zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
wielkopolskie
Kalisz
Poznań
P. Czarnkowsko-Trzcian.
Powiat Gnieźnieński
Powiat Gostyński
Powiat Kaliski
Powiat Kępiński
Powiat Kościański
Powiat Krotoszyński
Powiat Leszczyński
Powiat Ostrowski
Powiat Ostrzeszowski
Powiat Poznański
Powiat Słupecki
Powiat Średzki
Powiat Śremski
Powiat Turecki
Powiat Wągrowiecki
Powiat Wrzesiński
Powiat Kościański

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Powiat Kościański znajduje się w centrum województwa wielkopolskiego. Położony jest przy drodze krajowej nr 5 i głównym szlaku kolejowym łączącym Śląsk z Wybrzeżem. Sąsiaduje z Poznaniem - jednym z największych ośrodków gospodarczych Polski.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Do najciekawszych zabytków na terenie Miasta Kościana należą:

kościółKościół parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP
Zbudowany został w latach 1333-1356 (trzynawowy korpus i jednonawowe prezbiterium). W ciągu XV i XVI wieku dobudowano do korpusu kaplice (z fundacji bractw i cechów), rozbudowano prezbiterium na trzynawowe, na nowo zasklepiono kościół oraz nakryto wszystkie człony jednym dachem (dwuspadowy, kryty dachówką). Kościół jest budowlą gotycką, halową, orientowaną, murowaną z cegły w układzie wendyjskim i polskim. Zewnątrz oszkarpowany, okna prostokątne, zamknięte ostrołukowo i okrągłołukowo. W 1547 roku następuje pożar wieży, odbudowano ją w 1594 roku. W 1610 roku istnieje sześć kaplic i 11 ołtarzy. W 1711 roku nastąpiło ponowne zawalenie się wieży, która nie została nigdy odbudowana, zachowana do wysokości murów korpusu. W 1864 roku wymiana posadzki. W latach 1892 -96 następuje gruntowna restauracja sklepień i przebudowa filarów, a w latach 1896-98 restauracja niektórych ołtarzy. Przy głównym wejściu znajduje się portal neogotycki, przy wejściach bocznych - portale gotyckie ostrołukowe.

Kościół parafialny p.w. Pana Jezusa
Niegdyś kaplica, wzniesiona w stylu barokowym, z fundacji Melchiora Gurowskiego (1666 rok), przy krużganku nie zachowanego, zniszczonego przez Szwedów, zespołu klasztornego Dominikanów z 1410 roku. Obecnie stanowi ona prezbiterium rozbudowanego w latach 1905 - 1907 według zasad neobaroku kościoła. Wnętrze kościoła dwuprzęsłowe, nakryte sklepieniem kolebkowym. Zbudowany z cegły, otynkowany, z oknami zamkniętymi półkoliście w tarczach lunet, dach dwuspadowy, kryty dachówką. Na dachu drewniana wieża z neobarokowym hełmem. We wnętrzu ściany rozczłonkowane pilastrami, bogato profilowane belkowanie. Na fryzie belkowania wici akantu, pęki owoców i rozety. Barokowa dekoracja stiukowa i polichromia z 1670 - 1680 roku (częściowo odsłonięta w 1968 roku przez Stanisława i Teodora Szukałów). W prostokątnych polach na sklepieniu malowane sceny: Niesienie krzyża i Chrystus przed Piłatem, w lunetach anioły z narzędziami Męki i Veraicon, w glifach okiennych Sybille. Przy wejściu do kruchty późnogotycki krucyfiks (1500 rok). Kruchtę od kościoła oddziela barokowa krata (1739 rok), z fundacji podkomorzego kaliskiego Adama Kołaczkowskiego. Barokowy ołtarz główny (1700 rok), sześciokolumnowy, z późnogotyckim, rzeźbionym, otoczonym wotami krucyfiksem z I połowy XVI wieku i koroną z blachy srebrnej (w polu środkowym) oraz Pietą z I połowy XVIII wieku (w zwieńczeniu). Pod Pietą kartusz z hierogramem Marii podtrzymywany przez anioły. Tabernakulum i mensa rokokowe z II połowy XVIII wieku. Rokokowe ołtarze boczne pochodzą z końca XVIII wieku. W lewym znajduje się obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem i rzeźby aniołów. W prawym widzimy rzeźby św. Walentego, św. Rocha i anioła.

Kościół p.w. św. Ducha
Był fundowany wraz ze szpitalem w 1385 roku. Obecny został zbudowany według reguł późnego gotyku w II połowie XV wieku. Przebudowany w latach 1615 - 1620, po zniszczeniach z roku 1655 odbudowany został w końcu XVII wieku. Murowany z cegły w układzie polskim, salowy. Od wschodu zamknięty trójbocznie, z prostokątna zakrystią od północy. Renesansowa fasada zachodnia zwieńczona tynkowanym szczytem (1620 rok), o zębatych spływach. Okna prostokątne, zamknięte półkoliście. Dachy dwuspadowe, kryte dachówką. Barokowy ołtarz główny (1700 rok), architektoniczny, z kolumnami i dekoracją z liści akantu. W polu środkowym obraz Wizji św. Kajetana, w zwieńczeniu Zesłanie Ducha Świętego. Lewy ołtarz boczny (XVII wiek), barokowyz płaskorzeźbioną sceną Koronacji Najświętszej Panny Marii (zwieńczenie), rzeźbami dwóch aniołów (w szczycie), z malowanymi tondami ze św. Barbarą i św. Janem Chrzcicielem (w uszach bocznych) i obrazem ze sceną glorii św. Jana Nepomucena (w polu środkowym). Prawy ołtarz boczny (XVIII wiek) z główkami aniołków (XVII wiek) i rzeźbami aniołów (XVIII wiek). Ambona barokowa z II połowy XVIII wieku.

Zespół dawnego klasztoru Bernardynów (Plac Paderewskiego).
Kościół i klasztor wzniesiono w latach 1605-1611, na miejscu pierwotnych zabudowań drewnianych z 1456 roku. Po kasacie zakonu bernardynów (1830 rok) następuje poważna przebudowa - między innymi powstają dwie wieże (1836 rok), z przeznaczeniem na dom poprawczy, w roku 1866 następuje zamiana na szpital wojskowy. W roku 1893 utworzono zakład psychiatryczny, a w 1898 roku na miejscu klasztoru i ogrodów klasztornych powstaje sanatorium dla nerwowo chorych.

Pozostałości kościoła Bernardynów.
Kościół murowany wzniesiono w miejscu drewnianego w 1608 roku, a konsekrowano trzy lata później. Dawne wczesnobarokowe, orientowane prezbiterium to obecnie kaplica pw. Najświętszej Panny Marii Anielskiej, zamknięta trójbocznie, trójprzęsłowa, nakryta sklepieniem kolebkowym z lunetami, na gurtach. Dach dwuspadowy, na dawnej nawie obniżony, kryty dachówką. Ołtarz główny (1780 rok) ujęty trójkami kolumn, z rzeźbami czterech ewangelistów (przy kolumnach), Chrystusa, Najświętszej Panny Marii, św. Franciszka (w zwieńczeniu, na tle glorii) i aniołów (po bokach) oraz obrazem Ukrzyżowania (w polu środkowym). Tabernakulum i mensa z czasów ołtarza. Stalle (1780 rok) dwudziestodwusiedzeniowe, wkomponowane w zamknięcie prezbiterium, z wysokimi zapleckami o rokokowym ornamencie. Dwa krzyże ołtarzowe cynowe: barkowy (XVIII wiek) i klasycystyczny (I połowa XIX wieku).

obrazDawna nawa kościoła klasztornego
Zachowały się oszkarpowane w przyziemiu mury obwodowe oraz fasada zachodnia (1830 rok). Murowana z cegły, otynkowana, przebudowana około 1830 roku. Obecnie budynek częściowo mieszkalny, trzypiętrowy, od zewnątrz widoczne cechy neogotyku.

Dawny budynek klasztorny
Murowany z cegły na rzucie prostokąta, podpiwniczony, dwupiętrowy, otynkowany, z boniowaniem, z prostopadłościennymi, tworzącymi ryzality w obu fasadach, sześciokondygnacyjnymi wieżami i półkolistym ryzalitem w fasadzie południowej. Okna prostokątne, zamknięte półkoliście. Dach dwuspadowy, na wieżach czterospadowy, kryty dachówką. Z lewej stron trzykondygnacyjna przybudówka, wzorowana na korpusie głównym, z mieszkalnym poddaszem, kryta dachówką. Wysokie, zamieszkane podpiwniczenie. Wejścia od Placu Paderewskiego i od strony parku szpitalnego.

Dawne mury klasztorne wzniesiono około XVII wieku.
Murowane z cegły, otynkowane. Do dzisiaj zachowały się fragmenty murów i koliste bastiony narożne (w części północnej przy Placu Paderewskiego oraz w centralnej części obecnego szpitala).

Mauzoleum na cmentarzu parafialnym.
Zbudowane w latach 1945 -1947, według projektu Józefa Bąka. Fundowane przez społeczeństwo Ziemi Kościańskiej. Okazałe, murowane z granitowych kostek, o ażurowej konstrukcji, zwieńczone kamiennym krzyżem. W podziemnych kryptach spoczywają szczątki 630 ofiar hitlerowskich mordów. Na mauzoleum znajdują się płyty z inskrypcjami i nazwiskami pomordowanych.

Kaplica
Przy ul. ks. Bączkowskiego 46, murowana XIX wiek.

Ratusz (Rynek)
Późnoklasycystyczny, zbudowany w połowie XIX wieku na miejscu pierwotnego z XV wieku. Murowany z cegły, otynkowany, z boniowanym parterem. Ryzalit frontowy zwieńczony trójkątnym szczytem, nad którym znajduje się czworoboczna wieża zegarowa. Fasada i elewacja tylna pięcioosiowa, elewacje boczne trzyosiowe. Dach dwuspadowy, namiotowy, kryty dachówką. W ścianę południowo-zachodnią wmurowane są tablice upamiętniające ofiary publicznych egzekucji z 1939 roku. Ratusz jest obecnie siedzibą Muzeum Regionalnego, Towarzystwa Miłośników Ziemi Kościańskiej i Urzędu Stanu Cywilnego.

wiatrakWieża ciśnień
Zbudowana w 1908 roku (remont wnętrza około 1972 roku) na rzucie kwadratu, na kamiennej podmurówce, murowana z czerwonej i żółtej cegły ceramicznej, nieotynkowana. Część dolna (9,5 m x 9,5 m) wysokości 21 m, część górna (11,0 m x 11,0 m) wysokości 7 m, z narożami ujętymi wielobocznymi wykuszami, nakrytymi blaszanymi hełmami ostrosłupowymi, ośmiobocznymi. Dach wieży czterospadowy z kaleniczką, kryty dachówką. Całkowita wysokości wieży wynosi 33 m. Wewnątrz znajduje się stalowy zbiornik wyrównawczy dla miasta Kościana (objętość 250 m3).

Obwarowania miejskie - (Wały Żegockiego)
Miejskie mury obronne, wysokie na 7 m, o dwumetrowej grubości, powstały w XIV i XV wieku. W XVII wieku wzmocniono je dodatkowo wałami ziemnymi. W XIX wieku zostały prawie w całości rozebrane. Do dzisiaj zachował się jedynie odcinek muru o wiązaniu polskim długości około 80 m nad Obrą, na tyłach kościoła pw. Pana Jezusa oraz wał ziemny w pasie zieleni okalającym miasto od południa i zachodu (Wały Żegockiego). Część rozebranych murów wykorzystano przy budowie muru otaczającego sąd (XIX wiek).

Wiatrak koźlak
Skwer Krimpen, przy zajeździe "U Dudziarza". Zbudowany z drewna w 1714 roku, remontowany w XIX wieku. W 1977 roku został gruntownie odnowiony i przeniesiony z Czarkowa na obecne miejsce. W chwili obecnej we wiatraku mieści się galeria.

 

Do najciekawszych zabytków na terenie Gminy Kościan należą:

STARE OBORZYSKA
Gotycki kościół parafialny z I połowy XVI wieku pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny Pocieszenia i św. Mikołaja. Wewnątrz ołtarz główny z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem zapewne z I połowy XVII wieku, oraz dwa analogiczne ołtarze boczne - klasycystyczne, chrzcielnica rokokowa z III ćwierci XVIII wieku. W zewnętrznej południowej ścianie kościoła, znajdują się trzy tablice poświęcone proboszczom parafii w Oborzyskach, oraz epitafium rotmistrza Teodora Raszewskiego, powstańca wielkopolskiego poległego nad Notecią. W ścianie południowej prezbiterium, nagrobek Augustyny z Turków Koszorowskiej oraz Teodory i Gustawa Raszczewskich z II połowy XIX wieku, wykonany z piaskowca.

widokRACOT
Pomnik przyrody - Aleja lipowa, zwana "Aleją Jabłonowskich".

Zespół pałacowy zbudowany w latach 1780-1791 - zaprojektowany zapewne przez słynnego architekta włoskiego Dominika Merliniego. (Około 1680 roku wzmiankowany jest dawny zamek). Obecnie pałac jest siedzibą dyrekcji Stadniny Koni w Racocie. W racockim pałacu bywali Tadeusz Kościuszko, pierwszy prezydent Warszawy Ignacy Wyszkota Zakrzewski, kompozytor hymnu polskiego Józef Wybicki, królowie holenderscy, prezydenci Rzeczypospolitej. Kompozycja przestrzenna rozwinięta jest wzdłuż równoleżnikowej osi i obejmuje: dziedziniec od zachodu zamknięty pałacem, od południa i północy oficynami, od zachodu budynkami gospodarczymi.

CHORYŃ
Dwór klasycystyczny z 1759 roku, w którym mieszkał i tworzył Adam Mickiewicz.
Został zbudowany dla Piotra Drwęskiego, poznańskiego pisarza ziemskiego, przebudowany około 1869 roku, zwrócony frontem na wschód, otynkowany, zbudowany na rzucie prostokąta. Parterowy z mieszkalnym poddaszem, siedmioosiowy z dwiema analogicznymi dwuosiowymi przybudówkami przy elewacjach bocznych. Okna ujęte w obramienia. Dach dwuspadowy z naczółkami, kryty dachówką. Wnętrze dwutraktowe. Autor nieznany.

Oficyna
Po przeciwnej stronie dworu, zwrócona frontem na zachód. Zbudowana w 1802 roku, przebudowana około 1900 roku, przeznaczona na pokoje gościnne, remontowana w 1986 roku. Murowana, otynkowana, na rzucie prostokąta, podpiwniczona, parterowa z mieszkalnym poddaszem, dziewięcioosiowa. W elewacji zachodniej weranda i trzyosiowy szczyt. Dach dwuspadowy z naczółkami. Całość otoczona parkiem krajobrazowym.

Kościół parafialny pw. św. Katarzyny
Zbudowany w roku 1851 z fundacji Józefa Taczanowskiego, (ówczesnego właściciela Choryni) w stylu neogotyku romantycznego, orientowany, murowany, pierwotnie nieotynkowany, otynkowany w latach 1969 - 1970. Zbudowany na rzucie prostokąta z pięciobocznie zamkniętą absydą od wschodu i prostokątną kruchtą od zachodu. Od południa przylega kaplica grobowa Taczanowskich, obecnie zakrystia. Okna i portale ostrołukowe. Dach dwuspadowy z sygnaturką, krytym dachówką. Wewnątrz strop kasetonowy odnowiony w latach 1969 - 1970. Ołtarz klasycystyczny z obrazem św. Katarzyny Sienieńskiej, chrzcielnica z XVII wieku, obrazy ludowe z XIX wieku.

Dzwonnica z około 1850 roku
Obok kościoła pw. św. Katarzyny - neobarokowa, murowana, nieotynkowana, czworoboczna, otwarta czterema ostrołukowymi arkadami.

widokTUREW
Od 1730 roku wieś Turew stała się własnością rodziny Chłapowskich. Od 1815 roku, majątek przechodzi w ręce generała Dezyderego Chłapowskiego, żołnierza wojska napoleońskich, powstańca 1830 roku, reformatora rolnictwa. Dezydery Chłapowski stworzył wzorowy majątek i gospodarstwo, w którym zastosował płodozmian, zwiększył nawożenie, pogłębił orkę, zwiększył uprawę pasz, wprowadził nowoczesne rolnictwo na wzór angielski. Zwiększył hodowle, pobudował nowoczesne obory, owczarnie i stajnie. W celu ochrony od wiatrów, otoczył pola z trzech stron żywopłotami i drzewami - od wschodu, zachodu i północy. Podobnie zostały obsadzone drogi publiczne, wytyczono szerokie drogi wewnętrzne. Zadrzewienia zmniejszają prędkość wiatru, zwiększają zapasy wody w glebie. W tym samym zwiększają plonowanie i przyrost masy drewna. Występują one do dnia dzisiejszego i są objęte ochroną. W majątku tym Chłapowski szkolił młodych rolników. W rękach Chłapowskich Turew pozostała aż do 1939 roku. W 1812 roku w Turwi przebywał Napoleon Bonaparte. We wsi znajdują się ciekawe zabytki architektury.

Zespół pałacowo-parkowy założony w II połowie XVIII wieku
Obejmuje pałac, kaplicę, dawną oficynę, dawny dom ogrodnika i park. Obecnie w pałacu mieści się siedziba Zakładu Badań Środowiska Rolniczego i Leśnego Polskiej Akademii Nauk.

Pałac
Zbudowany został około 1760 - 1770 roku, przebudowany w latach 1820 - 1830 i 1908 -1909. Remonty zostały przeprowadzone w latach 1963 - 1964 oraz w 1978 roku. Jest to budowla późnobarokowa, otynkowana, częściowo podpiwniczona, dwupiętrowa. Pałac zbudowany na rzucie prostokąta, jedenastoosiowy z trzyosiowymi ryzalitami w środku obu fasad i dwoma dwuosiowymi ryzalitami skrajnymi w fasadzie frontowej. Ryzalit na osi fasady frontowej zwieńczony jest trójkątnym frontonem. Przed ryzalitem wschodnim neogotycka przybudówka z około 1820 - 1830 roku, o charakterze niskiej wieży. Okna ujęte w obramienia. Dach mansardowy, czterospadowy, nad ryzalitem frontowym wysoki barokowy, czterospadowy. Wnętrza częściowo z 1780 roku, wielokrotnie przebudowane. W pokojach zachowana częściowa dekoracja stiukowa, między innymi stiuki według projektu Ignacego Graffa. W salonie, gabinecie i bibliotece na suficie rozety z około 1820 roku. Stolarka drzwiowa z około 1800 roku, meble z XIX wieku. W sieni na parterze znajduje się popiersie generała Dezyderego Chłapowskiego. Najciekawszym pomieszczeniem we wnętrzu jest salon empirowy, w którym znajdują się stiuki złożone z motywów muzycznych.

Kaplica pałacowa pw. NMP Niepokalanie Poczętej
Połączona jest z pałacem murowaną, otynkowaną galerią na wysokości pierwszego piętra. Zbudowana została w latach 1846-47, w stylu neogotyku angielskiego. Orientowana, murowana, nieotynkowana, zbudowana na rzucie prostokąta, salowa, trójprzęsłowa, oszkarpowana. Nakryta dachem wysokim dwuspadowym, wewnątrz ołtarz neogotycki.

BONIKOWO
Wieś wzmiankowana w 1310 roku. W latach 1798 - 1938 własność rodziny Chłapowskich. Mieszkał w niej do 1939 roku Alfred Chłapowski, ambasador Polski w Paryżu, zamordowany przez hitlerowców w więzieniu kościańskim.

Obok zespołu parkowego znajduje się drewniany kościół parafialny pod wezwaniem św. Mikołaja, zbudowany w 1785 roku, restaurowany w 1899 roku. W 1936 roku założono nowy hełm wieży, odnowiony w 1971 roku. Szachulcowy i otynkowany.

obrazGRYŻYNA
Kościół parafialny pod wezwaniem św. Barbary.
Zbudowany w latach 1887-88 według projektu architekta A. Langego z Wrocławia. Neogotycki, murowany, trzynawowy, halowy. Zewnątrz oszkarpowany. Od północnego - wschodu przylega murowana wieża, nieotynkowana, oszkarpowana, zwieńczona iglicą. W szczycie zachodnim data 1888, od strony północnej kruchta. Wewnątrz neogotycki ołtarz główny, ambona, konfesjonały, stacje drogi krzyżowej. Rzeźby barokowe: Chrystus Frasobliwy, św. Stanisław, św. Barbara. Pod chórem dwie tablice poświęcone: ks. Stanisławowi Jaskólskiemu - proboszczowi z Gryżyny, zamęczonemu w Dachau w 1942 roku oraz Antoniemu Kasztelanowi - powstańcowi wielkopolskiemu, żołnierzowi września 1939 roku.

Dwór z 1793 roku
Zbudowany przez nieznanego autora dla Wiktora Wierusz-Kowalskiego, przebudowany około 1900 roku. Budynek zwrócony jest frontem na północ, murowany, otynkowany, parterowy z mieszkalnym poddaszem. Na rzucie prostokąta, ośmioosiowy. Na osiach fasad wystawki z trójkątnymi przyczółkami, we frontowej części tarcza z herbami Junosza i Dryja. Dach mansardowy z naczółkami. Od wschodu i zachodu niewielkie dwuosiowe przybudówki, zapewne z XIX wieku. Oficyna wschodnia - murowana, otynkowana, jednoosiowa, parterowa z mieszkalnym poddaszem. Kryta dachówką. Przy niej piętrowy budynek murowany, otynkowany, kryty dachem płaskim. Obecnie dwór jest siedzibą jednego z gospodarstw Stadniny Koni Racot.

Ruiny kościoła św. Marcina
wzniesionego w XIII wieku.

WYSKOĆ
Kościół parafialny pod wezwaniem św. Andrzeja Apostoła. Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą z 1366 roku. Obecny - murowany, wzniesiony został w 1843 roku, w roku 1861 - dobudowa wieży. W 1892 roku przebudowany, a w 1969 następuje nadbudowa wieży i nowego hełmu neobarokowego. Kościół jest neogotycki, orientowany, halowy, trójnawowy. Okna ostrołukowe, pod okapem fryz. Od wschodu czteroboczne prezbiterium. Dach czterospadowy, kryty dachówką. Na wieży od wschodu i zachodu znajduje się zegar wieżowy. Wewnątrz: neogotycki ołtarz z krucyfiksem z XVIII wieku. Obrazy: Matka Boska z Dzieciątkiem z I połowy XVII wieku i Męczeństwo św. Andrzeja z przełomu XVIII/ XIX wieku. W południowej zewnętrznej ścianie kościoła znajduje się tablica poświęcona ks. Leonowi Kutznerowi - proboszczowi z Wyskoci zamęczonemu w Dachau w 1942 roku.

 

Do najpiękniejszych zabytków na terenie Miasta i Gminy Śmigiel należą:

ŚMIGIEL
Śmigielska Kolej Dojazdowa
Stacja kolei wąskotorowej zbudowana została w latach 1898-1900. Trasa kolejki wiedzie przez malownicze okolice, a jej długość wynosi 23 km. Obecnie kolejka kursuje na odcinku Stare Bojanowo – Robaczyn – Nietążkowo – Śmigiel – Żegrowo – Wilkowo Polskie – Wielichowo i funkcjonuje pod zarządem Stowarzyszenia Kolejowych Przewozów Lokalnych pod nazwą Śmigielska Kolej Dojazdowa (ŚKD). Z przejazdów tego środka transportu korzystają szczególnie uczniowie dojeżdżający do szkół. W swojej ofercie ŚKD ma przejazdy indywidualne i grupowe oraz przejazdy specjalne, firmowe z urozmaiconym składem (również towarowym) i programem towarzyszącym – rajdy, przejażdżki bryczką i inne. Kontakt telefoniczny: "Śmigielska Kolej Dojazdowa", tel.: (0-65) 5 180 010.

STARY BIAŁCZ
Figura przydrożna św. Jana Nepomucena z XIX wieku
Zabudowania folwarczne z przełomu XIX i XX wieku
Kościół w Starym Białczu
Kościół p.w. Wszystkich Świętych. Zbudowany został w latach 1696 - 1717 z fundacji Franciszka Wacława Gajewskiego, według projektu architekta Jana Catenazziego. Odrestaurowany w 1813 roku, w roku 1872 dobudowano kaplicę i dzwonnicę, w latach 1973 - 1975 kościół został odnowiony. Jest to budowla barokowa, orientowana, murowana z cegły, nieotynkowana. Nawa jest trzy i pół przęsłowa, prezbiterium w formie węższej półkolistej absydy. Od północy, przy nawie znajduje się zakrystia z lożą na piętrze, od południa jest przy nawie kaplica z neogotycką dzwonnicą z 1872 roku. Zewnątrz elewacje są rozczłonkowane toskańskimi pilastrami, okna ujęte są w obramienia. Dachy: nad nawą dwuspadowy, nad prezbiterium półstożkowy, nad lożą trójspadowy, kryte dachówka, a nad kaplicą płaski. Wewnątrz: sklepienia kolebkowe z lunetami, w przęśle środkowym - kopulaste, na nim polichromia późnobarokowa z 1726 i 1740 roku. Ołtarz główny barokowy z 1717 roku, dwukondygnacyjny z rzeźbami św. Anny Samotrzeć, Doroty, Wacława, Franciszka z Asyżu i obrazem Matki Boskiej Śnieżnej w polu głównym. Ołtarze boczne: dwa przy tęczy, analogiczne rokokowe z III ćwierci XVIII wieku. Prawy z obrazem Matki Boskiej Bolesnej i lewy z obrazem św. Anny Samotrzeć. Przy ścianie nawy ołtarz z obrazem Męczeństwa św. Barbary, przy południowej ścianie polichromia iluzjonistyczna przedstawiająca ołtarz z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Ambona barokowa z I połowy XVIII wieku. Stacje Drogi Krzyżowej z obrazami z II połowy XVIII wieku.

BRONIKOWO
Kościół w Bronikowie
Kościół parafialny pw. św. Franciszka z Asyżu - odbudowany lub zbudowany na nowo po pożarze w 1738 roku. Kaplice dobudowano w 1936 roku. Remonty przeprowadzone zostały w latach: 1939, 1965, 1970. Kościół orientowany, zbudowany na kamiennej podmurówce, drewniany, konstrukcji zrębowej. Kaplice i wieże szachulcowe. Jednonawowy z węższym prezbiterium, dwiema kaplicami tworzącymi transept i kruchtą przy południowej kaplicy. Od zachodu wieża na rzucie kwadratu. Dachy: nad nawą i prezbiterium dwuspadowe, nad kaplicami trójspadowe, na zakrystii i kruchcie pulpitowe. Wieża nakryta hełmem gontowym z latarnią. W zewnętrznej ścianie prezbiterium znajduje się krucyfiks. Wewnątrz: ołtarz główny barokowy z około 1700 roku, z rzeźbami i obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem, dwa ołtarze boczne barokowe: z 1704 roku, z rzeźbami i obrazem Adoracji Ran Chrystusa i z 1698 roku, z rzeźbami i obrazem św. Franciszka. Ambona barokowa z I połowy XVIII wieku, chrzcielnica barokowa z początku XVIII wieku, konfesjonał z 1672 roku. Kasetony i stacje Drogi Krzyżowej wykonane po roku 1936, dłuta Józefa Berdyszaka, artysty ludowego z Bronikowa.

Zespół pałacowo - parkowy z końca XIX wieku.
Pałac jest budowlą zbudowaną na rzucie prostokąta, murowaną, otynkowaną, podpiwniczoną i piętrową. Pośrodku elewacji frontowej znajduje się trzyosiowy pseudoryzalit z czterema pilastrami, nad nim trójkątny fronton. Przed ryzalitem jest taras na wysokości I piętra, wsparty na czterech kolumnach. Dach czterospadowy kryty dachówką. Od wschodu podpiwniczona, parterowa, dwuosiowa przybudówka, kryta dachem płaskim.

WYKOPALISKA ARCHEOLOGICZNE W BRUSZCZEWIE
Jedną z największych ciekawostek i atrakcji znajdujących się na terenie gminy, nieopodal Śmigla, we wsi Bruszczewo są wykopaliska archeologiczne, świadczące o tym, że przed 4000 lat, we wczesnej epoce brązu istniała tam osada obronna. Jak ustalił na podstawie swoich badań dr hab. Janusz Czebreszuk, pracownik naukowy Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu jest to najdalej na północ wysunięta osada tego typu w całej Europie.

CZACZ
Informacje o zabytkach w Czaczu.

WONIEŚĆ
Kościół parafialny p.w. św. Wawrzyńca.
Zbudowany został w XV wieku, przebudowany w XVII-XVIII wieku, gruntownie podwyższony i powiększony w latach 1887 - 1890, neogotycki z murami późnogotyckiego kościoła z XV wieku. Orientowany, murowany z cegły, otynkowany. Dawna nawa (obecnie prezbiterium) zabudowana na rzucie prostokąta z dwiema niewielkimi kaplicami w części zachodniej. Od zachodu neogotycka, czterokondygnacyjna wieża zbudowana na rzucie kwadratu (najwyższa kondygnacja na rzucie ośmioboku) nakryta hełmem ostrołukowym, ośmiopołaciowym, dachówką. Wewnątrz w prezbiterium i zakrystii znajdują się gotyckie sklepienia krzyżowe, w nawie kolebkowe. Polichromia z 1887 - 1890 roku. Znajdują się trzy ołtarze. W polu głównym ołtarza głównego znajduje się rzeźba św. Wawrzyńca. Ambona, stalle, prospekt organowy, stacje Drogi Krzyżowej - neogotyckie. W kruchcie znajduje się tablica poświęcona ks. Stanisławowi Ciążyńskiemu - proboszczowi z Wonieścia.

 

Najciekawsze zabytki na terenie Miasta i Gminy Czempiń:

CZEMPIŃ
W centralnej części miasta znajduje się rynek (dawny plac targowy). Od wschodu na osi rynku stoi kościół, za którym ulica prowadzi do dawnej siedziby właścicieli i folwarku w Borówku Starym (obecnie włączonym do Czempinia). Do połowy XIX wieku, środek rynku zabudowany był ratuszem i kramami rzeźnickimi - spalonymi w 1840 roku. Zabudowa rynku pochodzi z połowy XIX wieku. Są to domy parterowe i piętrowe, niektóre z dachami naczółkowymi, obecnie pozbawione cech stylowych.

Kościół pw. św. Michała Archanioła
Zbudowany w latach 1895 - 1899, na miejscu wcześniejszego wzmiankowanego w 1405 roku. Kościół jest murowany, orientowany, neoromański, trzynawowy z wieżą. W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Michała Archanioła, w ołtarzach bocznych: obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem i rzeźbą gotycką Matki Boskiej z Dzieciątkiem z 1420 roku. Ławki rokokowe z XVIII wieku, organy z 1862 roku. Ponad to znajduje się płyta nagrobna z czarnego marmuru, prawdopodobnie Andrzeja Szołdrskiego i Zofii z Radomickich z około 1749 roku.

krajobrazZespół pałacowy (na terenie Borówka Starego)
Wzmiankowany w początkach XVII wieku, jako zamek. Obecny pałac barokowy zbudowany został w latach 1698 - 1700 dla Andrzeja Szołdrskiego, ukończony wraz z dekoracją elewacji w latach 1729 - 1739. Na początku XVIII wieku dobudowano ćwierćkoliste parterowe galerie z wieżami bramnymi - rozebrane w 1836 roku. Około 1904 roku następuje przebudowa pałacu przez ówczesnych właścicieli Delhaes. Powstaje taras przed fasadą oraz balkon w elewacji ogrodowej. Pałac jest murowany, otynkowany, piętrowy, jedenastoosiowy z wyższą trzyosiową częścią środkową, występującą ryzalitowo z obu fasad oraz z dwuosiowymi ryzalitami skrajnymi w fasadzie frontowej. Układ wnętrza jest dwutraktowy i trzytraktowy. Na osi piętra pierwotnie była sala dwukondygnacyjna, około roku 1900 podzielona i obniżona stropem. Górna jej część jest o motywach rokokowych z XVIII wieku. Wystrój sieni i pokojów pochodzi z okresu secesyjnego z około 1900 roku. W sieni znajdują się; marmurowe portale i schody, dwa reliefy z XIX wieku, kopie fragmentów fryz Bertela Thorwaldsena z 1812 roku, ze sceną Wjazdu Aleksandra Wielkiego do Babilonu. Na zewnątrz pośrodku znajduje się portal, ujęty kolumnami korynckimi z belkowaniem i napisem fundacyjnym. Okna dolne zwieńczone są półkolistymi gzymsami, ponad górnymi oknami jest dekoracja o motywach roślinnych z popiersiami kobiecymi pośrodku. W zwieńczeniu znajdują się odcinki attyki z posągami oraz kartusz z herbem Łodzia i inicjałami Ludwika Szołdrskiego. W fasadzie ogrodowej ryzalit środkowy jest o analogicznym układzie z kartuszem z herbem Lew Unrugów z inicjałami Marianny Szołdrskiej. Dobudowany około 1904 roku balkon, wsparty jest na sześciu kolumnach z neobarokowym kartuszem z herbami Karola Emila von Delhaes i jego żony Anny. Pałac nakryty jest dachem czterospadowym, nad ryzalitem dwuspadowym.

Dawna kaplica pałacowa
Z 1782 roku z wieżą z XIX wieku, z fundacji Feliksa Szołdrskiego, w stylu barokowo-klasycystycznym. Jest murowana, otynkowana, salowa, trójprzęsłowa. Ołtarz główny pochodzi z około 1782 roku, z obrazem św. Anny Samotrzeć. Dach kościoła jest dwuspadowy, za szczytem wmurowana jest wieżyczka z hełmem i chorągiewką. Kaplica jest obecnie kościołem filialnym pw. Apostołów Szymona i Judy.

BOROWO
Pałac z początków XX wieku o charakterze barokowej willi
W parku krajobrazowym dużo pomnikowych drzew. W sąsiedztwie pałacu stoi obelisk nagrobkowy z 1794 roku płk J. Mojaczewskiego, przeniesiony z Czempinia. W zespole pałacowo-parkowym znajduje się siedziba Hodowli Roślin Strzelce, Oddział Borowo.

Szkoła z 1878 roku
Później rozbudowana, neogotycka, na zewnątrz tablica poświęcona Józefowi Wojciechowskiemu z 1989 roku.

PIOTRKOWICE
Dwór zbudowany pod koniec XIX wieku, późnoklasycystyczny, murowany, parterowy, otynkowany. Piętrowa część środkowa wysunięta jest ryzalitami o trójkątnych szczytach: w elewacji frontowej - trzyosiowa, w ogrodowej - czteroosiowa. Okna są prostokątne zwieńczone odcinkami gzymsu, w ryzalitach zamknięte półkoliście. Wnętrze jest dwutraktowe z sienią na osi. Dach dwuspadowy kryty jest dachówką.

widokSTARY GOŁĘBIN
Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii
Wzniesiony został około 1660-70 roku z fundacji Jana Domiechowskiego. W 1881 roku dobudowana została neorenesansowa kaplica grobowa staraniem Emila Szołdrskiego. Kościół jest drewniany, orientowany, na podmurówce ceglanej, jednonawowy z kwadratową wieżą od zachodu. Wewnątrz mamy strop listowy, pseudokasetony z około 1870 roku, w zakrystii strop belkowy. Ołtarz główny i dwa boczne wczesnobarokowe pochodzą z lat 1660 - 1670. W polu środkowym ołtarza głównego znajduje się obraz Wniebowzięcia N.P. Marii, w zwieńczeniu św. Józef z Dzieciątkiem. W lewym ołtarzu w polu środkowym mamy obraz Chrystusa przy słupie, w prawym obraz św. Izydora. Ambona pochodzi z około 1670 roku, chór muzyczny wsparty na dwu kolumienkach. W kościele znajdują się dwa obrazy z lat 1660- 1670, przedstawiające św. Jana Ewangelistę i Adoracja Matki Boskiej (obecnie znajduje się w plebanii). Ponadto dwie rzeźby późnogotyckie z przełomu XV/XVI wieku, św. Stanisława i św. Wojciecha. Na zewnątrz dachy dwuspadowe, na zakrystii jednospadowy, wspólny z prezbiterium. Wieża zwieńczona jest hełmem blaszanym z latarnią z XIX wieku, na dachu nawy wieżyczka z sygnaturką.

Kapliczka
Z barokową, wykonaną z piaskowca figurą św. Jana Nepomucena z około 1720- 1730 roku, położona w rozległym parku krajobrazowym z XVIII wieku.

Spichlerz z końca XIX wieku
Z wieżyczką i ceglano - drewnianym gankiem w formie galeryjki położony w zespole folwarcznym.

Szkoła z I połowy XIX wieku
Później przekształcona, na zewnątrz tablica poświęcona Florianowi Marciniakowi z 1969 roku.

GORZYCZKI
Pałac zbudowany został w 1868 roku, dla Edwarda Potworowskiego, o cechach neorenesansowych. Jest murowany z cegły, otynkowany, piętrowy, dziewięcioosiowy z trzyosiowym ryzalitem pośrodku fasady frontowej i dwukondygnacyjną wieżą w narożu. W południowym skrajnym oknie elewacji frontowej jest krata z herbem Dębno i literami EP. Wnętrze jest dwutraktowe z sienią na osi, za którą jest salon. W klatce schodowej jest bogato rzeźbiona balustrada neorenesansowa. Pałac nakryty jest dachem płaskim.

Dworek z II połowy XVIII wieku, przebudowany w XIX wieku.
Dworek jest murowany z cegły, otynkowany, parterowy z przybudówkami od wschodu. Od frontu posiada trzyosiową piętrową wystawkę pośrodku oraz portalik zwieńczony gzymsem, podtrzymującym okap. Nakryty jest dachem czterospadowym.

GORZYCE
Głaz narzutowy
Z tablicą (1994 rok) w formie krzyża harcerskiego ustawiony w miejscu nieistniejącego domu - miejsca urodzenia Floriana Marciniaka.

JAROGNIEWICE
Pałac
Zbudowany około 1792 roku dla Celestyna Sokolnickiego - stolnika poznańskiego. W roku 1870 dobudowano z boków parterowe galerie, a w latach 1893-1904 dokonano odnowienia i przebudowy pałacu pod kierunkiem architekta Stanisława Boreckiego. Zbudowany w stylu klasycystycznym z licznymi przekształceniami na przełomie XIX/ XX wieku, piętrowy, murowany, otynkowany z kolumnowym portykiem w fasadzie frontowej i z trójbocznym ryzalitem w fasadzie ogrodowej. Wnętrza zostały całkowicie przebudowane w 1893 i po 1945 roku. Pierwotnie układ był dwutraktowy z klatką schodową pośrodku. Na osi parteru zachował się ośmioboczny salon w ryzalicie ogrodowym. Plafon neoklasycystyczny z 1893 roku. W fasadzie frontowej znajduje się pseudoryzalit rozczłonkowany pilastrami jońskimi, przed nim jest wysunięty portyk z dwiema parami kolumn, zwieńczony trójkątnym frontonem z herbem Żółtowskich. Dach jest czterospadowy, kryty blachą, z neobarokowymi lukarnami. Oficyna południowa zbudowana jest w stylu klasycystycznym około 1792-1800 roku, piętrowa, siedmioosiowa z jednoosiowym ryzalitem pośrodku. Dach naczółkowy kryty jest dachówką. Wnętrza zostały przebudowane. Oficyna północna zbudowana jest w stylu neobarokowym, przebudowana w roku 1904, piętrowa z wieżyczką i zegarem słonecznym, nakryta dachem mansardowym. Zabudowania gospodarcze pochodzą z I połowy XIX wieku, nakryte dachami naczółkowymi. W zespole pałacowo - parkowym mieści się Dom Pomocy Społecznej dla Niewidomych.

Figura przydrożna św. Jana Nepomucena
Wykonana z kamienia, późnobarokowa z XVIII wieku. Stoi na kamiennym cokole z 1951 roku.

GŁUCHOWO
Pałac z początku XVIII wieku
Zbudowany dla Hieronima Kołaczkowskiego, przebudowany dla Stefana Żółtowskiego w 1882 roku w stylu eklektyczno-klasycystyczny. Z początku własność Kołaczkowskich, do 1939 roku, Żółtowskich. Pałac jest murowany z cegły, otynkowany z boniowaniem, piętrowy z trzecią niższą kondygnacją poddasza. Zbudowany na rzucie prostokąta, jedenastoosiowy z niższymi przybudówkami po bokach. W piwnicach sklepienie jest kolebkowo - żebrowe. Pośrodku znajduje się portyk czterokolumnowy z balkonem, zwieńczony murkiem attykowym, na którym widnieje tablica z herbem Żołtowskich. Wewnątrz na osi sieni znajduje się salon z dekoracją malarską w stiukowych obramieniach. Obok w pokoju jest sufit z dekoracją stiukową z herbami Polski i Litwy. Ponadto znajduje się oficyna z około 1882 roku, murowana, otynkowana, piętrowa. Wokół pałacu znajduje się park.

Kościół parafialny pw. św. Katarzyny
Wzniesiony w 1751 roku z fundacji Adama Kołaczkowskiego, rozbudowany w 1904 roku. Zbudowany w stylu późnobarokowym i neobarokowym, orientowany, murowany z cegły, nieotynkowany. Pierwotnie zbudowany na planie krzyża z czworoboczną wieżą z kruchtą w przyziemiu. W 1904 roku dobudowano dwie zakrystie i dwie kaplice. W jednej znajduje się krypta grobowa rodziny Żółtowskich. Wewnątrz znajduje się strop, w kruchcie pod wieżą strop belkowy. Szczyty transeptu oraz dwa portale do kruchty są barokowe z połowy XVIII wieku. Ołtarz główny i ołtarze boczne mają cechy późnoklasycystyczne. W ołtarzu głównym znajduje się obraz Matki Boskiej z Panem Jezusem, św. Anną i Janem Chrzcicielem. Ambona pochodzi z około 1800 roku z rzeźbami 4 ewangelistów. W kościele znajduje się kilka ławek rokokowych z końca XVIII wieku oraz rzeźby: krucyfiks z połowy XVI wieku, Chrystus Zmartwychwstały z XVIII wieku. Obrazy pochodzą z XVIII i XIX wieku. W ściany kościoła wmurowane zostały tablice epitafijne, kamienne z XVIII i XIX wieku. Na zewnątrz kościół pokryty jest dachem dwuspadowym, na zakrystiach czterospadowym, kryty dachówką.

 

Do najciekawszych zabytków i miejsc wartych zobaczenia na terenie Miasta i Gminy Krzywiń należą:

KRZYWIŃ
Ratusz
Zbudowany w 1905 roku, jest budynkiem kalenicowym, murowanym, otynkowanym, parterowym, siedmioosiowy, nakrytym dachem dwuspadowym krytym dachówką. W elewacji frontowej znajduje się szczyt, w którym jest zegar.

W krzywińskim rynku kilkanaście zabytkowych domów
Głównie kalenicowych z XIX i XX wieku. W centrum rynku na murowanym, otynkowanym cokole, znajduje się kamienna figura św. Wawrzyńca. Na cokole herb Krzywinia z datą 1946.

Kościół parafialny pw. św. Mikołaja
Zbudowany z fundacji benedyktynów z Lubinia. Prezbiterium obecnego kościoła zbudowano około 1450 roku, nawę dobudowano po 1515 roku. Około 1824 roku założono nowe stropy w miejsce zawalonych. Kościół restaurowano w latach: 1854, 1910, 1971. Kościół zbudowany jest w stylu gotyckim, orientowany, murowany z cegły w układzie polskim. Nawa główna jest trzyprzęsłowa, prezbiterium nieco węższe od nawy, dwuprzęsłowe, zamknięte trójbocznie. Przy prezbiterium od północy znajduje się zakrystia, od południa kruchta. Okna ostrołukowe. Na fasadzie jest ośmioboczna wieżyczka. Dach dwuspadowy kryty dachówką. Ołtarz późnorenesansowy podchodzi sprzed 1628 roku, jest trzykondygnacyjny z sześcioma rzeźbami świętych i Chrystusa Zmartwychwstałego. Zakończony płaskorzeźbami ze scenami Wniebowzięcia i Koronacji N.P. Marii. Dekoracja ołtarza jest o motywach winnej latorośli, w dolnej kondygnacji pięć rzeźb z około 1500 roku. W kościele znajdują się cztery ołtarze boczne, późnorenesansowe: w prezbiterium lewy z rzeźbami świętych i obrazem św. Rodziny, prawy z późnogotycką rzeźbą św. Mikołaja z XV wieku i św. Barbary z pierwszej połowy XVII wieku. W nawach: lewy z 1643 roku z dwoma obrazami między innymi św. Anny Samotrzeć, prawy z 1628 roku z obrazem M.B. z Dzieciątkiem i św. Walentym. Ambona rokokowa z II połowy XVIII wieku. W prezbiterium znajduje się renesansowy nagrobek ze stojącą postacią rycerza Andrzeja Miaskowskiego - podkomorzego poznańskiego zmarłego w 1571 roku.

CICHOWO
Niewątpliwą atrakcją gminy Krzywiń jest Skansen Filmowy "Soplicowo" w miejscowości Cichowo. Jest to oryginalna scenografia do filmu Andrzeja Wajdy "Pan Tadeusz - czyli ostatni zajazd na Litwie", której autorem jest znany w świecie scenograf Allan Starski (laureat "Oscara" za scenografię do filmu "Lista Schindlera"). Skansen Filmowy tworzą lamus, wozownia, stajnie, spichlerz, stodoła, kurnik, żuraw, studnia oraz płoty. Wszystko to z zachowaniem historycznej wierności wykonane zostało przez góralską ekipę cieśli na powierzchni dwóch i pół tysiąca metrów kwadratowych. "Soplicowo" staje się miejscem niecodziennych lekcji historii i literatury narodowej dla uczestników wycieczek szkolnych i wszystkich odwiedzających Cichowo. Wieś położona nad jeziorem Cichowo - Mórka (7 km długości) staje się z każdym rokiem coraz atrakcyjniejszym miejscem letniego wypoczynku.

Dwór
Położony na wysokim brzegu jeziora na terenie parku. Zbudowany został w 1908 roku dla Mieczysława Bukowieckiego (późniejszego generała Wojsk Polskich) według projektu architekta Rogera Sławskiego. Neobarokowy, murowany na rzucie czworoboku z niewielkim dziedzińcem, parterowy z mieszkalnym poddaszem, dachem mansardowym z lukarnami. Elewacje ozdobione są pilastrami, częściowo zachowana jest ozdobna stolarka. Oficyna pochodzi z przełomu XIX/XX wieku, zbudowana na rzucie prostokąta, parterowa z mieszkalnym poddaszem, kryta dachówką.

KOPASZEWO
Zespół pałacowo-parkowy
Pałac zbudowany został w latach 1800-1801, dla rodziny Skórzewskich, spalony w 1886 roku, a następnie w 1892 roku odbudowany. W latach 1921-1923 został odnowiony dla Mieczysława Chłapowskiego. W 1831 roku przebywał tu Adam Mickiewicz. Od 1844 - 1939 roku pałac był własnością rodziny Chłapowskich. Pałac jest klasycystyczny, murowany, otynkowany na rzucie prostokąta, jedenastoosiowy, podpiwniczonym, piętrowym. Elewacje zmienione po 1892 roku i w latach 1921 - 1923. Od frontu portyk jest wsparty na czterech kolumnach jońskich, a w części środkowej elewacji tylnej są cztery korynckie pilastry. Okna prostokątne ujęte są w obramienia. Dach jest dwuspadowy z naczółkami, kryty dachówką. Od strony północnej znajduje się piętrowa przybudówka (1892 rok), od południa parterowa dwuosiowa przybudówka kryta dachem płaskim. Wnętrz są dwutraktowe. W salonie, w którym znajdują się dwa piece z 1801 roku, urządzona została Izba Pamięci Adama Mickiewicza. Znajdują się tu także meble pochodzące z epoki, w czasie której gościł w Kopaszewie Adam Mickiewicz. Zostały one wykonane w stylu, który nazywał się Biedermeier. Natomiast porcelana zawieszona na ścianach wyprodukowana została przez słynną fabrykę w Meissen koło Drezna, czyli w słynnej Miśni. Zabudowania pałacowe otoczone są parkiem krajobrazowym założonym w początkach XIX wieku oraz powiększonym i ukształtowanym na wzór angielski w połowie XIX wieku. Park posiada dobrze zachowane osie widokowe i bogaty drzewostan. Pałac jest obecnie siedzibą dyrekcji firmy Hodowla Roślin "Danko". W pobliżu pałacu znajduje się

późnobarokowa kaplica pałacowa z 1794 roku pw. M.B. Śnieżnej
Zbudowana z fundacji Skórzewskich. Wcześniej stała tu kaplica pw. Narodzenia NMP wzmiankowana w 1685 roku. Jest to budowla orientowana, zbudowana na rzucie wydłużonego ośmioboku, z niewielką, niższą, półkolistą zakrystią od wschodu i kwadratową wieżą od zachodu. Okna zamknięte łukiem koszowym. Dach nad nawą jest ośmiopołaciowy, nad zakrystią półstożkowy. Wieża jest dwukondygnacyjna z czterospadowym hełmem kopulastym, w niej dzwon z 1758 roku. Wewnątrz kaplicy znajdują się rzeźby czterech ewangelistów z XVIII wieku. Ołtarz główny późnobarokowy z 1794 roku, stiukowy z obrazem M.B. z Dzieciątkiem z II połowy XVIII wieku. Krucyfiksy: późnogotycki z XVI wieku, renesansowy z XVII wieku i barokowy z XVIII wieku. W zewnętrznej ścianie kaplicy wmurowane są dwie stacje Kopaszewskiej Drogi Krzyżowej, pierwsza i czternasta. Niewątpliwą atrakcją jest również

Kopaszewska Droga Krzyżowa
Której stacje zlokalizowane są pośród pól i zadrzewień. Kopaszewska Droga Krzyżowa liczy około 16 kilometrów i wiedzie z kaplicy pałacowej w Kopaszewie (stacje I i XIV wmurowane są w zewnętrzne ściany wieży kaplicy pałacowej) przez Kopaszewko, dalej tzw. traktem turewskim przez Rogaczewo Wielkie do kościoła w Rąbiniu (stacje VII i VIII wmurowane są w zewnętrzne mury kościoła w Rąbiniu) i z powrotem. Odlewy przedstawiające poszczególne stacje Kopaszewskiej Drogi Krzyżowej (po dwie) wmurowane są w przydrożne kapliczki, w taki sposób, aby wskazywać kierunek dalszej drogi. Te małe, murowane kapliczki mają formę kwadratowych słupów o bokach 1,5 x 1,5 metra i wysokości 3,5 metra zwieńczonych czterospadowymi daszkami. Tablice płaskorzeźbne z poszczególnymi stacjami odlane były z żelaza i sprowadzone z Francji. Obecnie wszystkie oryginały stacji Kopaszewskiej Drogi Krzyżowej są wmurowane wewnątrz kaplicy pałacowej w Kopaszewie. Kopaszewska Droga Krzyżowa została ufundowana przez Jana Koźmiana, ówczesnego dziedzica Kopaszewa. Jej poświęcenie przez proboszcza krzywińskiego, księdza Franciszka Ponieckiego, w obecności 18 kapłanów i wiernych z całej okolicy, miało miejsce w niedzielę 3 października 1855 roku. Bezpośrednim powodem, dla którego Droga ta została ufundowana była samobójcza śmierć jego żony Zofii (córki generała Dezyderego Chłapowskiego), która popadłszy w depresję otruła się 25 października 1853 roku. Pochowano ją w rodzinnych grobach przy kościele w Rąbiniu. Przy drodze, którą szedł kondukt pogrzebowy, postawiono dwa lata później kapliczki Kopaszewskiej Drogi Krzyżowej. Indultu na założenie tej Drogi udzielił papież Pius IX. Jednak arcybiskup Przyłuski, nie chcąc nadać jej większego znaczenia, nie pozwolił na to, aby prowadziła przez inne parafie, a mianowicie wyskocką i rąbińską. Wtedy Koźmian wystarał się o nowy pokonujące te trudności indult Stolicy Apostolskiej. Oba oryginalne dokumenty znajdują się w kaplicy pałacowej w Kopaszewie.

wieżaLUBIŃ
W około 1070 roku, komes Michał z Góry, rodu Awdańców, sprowadził z opactwa św. Jakuba w Leodium - obecnie Liêge w Belgii zakon benedyktynów tworząc tu opactwo. W XII wieku powstało przy klasztorze skryptorium znane z pięknych, bogato zdobionych rękopisów. Według hipotezy pierwszy polski kronikarz Gall Anonim był zakonnikiem w Lubiniu. Na wzgórzu znajduje się zabudowanie klasztorne. Za faktycznego fundatora opactwa uznaje się króla Bolesława Śmiałego. W XI wieku miejsce otoczone rozlewiskami Obry i bagniskami miało charakter obronny - wzmocnione dodatkowo fosą i dwiema basztami. Klasztor spłonął niestety pod koniec XI wieku. Powtórną fundację zaczęto za czasów Bolesława Krzywoustego, ale już w skromniejszych rozmiarach. Położony przy głównym szlaku średniowiecznym prowadzącym z Poznania w kierunku Głogowa i Wrocławia, był ośrodkiem bardzo ważnym i mocno powiązanym z dworem książąt wielkopolskich. Bliskie sąsiedztwo ze Śląskiem ułatwiło ożywione kontakty z tą dzielnicą. W 1241 - według przekazów - zagon tatarski napadł na klasztor mordując ponad 30 zakonników. W 1145 następuje poświęcenie ołtarza w nowej świątyni pw. Najświętszej Marii Panny.

Zespół klasztorny
Pierwotnie romański, powstały na przełomie XI/XII wieku, został przebudowany na gotycki, później na barokowy. W 1444 roku zbudowano nowe prezbiterium, a w I połowie XVI wieku przeprowadzono dalsze prace budowlane, między innymi następuje przebudowa nawy i wieży. W 1462 roku konserwacja kościoła, około 1600 roku została założona szkoła dla chłopców. W 1655 roku następuje spustoszenie opactwa przez Szwedów, a w 1836 nastąpiła kasacja klasztoru przez rząd pruski, natomiast zakonników wypędzono. W 1847 roku Prusacy wysadzili w powietrze dużą część zabudowań klasztornych, pozostawiając tylko fragment zachodniego skrzydła dla potrzeb parafii. Sąsiedni kościół św. Leonarda zajęli ewangelicy. Klasztor zwrócony został Benedyktynom w 1923 roku, a dnia 25 lutego 1924 roku został ponownie erygowany przez opata Ernesta Vykoukola z Pragi czeskiej. Zbudowano nowy dwupiętrowy gmach z licznymi pomieszczeniami. Przystąpiono do organizowania muzeum, urządzono "pokój Mickiewicza" i umieszczono tablicę pamiątkową w 100-lecie pobytu Adama Mickiewicza. W 1925 roku był tu prezydent Stanisław Wojciechowski, a w 1927 roku prezydent Ignacy Mościcki. W 1938 roku przystąpiono do utworzenia w Lubiniu gimnazjum męskiego. Działania te przerwała wojna. Hitlerowcy internowali w klasztorze kilkudziesięciu zakonników i księży z całej Wielkopolski. Wielu wywieziono do obozu koncentracyjnego w Dachau. Od 1941 roku był tu dom starców dla Polaków, a od jesieni 1944 roku urządzono tu ośrodek szkoleniowy dla młodzieży hitlerowskiej. W lutym 1945 roku ponownie wrócili do Lubinia benedyktyni. W sierpniu 1975 roku klasztor odwiedził prymas Polski kardynał Stefan Wyszyński, a w czerwcu 1995 prymas kardynał Józef Glemp.

Prace konserwatorskie przeprowadzone zostały w latach: 1961-1962, 1965-1967, od 1975 roku pod kierunkiem ojca Karola Meissnera. Prace konserwatorsko - archeologiczne od 1978 prowadzone były pod kierunkiem profesor Kurnatowskiej. Z zachowanego historycznego układu architektoniczno-przestrzennego do najcenniejszych należą:

Kościół klasztorny pw. Narodzenia N.P.M.
Pierwotnie romański, murowany z ciosów granitowych, trójabsydialny. Przebudowany na gotycki w XV i XVI wieku, obecny kształt kościoła pochodzi z epoki baroku, gdy powstał transept w formie 2 kaplic, nadając budowli plan łacińskiego krzyża (romańska, trójnawowa bazylika z XII wieku była większa od obecnego kościoła). Dolne partie nawy i wieży oraz część murów prezbiterium i zakrystii w stylu romańskim. Gotyckie: nadbudowa nawy i wieży oraz prezbiterium. Budowla orientowana, na planie krzyża z wydłużoną nawą, prezbiterium z transeptem o ramionach utworzonych przez barokowe kaplice (północna św. Benedykta i południowa M.B. Różańcowej). Przy prezbiterium od strony północnej zakrystia gotycka zabudowana w połowie XV wieku. Od południa, przy kaplicy M.B. Różańcowej jest niewielka barokowa kaplica z sarkofagiem Bernarda z Wąbrzeźna, ściana z elementami romańskimi. Przy nawie od strony zachodniej, znajduje się czworoboczna wieża późnogotycka z I połowy XVI wieku, otynkowana, podzielona gzymsami na cztery kondygnacje, zwieńczona barokowym hełmem z dwoma latarniami z 1645 roku. Szczyt wschodni gotycki z około 1444 roku. Dach jest dwuspadowy kryty dachówką. Wewnątrz bogato zdobione ozdoby stiukowe sprzed 1739 roku. Freski w prezbiterium odkryte w 1956 roku. Polichromia wykonana w dwóch etapach: barokowa ze scenami ze Starego Testamentu z początku XVIII wieku oraz późnobarokowa wykonana przez Wacława Graffa, przedstawiająca sceny i malarstwo iluzjonistyczne. Polichromia wykonana została na sklepieniach nawy, prezbiterium i w przęsłach transeptu. Ołtarz główny jest późnobarokowy z 1730 - 1738 roku, wykonany w warsztacie Jana Jerzego Urbańskiego z obrazem Narodzenia N.P.M. i rokokowym tabernakulum. Po bokach rzeźby papieży. Ołtarze boczne parami są analogiczne, rokokowe. Kaplica św. Benedykta: lewy główny z obrazem św. Benedykta, lewe boczne z obrazem św. Scholastyki i obrazem św. Leonarda. Kaplica M.B. Różańcowej: prawy główny z obrazem M.B. z Dzieciątkiem, prawe boczne z obrazem Anioła Stróża i Krucyfiksem. Ambona rokokowa pochodzi z II połowy XVIII wieku, jest w kształcie gniazda jaskółczego. Na baldachimie rzeźba św. Pawła. Na szczególną uwagę zasługują późnobarokowe stalle z 1730 - 1738 roku z bardzo bogatą dekoracją figuralną i snycerską, prawdopodobnie wykonaną przez J. J. Urbańskiego, po obu stronach prezbiterium z miejscami dla 38 zakonników. Tron opacki rokokowy, konfesjonały rokokowe i barokowe. Na gzymsie (prezbiterium) znajduje się kobieta trzymająca berło i kielich (Ecclesia), po jej bokach: św. Hieronim i św. Grzegorz Wielki. Po przeciwnej stronie Dawid grający na harfie, po jego bokach: św. Augustyn i św. Ambroży. W kościele są nagrobki renesansowe i klasycystyczne. W kaplicy Laskonogiego (zmarłego w 1231 roku) znajduje się sarkofag z II połowy XVIII wieku, Bernarda z Wąbrzeźna. Chór muzyczny barokowy, organy z lat 1670 - 1690. Budynek klasztorny pochodzi z 1617 roku, jest murowany z cegły, otynkowany. Z większego założenia zachowane: piętrowe, podpiwniczone skrzydło zachodnie, część skrzydła północnego dwupiętrowego oraz część krużganków łączących skrzydło zachodnie z kaplicą św. Benedykta. Budynki nakryte dachami wielopołaciowymi, krytymi dachówką. W części pomieszczeń klasztoru znajdują się sklepienia żaglaste. Obrazy z XVII - XIX, rzeźby z XVII wieku, płyty nagrobne z XVII, XIX, XX wieku. W obecnej kaplicy, gdzie odbywają się modlitwy zakonników (łączy klasztor z kościołem) zauważamy tzw. gotyzację stylu romańskiego.

Muzeum klasztorne
Założone w latach 1924 -1925, zniszczone i rozproszone w latach II wojny światowej. Z cenniejszych eksponatów zachowały się: chrzcielnica barokowa, kilka rzeźb ludowych oraz bogaty zbiór numizmatów. Sala ze zbiorami ex-librisów. Biblioteka i archiwum, cenny i bogaty księgozbiór skonfiskowany został w 1834 roku przez rząd pruski i w części rozproszony. W latach 1923 - 1939 powstaje nowy zbiór obejmujący około 30 tysięcy pozycji. Został on zniszczony w czasie II wojny światowej przez hitlerowców. W obecnym skromnym księgozbiorze zachowały się: Biblia Radziwiłłów z 1563 roku, biblia z drukarni Łazarza w Krakowie z 1599 roku, rękopis kroniki klasztoru pióra Bartłomieja Krzywińskiego (połowa XVII wieku).

Naprzeciw kościoła klasztornego, na sąsiednim wzgórzu wznosi się

Kościół pw. św. Leonarda
Ufundowany przez benedyktynów w XII wieku. Obecny pochodzi z początku XIII wieku, rozbudowany w latach 1549-1556 oraz na przełomie XVI/XVII wieku. Remontowany w latach 1946 - 1948 i w 1959 roku. W obecnej postaci kościół częściowo romański, częściowo późnogotycki. Orientowany, murowany z ciosów granitowych i cegły. Romańska nawa zbliżona do kwadratu, prezbiterium węższe od nawy, przy nawie od zachodu zakrystia. Późnogotycka nawa (z kruchtą od północy) dobudowana została do romańskiej od zachodu. Szczyt wschodni gotycko-renesansowy, schodkowy z ceramicznym glazurowanym kaflem z herbem Trzaska i inicjałami opata Chojnackiego z 1549 roku. Szczyt zachodni manierystyczny z końca XVI wieku lub początku XVII wieku. Dach dwuspadowy kryty dachówką. Od wschodu absyda z romańskim oknem z XIII wieku i fryzem, kryta dachem półstożkowym, dachówką. Kościół otoczony jest murem kościelnym zbudowanym w końcu XVIII wieku, częściowo uzupełniony i odnowiony w końcu XIX wieku: ceglany, nieotynkowany, wysoki na około 1,5 metra.

ruinyMOŚCISZKI
Nad jeziorem znajduje się Dwór zbudowany w początkach XX wieku
Murowany, otynkowany, podpiwniczony, zwrócony frontem na północ. Po obu stronach elewacji frontowej znajdują się symetryczne ryzality. Dach jest dwuspadowy, kryty dachówką. Obecnie dwór jest siedzibą Domu Pomocy Społecznej w Mościszkach.

RĄBIŃ
Kościół parafialny pw. św. Piotra i Pawła
Zbudowany na przełomie XV i XVI wieku. Wzniesiony został przy wykorzystaniu budowli romańskiej z XIII wieku. W 1648 roku dobudowano dwie kaplice boczne pw. M.B. oraz św. Józefa. Jest to budowla jednonawowa, z nawą czteroprzęsłową i prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Od północy i południa dwie barokowe kaplice zabudowane na rzucie kwadratu, nakryte sklepieniami żaglastymi. Nawa jest oszkarpowana, okna prostokątne. Szczyt zachodni został dobudowany w połowie XVI wieku w stylu gotycko-renesansowym, schodkowy. Dach nad nawą jest dwuspadowy, kryty dachówką. Kaplice pokryte dachami czterospadowymi z latarniami. Wewnątrz ołtarz główny barokowy z połowy XVIII wieku, architektoniczny z rzeźbami świętych oraz M.B. Bolesnej. Tabernakulum i ołtarze boczne w kaplicach późnobarokowe. Ambona późnorenesansowa z XVII wieku, chrzcielnica z początku XIX wieku. W prezbiterium znajdują się dwa analogiczne nagrobki późnorenesansowe Rąbińskich z 1614 roku i tablice epitafijne Stanisława Chłapowskiego. W zewnętrzne mury kościoła wmurowane zostały VI i VII stacja Kopaszewskiej Drogi Krzyżowej. Kościół otoczony jest murem kościelnym wzniesionym w XIX wieku. W nim neogotycka brama z dzwonnicą, której znajdują się trzy dzwony.

do góry

INNE ATRAKCJE

Zapraszamy do odwiedzenia opisanych powyżej zabytków oraz skorzystania z tras turystycznych.

do góry

NA WYCIECZKI

Szlaki turystyczne

krajobrazSzlak niebieski:
Czempiń (PKP, PKS) - Zgliniec o długości 26,5 km
0,0 km Czempiń (PKP)
5,1 km Słonin
6,4 km Witkówki
9,0 km Stary Lubosz (PKS)
12,4 km Racot
15,1 km Kładka na Obrze
15,9 km Przecięcie szosy Nielęgowo - Gryżyna
(styk ze szlakiem czarnym)
17,1 km Zapora czołowa "Wonieść"
20,7 km Wonieść
23,9 km Jezierzyce (PKS)
24,3 km Jezierzyce (PKP)
26,5 km Zgliniec

Szlak zielony:
dawna leśniczówka Krzan - Dolsk o długości 81 km
0,0 km Dawna leśniczówka Krzan
2,3 km Środkowy Kanał Obry
5,3 km Most na Kanale
8,7 km Śluza na Kanale Mosińskim
10,9 km Kiełczewo - most na Kanale Kościańskim
12,1 km Zajazd "Dudziarza"
14,0 km Kościan - styk ze szlakiem czarnym 
15,6 km Kurza Góra
17,0 km Gajówka Kurza Góra
20,3 km Racot (PKS)
22,4 km Leśniczówka Racot
23,5 km Styk ze szlakiem czarnym
24,6 km Gryżyna (PKS)
26,8 km Zbiornik "Wonieść"
29,6 km Nowy Dębiec - plaża
30,3 km Nowy Dębiec - wieś (PKS)
32,1 km Osiek (PKS)
33,8 km Wławie (PKS)
36,6 km Choryń
37,8 km Ignacewo
39,3 km Wyskoć (PKS)
43,7 km Turew (PKS)
48,2 km Kopaszewo (PKS)
49,7 km Kopaszewo - wieś
55,4 km Gierłachowo (PKS)
61,2 km Nowy Dwór (PKS)
62,9 km Lubiń (PKS)
66,9 km Bieżyń (PKS)
69,5 km Leśniczówka Mościszki
71,8 km Cichowo
74,5 km Leśniczówka Miranowo 
81,0 km Dolsk

krajobrazSzlak żółty:
Błotkowo - Piotrowo o długości 45,6 km
0,0 km Leśniczówka Błotkowo
1,5 km Radomicko
4,4 km Wydorowo (PKS)
8,2 km Robaczyn
9,6 km Stare Bojanowo (PKP)
11,4 km Bruszczewo (PKP)
14,2 km Przysieka Polska (PKS)
15,6 km Przysieka Stara (PKP)
16,2 km Widziszewo
18,6 km Ponin
20,4 km Kobylniki
23,6 km Pelikan
25,8 km Kościan (PKP, PKS)
28,3 km Zajazd "U Dudziarza"
29,5 km Kiełczewo, Kanał Kościański
32,0 km Bonikowo (PKP, PKS)
33,5 km Bonikowo - wieś
37,5 km Mikoszki
39,7 km Jarogniewice (PKS)
45,6 km Piotrowo

Szlak czarny:
Śmigiel - Krzywiń o długości 32,1 km
0,0 km Śmigiel (PKP)
0,9 km Koszanowo
4,6 km Bruszczewo
6,1 km Przysieka Polska (PKS)
7,5 km Przysieka Stara (PKS)
14,1 km Zapora czołowa "Wonieś"
19,2 km Nowy Dębiec - plaża
21,1 km Stary Dębiec
23,2 km Zgliniec
26,6 km Rezerwat przyrody "Czerwona Wieś"
28,5 km Czerwona Wieś (PKS)
32,1 km Krzywiń (PKS)

widokSzlak czarny:
Krzan - Rąbiń o długości 36 km
0,0 km Dawna leśniczówka Krzan
0,2 km Most na Południowym Kanale Obry
3,9 km Kokorzyn (PKS)
7,0 km Pelikan
9,2 km Kościan (PKS, PKP)
10,3 km Most na Kanale Kościańskim (Kościan)
15,4 km Początek szosy Nielęgowo - Gryżyna 
17,5 km Gryżyna (PKS)
18,9 km Rozwidlenie ze szlakiem zielonym
23,6 km Skrzyżowanie ze szlakiem zielonym
28,0 km Kopaszewo - pałac
32,8 km Rogaczewo Wielkie
36,0 km Rąbiń - kościół

Szlak czerwony:
Rogaczewo Małe - Turew o długości 10 km
Biegnie od (0,0 km) Rogaczewa Małego przez (5,0 km) Rąbiń - (10,0 km) do wsi Turew - skraj parku, styk ze szlakiem zielonym.

do góry

PRZYDATNE INFO

Starostwo Powiatowe w Kościanie
al. Kościuszki 22, tel.: (0*65) 512 17 85

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Starostwa Powiatowego w Kościanie (powiatkoscian.pl). Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Pana Michała Rydlewskiego.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone