajmuje owalny salon poprzedzony sienią. Po lewej i prawej stronie rozmieszczono po dwa pokoje o rzucie zbliżonym do kwadratu, oraz dwa alkierze (frontowy i tylny) wraz z przybudówką międzyalkierzową. Na poddaszu usytuowano pięć pokoi, które powtarzają symetryczny plan parteru.
 
We wnętrzu muzeum znajduje się stała ekspozycja zatytułowana „Mała siedziba ziemiańska w Wielkopolsce” prezentująca wyposażenie wnętrza dworu ziemiańskiego, takie jak meble, obrazy i sprzęty, które tworzą dom pełen niepowtarzalnej atmosfery i polskiej tradycji. Zrekonstruowane wnętrza dają możliwość skonfrontowania znanych z licznych lektur własnych wyobrażeń z autentycznymi pomieszczeniami dworu. Szczególną uwagę zwrócono na eksponaty wiążące dwór w Koszutach z historią Wielkopolski i regionu. Poza tym w muzeum znajduje się ceramika kultury łużyckiej, wyroby rzemieślników średzkich, pamiątki z sejmików szlacheckich i powstań narodowych 1848 i 1863 roku oraz z okupacji hitlerowskiej. Osobny dział etnograficzny prezentuje stroje regionalne, hafty i instrumenty muzyczne. Obok dworku stoi dworska oficyna z XIX wieku.

Muzeum Ziemi Średzkiej w Koszutach
63-022 Słupia Wielka, tel/fax: 061 285-10-23. 
Godziny otwarcia: wtorek - piątku w godz. 9.00 – 15.00, sobota w godz. 10.00 - 14.00.
Ceny biletów: bilet normalny - 2 zł, bilet ulgowy (grupy zorganizowane) - 1 zł
Istnieje także możliwość otwarcia Muzeum w innych godzinach po wcześniejszym uzgodnieniu

We wsi stoi również neobarokowy kościół p.w. św. Katarzyny i Serca Jezusowego z początku XX wieku, przy którym mieści się nagrobek powstańca listopadowego. Przy szosie Poznań-Bytom stoją trzy wiatraki – koźlaki z XVIII wieku przeniesione z Jarosławca, Pałczyna i Pięczkowa.

MĄCZNIKI - stara wieś położona w dolinie rzeki Moskawy. W pobliżu drogi ze Środy Wlkp. do Nekli stoi drewniany kościół p.w. św. Wawrzyńca z 1700 roku posiadający zrębową konstrukcję. Wewnątrz znajduje się późnorenesansowy ołtarz główny w kształcie tryptyku 
z początku XVII w.

NIETRZANOWO - we wsi stoi kościół p.w. Wszystkich Świętych z lat 1664-66, który w wyniku przebudowy w roku 1900-01 stracił swój pierwotny wygląd. Na ścianie kościelnej widnieje tablica upamiętniająca poległych w 1920 roku.

SZLACHCIN – we wsi znajduje się kamienny most z 1907 roku uznany za zabytek techniki, oraz XIX-wieczny dwór wielokrotnie przebudowywany położony w parku krajobrazowym ze starym drzewostanem.
 
SŁUPIA WIELKA - w parku krajobrazowym (pow. 4,1 ha) znajduje się XIX-wieczny eklektyczny dwór, w którym swoją siedzibę ma Centralny Ośrodek Badań Odmian Roślin Uprawnych.
 
widokŚRODA WIELKOPOLSKA - większość obiektów zabytkowych miasta znajduje się w obrębie Starego Rynku. W jego pobliżu mieści się najważniejszy średzki zabytek zw. kolegiatą.  Początki późnogotyckiej kolegiaty farnej p.w. Wniebowziętej Najświętszej Marii Panny sięgają lat 1423-28. Erekcję murowanego kościoła potwierdził biskup poznański Stanisław Ciołek w 1428 roku, a sobór bazylejski w 1435 roku ją zatwierdził. Kolegiata jest trójnawową, bazylikową świątynią z niższym i węższym prezbiterium. Przebudowa kolegiaty miała miejsce w końcu XV lub na początku XVI wieku i polegała na dodaniu naw bocznych i podwyższeniu wieży. Nawy przykryte zostały sklepieniami gwieździstymi z przełomu XV/XVI wieku, prezbiterium sklepieniem krzyżowo-żebrowym, pochodzącym z lat budowy kościoła.

Opis wnętrza: Od prezbiterium i wschodniej ściany przylega prostokątna zakrystia, w której niegdyś znajdowała się XVI-wieczna kaplica św. Marii Magdaleny, zwana również kaplicą Pampowskich (od nazwiska fundatorów) lub Grzymułtowskich (którzy ją przyozdobili). Wewnątrz znajduje się renesansowa płyta nagrobna Ambrożego Pampowskiego (zm. 1510) – polityka i starosty średzkiego oraz tablica poświęcona twórcy spółdzielczości kredytowej w Wielkopolsce – ks. Augustynowi Szamarzewskiemu Po drugiej stronie prezbiterium znajduje się ośmioboczna kaplica św. Trójcy, zwana od nazwiska fundatorów, kaplicą Gostomskich z lata 1598-1602 zamknięta kratą z tegoż samego okresu. Prezbiterium zamknięte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Przechodząc do nawy głównekolegiataj widzimy, że otwiera się ona do naw bocznych niskimi ostrołukowymi arkadami. Stojąc na środku nawy głównej widzimy jak wnętrze świątyni jest oświetlone niewielkimi oknami, których dolne partie zostały zamurowane podczas budowy naw bocznych. Nawy zwieńczone są sklepieniami gwiaździstymi o bogatym rysunku żeber. Obróciwszy się do prezbiterium, możemy podziwiać szeroki późnogotycki łuk tęczowy z początków XVI wieku, na którym znajduje się grupa Ukrzyżowania składająca się z rzeźb Chrystusa Ukrzyżowanego, Matki Boskiej Bolesnej, Św. Jana Ewangelisty oraz klęczącej pod krzyżem Św. Marii Magdaleny. Widniejący na belce napis głosi: „Discite mortales domini congnoscere crucem” ”Uczcie się śmiertelnicy poznawać Krzyż Pana”. Po bokach prezbiterium znajdują się gotycko-renesansowe stalle. Pochodzą one z 1520 roku, a w następnych stuleciach wielokrotnie odnawiane i uzupełniane. Fundatorem jednej z ław był biskup poznański, Jan Lubrański, o czym świadczy napis i herb Godziemba. Ołtarz główny w typie późnorenesansowego, zrekonstruowano na wzór dawnego, powstałego w połowie XVII wieku. Umieszczono w nim zachowane z pierwotnego ołtarza figury św. Wacława, św. Piotra i św. Pawła, oraz obrazy Wniebowzięcia NMP (wzorowany na kompozycji Rubensa) w polu głównym i Matki Boskiej z Dzieciątkiem (szkoła włoska) w zwieńczeniu ołtarza. W nawie głównej znajdują się dwa ołtarze. W ołtarzu północnym, powstałym w drugiej połowie XVII wieku, umieszczono figury św. św. Piotra i Pawła oraz obraz Matki Boskiej Szkaplerznej ze św. Szymonem Stockim. W osiemnastowiecznym, późnobarokowym ołtarzu południowym występują figury patronów Polski: św. Wojciecha i św. Stanisława oraz obraz Matki Boskiej Różańcowej ze św. Dominikiem. W nawach bocznych znajdują się rokokowe ołtarze z drugiej połowy XVIII wieku z obrazami: w nawie północnej Świętą Rodzinę (z połowy XVI w.), w nawie południowej św. Michała Archanioła (z 1654 roku).

Przy kolegiacie znajduje się neogotycka dzwonnica z 1869 roku. Nieopodal, przy Placu Zamkowym stoi ratusz, który wzniesiony został w połowie XIX wieku, na miejscu dawnego dworu starościńskiego. Przy  
północnej pierzei rynku średzkiego znajdują się trzy zabytkowe kamienice z XVIII wieku, wśród których są domki senatorskie. Pośrodku rynku na miejscu dawnego ratusza, stoi pomnik 700-lecia miasta, Na ścianie gmachu sądowego wmurowano pamiątkową tablicę z nazwiskami zamordowanych przez hitlerowców w 1939 roku, 29 mieszkańców Środy i okolic. Przy ul. Wiosny Ludów stoi neoromański poewangelicki kościół p.w. Najświętszego Serca Jezusa z lat 1881-88. W mieście istnieje kilka miejsc pamięci narodowej. W pobliżu wieży ciśnień stoi pierwszy w Polsce pomnik gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, wyrzeźbiony w 1987 roku, w parku przy ul. Kościuszki znajduje się obelisk ku czci ks. Teofila Kegla zasłużonego średzkiego proboszcza i moralnego przywódcy kosynierów obozu średzkiego z 1848 roku, natomiast przy Placu Armii „Poznań”, pomnik Armii „Poznań”. Również na chwilę uwagi zasługuje cmentarz przy ul. Nekielskiej, z kwaterą Powstańców Wielkopolskich (z pomnikiem Powstańców Wielkopolskich i mogiłą ks. Mieczysława Meissnera – organizatora ruchu powstańczego).
 
dwórWINNA GÓRA - we wsi wznosi się barokowy kościół p.w. św. Michała Archanioła z 1766 roku, powiększony w 1912 roku o transept i prezbiterium. W nawie bocznej kościoła znajduje się kaplica grobowa z sarkofagiem i popiersiem gen. J.H. Dąbrowskiego, który przebywał w Winnej Górze w latach 1807-1818. Kaplica ta powstała w 1863 roku, a w 1912 roku została przebudowana na neobarokową. Zwiedzanie Kościoła z sarkofagiem J.H. Dąbrowskiego odbywa się po uzgodnieniu terminu z księdzem proboszczem: Parafia św. Michała, tel. 061 287-10-61.

W parku krajobrazowym stoi neoklasycystyczny pałac z 1910 roku postawiony na miejscu XVIII-wiecznego dworu - dawnej siedziby J.H. Dąbrowskiego. W 1987 roku otwarto Salę Pamięci gen. J.H. Dąbrowskiego, która w 1997 roku uzyskała status muzeum. Znajdują się eksponaty wypożyczone z muzeów: w Gnieźnie, Poznaniu i Warszawie. Są to obrazy przedstawiające J.H. Dąbrowskiego i współtowarzyszy broni; militaria, kopie rękopisu Mazurka Dąbrowskiego.  
 
Muzeum jest czynne od wtorku do piątku w godz. 09.00 – 16.00,
w soboty godz. 10.00- 14.00, w niedziele i święta Muzeum jest nieczynne.
 
Obok pałacu, na niewielkiej wyspie, stoi neogotycki pomnik z urną z sercem adiutanta gen. Dąbrowskiego, Stanisława Chłapowskiego. W Winnej Górze gośćmi byli również Juliusz Ursyn Niemcewicz i Henryk Sienkiewicz.

 

GMINA DOMINOWO

BAGROWO - drewniany kościół p.w. św. Katarzyny Panny i Męczenniczki z 1751 roku, posiadający zrębową konstrukcję. Wyposażenie kościoła pochodzi z XVII  i XVIII wieku. Przy kościele znajduje się nagrobek późnoklasycystyczny Edwarda Dobrogojskiego poległego w bitwie pod Miłosławiem w 1848 roku. Na terenie parku krajobrazowego stoi również pałac z początku XX wieku.  
pałac w Bagrowie.

BISKUPICE - zespół dworski z początku XIX wieku.

BORZEJEWO - w parku krajobrazowym sprzed 1880 roku znajduje się zespół folwarczny z początku XX wieku.

CHŁAPOWO - neorenesansowy pałac z lat 1864-68 położony w parku krajobrazowym oraz figura św. Wawrzyńca.

DOMINOWO - kościół poewangelicki p.w. Andrzeja Boboli z początku XX wieku, przebudowany ok. 1900 roku z dawnego pałacu oraz budynki dawnej karczmy i starej szkoły z XIX wieku.
 
DZIERZNICA - dwór w stylu szwajcarskim z lat 1884-1885 rozbudowany przed 1900 rokiem, położony w parku krajobrazowym. W sąsiedztwie znajdują się zabudowania folwarczne oraz pseudoklasycystyczna kaplica-mauzoleum wzniesiona w 1920 roku dla upamiętnienia śmierci Andrzeja Wizego, ułana I Pułku Ułanów Wielkopolskich. Stoi tu również wiatrak-koźlak z 1884 r. przebudowany w 1962 roku.
 
kośćółGIECZ - romański kościół p.w. N.M.P. Wniebowziętej z XII wieku, wzniesiony z kamiennych ciosów, częściowo zrekonstruowany, w podziemiach którego znajdują się relikty wcześniejszej świątyni. Na cmentarzu znajduje się mogiła Stanisława Hebanowskiego, który był słynnym architektem i budowniczym m.in. Teatru Polskiego w Poznaniu, oraz wnuka Stanisława - pisarza i reżysera. We wsi znajdują się również ruiny dworu z końca XIX wieku w parku podworskim.
 
GIECZ-GRODZISZCZKO - drewniany kościół o konstrukcji zrębowej p.w. św. Jana Chrzciciela wzniesiony w 1767 roku. Tuż obok znajduje się ciekawa konstrukcja drewnianej dzwonnicy. 
drewniana dzwonnica.

Rezerwat Archeologiczny będący jednym z oddziałów Muzeum Pierwszych Piastów w Lednicy. W okresie początków państwa polskiego, wraz z Ostrowem Lednickim, Gnieznem i Poznaniem był rezydencją władców piastowskich. Gród ten posiadał duże znaczenie strategiczne, którego zadaniem była obrona dostępu do stołecznych grodów od strony południowej. Był jednym z głównych grodów za czasów Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Wg Galla Anonima gród był zaopatrzony w silną załogę książęcą i miał dostarczać do 300 jeźdźców i 2000 pieszych. W 1038 roku poddał się czeskiemu Brzetysławowi, a ludność została uprowadzona do Czech. Po ustąpieniu Czechów, gród został odbudowany. W XIII wieku Giecz uzyskał prawa miejskie, a w 1331 roku został doszczętnie spalony.

W obrębie rezerwatu znajduje się stała ekspozycja muzeum przedstawiająca dzieje grodu i kasztelani gieckiej zatytułowana „Giecz w Monarchii Piastowskiej”. Przypuszcza się, że do grodu poprzez mokradła i koryto rzeki Moskawy, prowadził palowy most szerokości 6 metrów i długości około 150 metrów. Wewnątrz drewniano-ziemnych wałów z dwiema wieżami, znajdują się kamienne fundamenty paladium, przedromańskie i romańskie fragmenty kościoła grodowego i rotundy pochodzące z X wieku. W podziemiach kościoła odkryto korytarzową kryptę reliktarzową, w której ówcześnie przechowywano relikwie św. Jana Chrzciciela. Odsłonięte fundamenty romańskich budowli i ślady pieców hutniczych do wytopu żelaza świadczyły, że Giecz stanowił ważny ośrodek rzemieślniczy i handlowy.

Rezerwat Archeologiczny — Gród Piastowski w Gieczu
Oddział Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy
Grodziszczko 2, 63–012 Dominowo,
tel. 061 28-59-222

JANOWO - na skraju lasu znajduje się kapliczka z tablicą upamiętniającą zrzut broni dla obwodu Armii Krajowej z nocy 14/15 września 1943 roku, w ramach akcji „Riposta”.

KOPASZYCE - dwór z początku XX wieku położony w parku krajobrazowym.
 
MARIANOWO - we wsi znajduje się wiatrak-koźlak z 1865 roku.
 
dzwonnicaMURZYNOWO KOŚCIELNE - drewniany kościół o konstrukcji zrębowej z lat 1739-42, który na początku XX wieku został powiększony o murowaną nawę. Parafia istniała już w XVI wieku, kiedy to król Zygmunt I wcielił do kapituły średzkiej. Przy kościele stoi drewniana dzwonnica z XVIII wieku i głaz-pomnik powstańców wielkopolskich, a w południowej części wsi XIX-wieczny dwór z pozostałością parku krajobrazowego. 
 
NOWOJEWO - pozostałości zespołu folwarcznego z 1900 roku.
 
RUSIBOREK - wiatrak-koźlak z końca XIX wieku.
 
RUSIBÓRZ - w parku krajobrazowym założonym na przełomie XIX i XX wieku, znajduje się zespół dworski z końca XIX wieku.
 
SOBASZCZEWO - zespół folwarczny z przełomu XIX/XX wieku  z parkiem krajobrazowym.
 
WYSŁAWICE - dworska gorzelnia z początku XX wieku.

ZBERKI - zespół dworski z końca XIX wieku położony w parku krajobrazowym z tego samego okresu.

 

GMINA KRZYKOSY

kościółKRZYKOSY - przydrożna kapliczka Chrystusa Frasobliwego z baniastym hełmem wzniesiona po 1945 roku.

LUBRZE - XIX-wieczny zespół dworski, z którego do dziś zachował się jedynie dwór.

MŁODZIKOWO - dwór z 2 poł. XIX wieku położony w parku krajobrazowym.

MURZYNOWO LEŚNE - drewniany dwór z 1906 roku położony w parku krajobrazowym.

PIĘCZKOWO - prócz kilku drewnianych domów z XIX wieku, znajdują się pomniki powstańców wielkopolskich, ofiar I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej oraz kapliczka-pomnik z 1945 roku, upamiętniająca 2 mieszkańców wsi zamordowanych przez Niemców. Swoistą ciekawostką jest fakt, że z nieistniejącej studzienki przy ul. Studziennej 7 pił wodę Adam Mickiewicz.

SOLEC - we wsi znajduje się romański kościół p.w. św. Katarzyny z lat 1906-1908 z strzelistą wieżą. Przez Wartę prowadzi most kolejowy do Roguska z kładką dla pieszych.

 

GMINA NOWE MIASTO NAD WARTĄ

BOGUSZYN – tuż obok XIX-wiecznego parku krajobrazowego i neogotyckiej bramy wjazdowej, stoi pałac z zabudowaniami folwarcznymi i rządcówką z tego samego okresu. Pałac ma charakter romantycznego neogotyku i był dawną siedzibą rodziny Sczanieckich. Przy budynku dawnej szkoły stoi kaplica z figurą św. Józefa z XIX wieku.

BOGUSZYNEK - drewniany kościół p.w. św. Józefa Oblubieńca N.M.P. o konstrukcji zrębowej, który został wzniesiony w latach 1773-75 w pobliskich Kolniczkach, a następnie rozebrany w 1951 roku i przeniesiony w to miejsce w 1975 roku.

CHOCICZA - w rozległym parku krajobrazowym znajduje się eklektyczny pałac z 1920 roku, w którego sąsiedztwie zachowały się zabudowania folwarczne z przełomu XIX i XX wieku. Dobra należały niegdyś do Jana Rozdraźewskiego – herbu Doliwa. Do najstarszych budynków wsi należy również dworzec kolejowy z 1875 roku.

CHROMIEC - we wsi znajdują się liczne kapliczki i krzyże przydrożne. W lesie, przy drodze ze Świętomierza do Książa, stoi kapliczka z 1920 roku, stanowiąca wotum za powrót z I wojny światowej, natomiast zamieszczona na nim data 1891 związana jest ze stojącą tu wcześniej kapliczką.

DĘBNO NAD WARTĄ - stara wieś na lewym brzegu Warty, wzmiankowana już w XIII wieku. Z lat 1440-1447 pochodzi gotycki kościół p.w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii, którego fundatorem był rodowity mieszkaniec Wincenty Kot – późniejszy arcybiskup gnieźnieński i prymas. Jest to kościół jednonawowy, z okrągłą wieżyczką mieszczącą schody. Od południowej strony dobudowana została neogotycka kruchta.  

Wewnątrz kościoła na szczególną uwagę zasługują cenne obrazy z XVI i XVII wieku. Obok kościoła stoją klasycystyczna dzwonnica, plebania i figura św. Jana Niepomucena z XIX wieku. We wsi znajdują się również ruiny pałacu i niszczejąca neoklasycystyczna kaplica – mauzoleum Cohnów z tego samego okresu położone w zaniedbanym parku. W 1831 roku przebywał w dworze Mycielskich Adam Mickiewicz. Natomiast gdy w latach 1847-62 stworzono uzdrowisko – zakład wodoleczniczy na bazie miejscowych źródeł, gościli tu m.in. poeci Władysław Syrokomla i Ryszard Berwiński, oraz skrzypek Apolinary Kątski.

KLĘKA - wieś, gdzie w 1299 roku król Władysław Łokietek zrzekł się Wielkopolski, Pomorza i Kujaw na rzecz czeskiego władcy Wacława. W 1840 roku dobra Klęki nabył Herman Kenneman – współzałożyciel Hakaty Jedynym zabytkiem jest pałac z XIX wieku razem z zabudowaniami folwarcznymi położony w parku krajobrazowym.

KOLNICZKI - we wsi znajduje się kościół p.w. Narodzenia N.M.P. z lat 1948-59, będący jednocześnie Sanktuarium Matki Bożej Kolnickiej. W głównym ołtarzu widoczny obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z XVII wieku. Obok kościoła znajduje się płyta nagrobna Anastazego Czapskiego (1795-1867) oficera wojsk napoleońskich. Na terenie całej miejscowości można spotkać liczne figury przydrożne, które związane są z ruchem pielgrzymkowym.

KOMORZE NOWOMIEJSKIE – we wsi znajduje się kirkut czyli cmentarz żydowski z początków XX wieku.

KRUCZYN – we wsi stoi dwór z 2 połowy XIX wieku, który został przebudowany w XX wieku. Obok znajdują się zabudowania folwarczne z końca XIX wieku.

NOWE MIASTO NAD WARTĄ - wieś gminna położona na lewym brzegu Warty. Lokowana już w XIII wieku przez Mikołaja z rodu Doliwów, a w latach 1238-1934 posiadała prawa miejskie. W XVIII wieku lokowane było w sąsiedztwie inne miasto – Laskówka. Podczas Wiosny Ludów przeniesiono tu obóz powstańczy z Wrześni. Dzisiejszy układ wsi posiada dwa rynki – Rynek i Zielony Rynek.
 
W okolicy zachowało się stożkowate grodzisko zw. „Kopcem” na którym ród Doliwów wzniósł wieżę rycerską. Gotycki kościół p.w. Świętej Trójcy z XV wieku z renesansowym wyposażeniem. Na pl. 700-lecia Nowego Miasta stoi pomnik z 1983 roku upamiętniający 700 lat istnienia miejscowości. Nad Wartą XIX –wieczny spichlerz i dwa przęsła starego mostu.

RADLINIEC - niewielka wioska, którą podczas II wojny światowej zniszczyli Niemcy, a ludność została wysiedlona. Powstała tu wzorcowa hitlerowska wieś kolonizacyjna, w której znalazło się 13 gospodarstw z pomieszczeniami dla zatrudnionych tu robotników – polskich niewolników.

ROGUSKO - wieś na lewym brzegu Warty, wzmiankowana już w XIII wieku, gdy była własnością poznańskich biskupów. W 1793 roku wieś została skonfiskowana przez Prusy, a po wkroczeniu Napoleona nadana gen. J.H. Dąbrowskiemu. We wsi znajduje się przydrożna kapliczka z XIX wieku, a przez Wartę prowadzi most kolejowy do Solca z kładką dla pieszych.

SKORACZEW - we wsi znajduje się XIX-wieczny park krajobrazowy z pomnikowymi dębami, platanami i lipą o 6 pniach, w który znajduje się eklektyczny pałac z 1 poł. XX wieku, dobudowany do XIX-wiecznego dworu oraz zabudowania folwarczne.

SZYPŁÓW - we wsi urodził się Władysław Taczanowski, uczestnik Wiosny Ludów i prezes Koła Polskiego w pruskim parlamencie. Znajduje się tu również XVIII-wieczny pałac z parkiem krajobrazowym z alejami grabowymi.

 

GMINA ZANIEMYŚL

CZARNOTKI – w tej dużej wsi położonej w dolinie Moskawy i wzmiankowanej już w XIV wieku, znajduje się zespół dworsko-folwarczny z powozownią, kuźnią i stajnią. Najważniejszy jest jednak Dwór Karczewskich z końca XIX wieku, z czterokolumnowym gankiem i bocznymi skrzydłami. W pobliskim parku krajobrazowym rosną zabytkowe dęby, lipy i jesiony o obwodzie do 330 cm.

JEZIORY WIELKIE - wieś leżąca na przesmyku pomiędzy jeziorami Jeziory Wielkie a Bnińskim. Pierwsze wzmianki pochodzą z XIV wieku, kiedy jej właścicielami był ród Doliwów. Następnie Jeziory Wielkie były w rękach rodu Porajów, Nałęczów, Ponińskich, Jaraczewskich, Skórzewskich, Czarneckich i Jouanów. We wsi stoi zespół dworsko-folwarczny z barokowym, parterowym dworem z XVII w, zabudowaniami folwarcznymi i parkiem krajobrazowym z aleją grabową oraz pomnikowymi dębami i sosną. Swoistą ciekawostką jest fakt, że latach 70-tych tutejszy PGR prowadził eksperymentalną hodowlę żubronia, czyli krzyżówki żubra z krową.

dwórŁĘKNO - wieś przylegająca do Zaniemyśla, położona nad jeziorem Jeziory Małe. Pierwsze informacje pochodzą z XV wieku. W XIX wieku wieś była we władaniu kolejno Skórzewskich, Potulickich, Czarneckich, po czym wieś nabył Herman Kenneman – założyciel Hakaty, a następnie Jouanne. W malowniczym parku krajobrazowym w 1859 roku wzniesiono eklektyczny pałac Potulickich, w którym aktualnie mieści się Zespołu Szkół Ekonomicznych. Przy pałacu stoi pomnik patrona szkoły – Jana Wójkiewicza, działacza ludowego, który podczas II wojny światowej był komendantem poznańskiego okręgu Batalionów Chłopskich. Obok znajdują się zabudowania folwarczne, za którymi istnieje 5-metrowe stożkowe grodzisko „Łysa Góra”.
 
MĄDRE - wieś wzmiankowana od XIV wieku. skupiona wokół niewielkiego wzniesienia o wysokości względnej 25 metrów, gdzie na miejscu drewnianej stoi murowana świątynia. Neogotycki kościół p.w. św. Jadwigi Śląskiej z widoczną z daleka wieżą o spiczastym hełmie usytuowaną niesymetrycznie, wzniesiono w latach 1896-1897. Od XVII wieku rozwijał się tu kult Matki Boskiej Bolesnej Mądrskiej, a od XIX wieku obraz uważany jest za cudowny. Przy kościele rośnie lipa drobnolistna o obw. 420 cm zwana „lipą pielgrzyma”. Na zboczu wzniesienia istnieje malowniczy cmentarz.

PIGŁOWICE - w parku krajobrazowym z pomnikowymi bukami i wiązami stoi zaniedbany dwór z XIX wieku.

PŁACZKI - we wsi stoi neobarokowy dwór z XIX wieku z dobudowanym skrzydłem na początku XX wieku. Tuż obok znajdują się resztki parku i zabudowania folwarczne.

POLWICA - wieś wzmiankowana już w 1230 roku. We wsi w 1819 roku urodził się poeta Ryszard Wincenty Berwiński. Stoi tu również dwór Skórzewskich z XIX wieku z przybudówką z XX wieku, na ścianie którego widnieje tablica ku czci Berwińskiego. Przy dworze niewielki park i zabudowania folwarczne.

ŚNIECISKA - wieś wzmiankowana już w XIII wieku jako własność kapituły gnieźnieńskiej. Znajduje się tu drewniany kościół p.w. św. Marcina z 1767 roku konstrukcji zrębowej. Wewnątrz kościoła barokowe ołtarze, a przy kościele XIX-wieczna drewniana dzwonnica i plebania. W XIX-wiecznym zespole dworskim znajduje się szkoła, otoczona parkiem krajobrazowym.

jezioroZANIEMYŚL - duża wieś gminna położona nad Jez. Raczyńskim. Pierwsze wzmianki pochodzą z 1239 roku, donosząc o osadzie Niezamyśl. W 1331 roku został tu rozbity zakon krzyżacki. W latach 1742-1934 miejscowość posiadała prawa miejskie. Spośród zaniemyskich zabytków na czoło wysuwa się neogotycka, trójnawowa świątynia p.w. św. Wawrzyńca z lat 1840-42.  

Kościół został wzniesiony z polecenia Józefa i Laury Jaraczewskich, nad budową czuwał ks. Antoni Rybicki, a Edward Raczyński ją finansował. Front świątyni jest zwieńczony ośmiobocznymi wieżyczkami, w środkowej części mozaika Matki Boskiej Bolesnej, pod którą widnieje tablica upamiętniająca Jaraczewskich.

Opis wnętrza:
W prezbiterium znajduje się XIX-wieczny ołtarz główny z figurami św. Wacława, św. Wawrzyńca i św. Floriana. Za nim piękne witraże św. Karola Boromeusza i św. Heleny. Do najcenniejszych elementów wyposażenia kościoła należą ambona i chrzcielnica, popiersie Boga Ojca z XVII wieku, wizerunek św. Wawrzyńca z XVII wieku zachowany z poprzedniego, drewnianego kościoła oraz obraz Sen św. Józefa z 2 poł. XVIII wieku oraz kamienne kropielnice z przełomu V i XVI wieku.

widokPrzy zachodniej ścianie kościoła stoi grobowiec Edwarda Raczyńskiego wybitnego mecenasa nauki i sztuki, z posągiem jego żony Konstancji. Przed kościołem stoi XVIII-wieczna, poźnobarokowa figura św. Wawrzyńca, dalej pomnik Powstańców Wielkopolskich odbudowany w 1999 roku. Drugi, poewangelicki kościół p.w. Niepokalanego Serca N.M.P. z 1854 roku znajduje się na terenie dawnego miasta Niezamyśl, lokowanego w 1742 roku przez Mateusz Ponińskiego. Świątynia jest neoromańska, ze półkolistym prezbiterium i strzelistą wieżą.

Nieopodal kościoła znajduje się rynek dawnego miasta, obecnie nazwany Placem R.W. Berwińskiego  
kościół Niepokalanego Serca N.M.P. z jego skromnym pomnikiem. Nieopodal siedziby Straży Pożarnej znajduje się Izba Regionalna z interesującymi eksponatami. Na Wyspie Edwarda na Jez. Raczyńskim porośniętej ciekawym starodrzewiem (z kilkudziesięcioma pomnikowymi dębami), wzniesiony został w latach 1817-19 modrzewiowy dom w stylu szwajcarskim. Mieszkał w nim Edward Raczyńskim, który w 1845 roku zakończył swój żywot samobójstwem. Na ścianie domku szwajcarskiego widnieją dwie tablice upamiętniające Edwarda Raczyńskiego i Mieczysława Orłowicza.

do góry

INNE ATRAKCJE

kolej wąskotorowaSzlak Średzkiej Wąskotorówki
Wyjątkową atrakcją powiatu  średzkiego jest wąskotorowa linia kolejowa łącząca Środę Wlkp. z Zaniemyślem. Jej budowę rozpoczęto w 1902 r., a po ostatecznym ukończeniu kursowała z podpoznańskiego Kobylegopola przez Środę Wlkp. do Zaniemyśla. Niestety, ruch osobowy na linii Kobylepole - Środa Wlkp. zlikwidowano w roku 1968, a w latach następnych torowisko  rozebrano. Pozostał jedynie odcinek Środa Wlkp. - Zaniemyśl, na którym do dzisiaj odbywa się ruch pasażerski.
 
Powiatowa Kolej Wąskotorowa jest jedną z ostatnich w Europie, która prowadzi ruch pociągów wyłącznie trakcją parową. Pociągi na trasie Środa Wlkp. - Zaniemyśl, długości 14 km, kursują po torach o rozstawie 750 mm. Obecnie, z racji atrakcyjności okolic Zaniemyśla, oferuje się dla grup zorganizowanych przejazdy wąskotorówkami na zamówienie, a do dyspozycji turystów jest zabytkowy parowóz serii Px 48, zbudowany w roku 1951, a także wagony osobowe z lat 50 - tych i odkryty wagon plenerowy.
          
Wszelkie informacje na temat przewozów kolejką można uzyskać w Wydziale Promocji i Integracji Europejskiej Starostwa Powiatowego w Środzie Wlkp., ul. Żwirki i Wigury 1 tel./fax (0-61) 286-58-90.  
Zamówienia na przewozy przyjmowane są również w siedzibie Kolei, ul. Niedziałkowskiego 25, 63-000 Środa Wlkp. tel. (0-61) 285-82-98.
 
Na trasie istnieje możliwość urządzenia pikniku, ogniska i innych imprez plenerowych dla zorganizowanych grup, wycieczek, kolonii, zakładów pracy i firm (imprezy integracyjne itp.)
A oto przebieg trasy Środa Wlkp. - Zaniemyśl i ciekawe obiekty w pobliżu stacji:
0 km - ŚRODA WLKP MIASTO
1 km - ŚRODA WLKP. WĄSK. (w pobliżu stacji PKP normalnotorowej Poznań - Katowice )
5 km - SŁUPIA WIELKA  (eklektyczny dwór z 1880 r z parkiem )
7 km - ANNOPOLE
8 km - PŁACZKI (neobarokowy dwór z 2 poł. XIX w. i resztki parku )
10 km - ŚNIECISKA (kościół drewniany p.w. św. Marcina z 1767 r. )
12 km - POLWICA ( dwór z końca XIX  w. oraz park ze stawami )
14 km - ZANIEMYŚL

do góry

NA WYCIECZKI

SZLAKI PIESZE
 
Sulęcinek – Czarnotki – Zaniemyśl – Bnin – Kórnik jest to fragment czerwonego szlaku, poprowadzonego z Sulęcinka do Osowej Góry. Największymi jego atrakcjami są jeziora rynny kórnicko-zaniemyskiej, zamek i arboretum w Kórniku, rezydencja Raczyńskich w Rogalinie oraz Wielkopolski Park Narodowy. Długość: ok. 27 km.
 
Żerków – Śmiełów - Dębno - Wolica Kozia - Nowe Miasto – Książ jest to odcinek jednego dłuższych i ciekawszych szlaków Wielkopolski. Rozpoczyna się w Jarocinie, przebiega przez Żerków, Książ, Dolsk, Kościan do Zieminia koło Wielichowa. Łączy on miejscowości związane z pobytem Mickiewicza w latach 1831-32. Długość: ok. 37 km, z czego na terenie Powiatu Średzkiego 17,6 km.
 
Stacja PKP Marzenin – Targowa Górka – Giecz – Głutowy – Stacja PKP Promo to ciekawy szlak poprowadzony w trzech powiatach, w tym w naszym powiecie znajduje się jedynie jego fragment. Jego przebieg w okolicach Rezerwatu Archeologicznego w Gieczu jest jego największym atutem. Długość: ok. 61 km, z czego na terenie Powiatu Średzkiego znajduje się ok. 9 km

Zaniemyśl - Kaleje - Czmoń jest trasą poprowadzoną w całości lasami, która rozpoczyna się w naszym a kończy w poznańskim powiecie. Długość:9,8 km
 
Stacja PKP Miłosław - Winna Góra - Miłosław - Czeszewo jest szlakiem przebiegającym na granicy powiatów średzkiego i wrzesińskiego, przez tereny związane z życiem gen. Jana Henryka Dąbrowskiego oraz wydarzeniami Wiosny Ludów 1848 roku. Długość:ok. 14 km, z czego na terenie Powiatu Średzkiego ok. 5 km.
 
Zaniemyśl – Zwola – Majdany to krótka wycieczka wokół Jeziora Raczyńskiego, poprowadzona wśród pól i lasów. Wraz z fragmentem szlaku czerowonego stanowi ciekawą wycieczkę w formie pętli. Długość: 5,4 km
 
Ścieżka przyrodniczna „Łękno” została stworzona przez Nadleśnictwo "Babki", któremu podlegają lasy w okolicy Zaniemyśla. Malowniczy przebieg trasy pośród jezior i lasów sprawia, że prócz licznych walorów estetycznych, ścieżka posiada również wartości poznawcze. Trasa o długości około 3 km.

 

ŚCIEŻKI ROWEROWE

Przez teren powiatu średzkiego przebiega 106,4 km ścieżek rowerowych. Zapraszamy na wycieczki szlakami rowerowymi prowadzącymi przez powiat średzki!
 
Nadwarciański Szlak Rowerowy jest trasą należącą do Wielkopolskiego Systemu Szlaków Rowerowych poprowadzoną w bezpośredniej bliskości Warty, Królowej Wielkopolskich Rzek. Szlak przeznaczony jest szczególnie dla miłośników przyrody. Trasa: Poznań – Puszczykowo – Mosina – Śrem – Rogusko (Powiat Średzki) – Nowe Miasto nad Wartą – Dębno (Powiat Średzki) – Pyzdry – Zagórów – Konin – Koło – Chemno nad Nerem – Uniejów.Długość: 260 km, z czego na terenie Powiatu Średzkiego 15 km
 
Transwielkopolska Trasa Rowerowa jest trasą należącą do Wielkopolskiego Systemu Szlaków Rowerowych. Łączy ona ciekawostki krajoznawcze, architektoniczne i przyrodnicze, prowadząc z północnego do południowego krańca naszego województwa. Przez Powiat Średzki przebiega płd. fragment. Trasa (odcinek południowy): Poznań – Tulce - Kromolice (Powiat Średzki) - Środa Wlkp. Winna Góra (Powiat Średzki) – Pleszew – Kalisz – Ostrów Wlkp. – Ostrzeszów – Siemianice (Powiat Kępiński). Długość: 280 km z czego w na terenie Powiatu Średzkiego 22,2 km
 
Wokół Jezior Łękno i Jeziory Małe to bardzo interesująca trasa poprowadzona pośród lasów, łąk i jezior. Mimo że najkrótsza to dostarcza wielu miłych wrażeń, a przez stosunkowo niewielkie oddalenie do Łękna i Zaniemyśla jest bardzo łatwo i szybko dostępna. Trasa: Leśniczówka „Łękno” – Doliwiec Leśny – Jeziory Wielkie – Jezioro Jeziory Małe – Łękno – Leśniczówka „Łękno”. Długość: 11 km

Wokół Jeziora Raczyńskiego i nad Wartę to trasa o zróżnicowanych trudnościach. Początkowo poprowadzona drogą asfaltową wokół Jeziora Raczyńskiego, a następnie drogiami leśnymi. Po drodze ruiny dawnej karczmy nad brzegiem Warty. Trasa: Zaniemyśl – Zwola – Leśniczówka „Zwola” – Biały Gościniec - Majdany – Zaniemyśl. Długość trasy: 13 km

Szlak czerowny "Łęgi Nadwarciańskie" początkowo przebiega pośród miłej dla oka mozaiki łąk i lasów położonej nad Wartą, następnie przekraczając wał morenowy doprowadza do jezior polodowcowych rynny kórnicko-zaniemyskiej, wzdłuż której dojeżdżamy Bnina. Trasa: Śrem – Mechlin – Dąbrowa – Kotowo – Leśniczówka „Zwola” – Zwola – Majdany – Zaniemyśl – Łękno – Doliwiec Leśny – Jeziory Wielkie – Błażejewko – Błażejewo – Bnin. Długość trasy: 32,3 km, z czego w Powiecie Średzkim ok. 18 km

Pętla wokół Zaniemyśla jest trasą poprowadzoną pośród najatrakcyjniejszych przyrodniczo rejonów gminy Zaniemyśl. Jeziora, lasy z pomnikami przyrody oraz starorzecze Warty pokryte łąkami to atuty, z jakich znane są tutejsze okolice. Trasa: Zaniemyśl – Kaleje – Tesiny – Mechlin – Dąbrowa – Kotowo – Majdany – Zaniemyśl. Długość trasy: 27,2 km

do góry

PRZYDATNE INFO

STAROSTWO POWIATOWE W ŚRODZIE WLKP.
ul. Daszyńskiego 5, 63-000 Środa Wlkp.
tel. centrala 061 285 80 51,  061 285 23 80

Komenda Powiatowa Policji
ul. Harcerska 22, 63-000 Środa Wlkp.
0-61 286-72-00, 286-72-49

Samodzielny Publiczny Zespół Opieki Zdrowotnej
ul. Czerwonego Krzyża 2, 63-000 Środa Wlkp.
061 285 36 45

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Starostwa Powiatowego w Środzie Wielkopolskiej (srodawlkp-powiat.pl). Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Pani Anny Ziętek. 

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone