zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
pomorskie
Chmielno
Czarna Woda
Czersk
Człuchów
Gdańsk
Gdynia
Miasto i Gmina Puck
Nowy Dwór Gdański
Parchowo
Przechlewo
Człuchów

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

Serdecznie witamy Was w starym, ale atrakcyjnym Człuchowie - mieście, które chlubi się już 660-letnią historią. Leży ono na pograniczu Kaszub i Krajny, w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego.

Niewątpliwą atrakcją Człuchowa i okolic jest polodowcowe ukształtowanie terenu z charakterystycznymi jeziorami oraz malowniczymi wzgórzami morenowymi, gęsto porośniętymi lasami. Tak bogate i różnorodne środowisko przyrodnicze stanowi naturalny raj dla żeglarzy, wędkarzy, grzybiarzy czy też miłośników wypoczynku.

Istotnym atutem miasta jest też jego przeszłość, której ślady są do dziś widoczne w wielu miejscach. Warto zobaczyć pozostałości pokrzyżackiego zamku - fosy, kamienne umocnienia podzamczy, mury obronne oraz 46-metrową wieżę z lochami. Ciekawe są także: kościół p.w. św. Jakuba Apostoła, rynek z kamienicami, poczta, ratusz, wille na ul. Batorego, dawna stacja dyliżansowni, dawny browar.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

zamekZamek krzyżacki jest jedną z głównych atrakcji miasta i najczęściej odwiedzanym zabytkiem Człuchowa. Do naszych czasów przetrwały fragmenty murów obronnych oraz 46-metrowa ośmioboczna wieża, która była usytuowana wewnątrz fortyfikacji pełniąc funkcję wieży obserwacyjnej, a także ostatecznego schronienia i punktu oporu obrońców. W dolnych partiach wieży znajdowały się dwa poziomy lochów. W latach 1887, 1925 dokonano ich penetracji, w 2002 roku wypompowano zalegającą w nich wodę i od 2003 r. udostępniono  dla zwiedzających.
Człuchowska fortyfikacja zamkowa została wybudowana w XIV wieku przez Zakon Krzyżacki. Przyjmuje się, że budowa trwała od 1325 r. do ok. 1365 r. Zamek w czasach krzyżackich pełnił bardzo ważną rolę w systemie obronnym państwa zakonnego i był w owych czasach uznawany za warownię nie do zdobycia. Jednym z komturów na zamku człuchowskim był  legendarny Konrad Wallenrod. Po wyparciu Krzyżaków z Pomorza Gdańskiego zmieniła się funkcja warowni, która stała się rezydencją magnacką znaczących rodów polskich i litewskich.
W roku 1772 Prusacy zajęli Człuchów i zamek. Przejęcie przez Prusaków człuchowskiej fortyfikacji było początkiem jej końca. Dokonano melioracji przyległego jeziora, przez co poziom wody opadł o 3-4 metry, odsłaniając dno fosy. Pożar miasta w 1793 roku, przypieczętował zagładę człuchowskiej fortyfikacji, gdyż mieszkańcy uzyskali zgodę na rozbiórkę warowni do odbudowy miasta. Ocalała tylko wieża, której nie udało się rozebrać i niewielkie fragmenty murów.
Do wieży, na fundamentach dawnej kaplicy zamkowej, dobudowano w latach 1826-1828 neogotycki kościół ewangelicki, do którego podziemi prowadził jeden ze śladów zaginionej „bursztynowej komnaty”, rzekomo ukrytej w tym miejscu przez hitlerowców. Nie jest to jedyny sekret człuchowskiego zamku, gdyż człuchowska fortyfikacja nadal kryje wiele tajemnic.
W tym roku prowadzone są badania archeologiczne pod kaplicą zamkową i na dziedzińcu
ul. Kościelna

Kościół pod wezwaniem św. Jakuba - Zabytkowy, barokowy kościół pod wezwaniem św. Jakuba znajduje się na północno-zachodnim skraju rynku miejskiego. Pierwsza, choć niepewna wzmianka o kościele w osadzie Człuchów pochodzi z 1209 roku. W okresie reformacji świątynię wykorzystywali protestanci. W 1599 roku, dekret królewski przywracał świątynię katolikom, mimo to protestanci przez dalsze 100 lat stanowili większość mieszkańców Człuchowa. Stary kościół był wtedy już ruiną. Dopiero starosta Jakub Wejher ufundował w latach 1644-1647 budowę istniejącej do dziś neogotyckiego kościoła na miejscu wcześniejszej świątyni.
W 1713 roku dobudowano wieżę. Kolejna rozbudowa miała miejsce w latach 1926-1927, kiedy to starsza część kościoła stała się poprzeczną nawą nowego założenia. Od tego momentu główny ołtarz, prezbiterium oraz główna nawa znajdują się w nietypowej dla kościołów rzymskokatolickich linii: północ-południe.
Wyposażenie kościoła pochodzi z XVII i XVIII wieku. Ołtarz główny z początku XVIII w. i dwa boczne z ok. 1660 roku reprezentują styl barokowy.
ul. Wejhera
Poczta - budynek został wybudowany w 1892 r. przez człuchowskiego hotelarza Janke. Na poczcie pracowało średnio 30 osób. Poczta posiadała telegraf, łącze telefoniczne, nadawała listy, paczki i przekazy pocztowe.
al. Wojska Polskiego 2

Budynek browaru Rudolfa Ley`a z XIX w. - od drugiej połowy XIX w. do 1945 r. był w posiadaniu znanej rodziny piwowarów Leyów. Wytwarzano tu kilka gatunków piwa i lemoniad, po czym dostarczano do licznych sklepów powiatu człuchowskiego. Do budynku browaru później dobudowano część mieszkalną, a przy drzwiach wejściowych umieszczono dwie płaskorzeźby – medaliony z wizerunkiem postaci kobiecych. Obecnie znajduje się tu siedziba PSS Społem.
al. Wojska Polskiego

Budynek szkoły specjalnej dla dzieci głuchoniemych z 1882 r. - od 1873 roku do końca I wojny światowej istniała tu szkoła specjalna dla dzieci głuchoniemych. Potem szkołę zlikwidowano, a budynek przekazano urzędowi celnemu. Po 1945 r. siedzibę miały tu różne organizacje społeczno-polityczne, m.in. PZPR, ZHP, LPŻ. Obecnie w budynku funkcjonuje Zespół Szkół Agrobiznesu.
ul. Parkowa

Dwór miejski - jest to budynek murowany, parterowy, częściowo ryglowy, pochodzący z pierwszej połowy XIX w. Jego właściciel zw. był z stacją poczty dyliżansowej, więc mieściła się tu liczna stadnina koni. Po uruchomieniu połączenia kolejowego dyliżansownię zlikwidowano. Później dwór był wykorzystywany wyłącznie na cele mieszkaniowe, a obecnie mają tu swoją siedzibę różne instytucje.
al. Wojska Polskiego

rynekRynek z kamienicami na ul. Królewskiej z XIX w.

  • Kamienica Pod Pannami – jej ozdobę stanowią dwie rzeźby: dziewczyna z owieczką i dziewczyna z koszem kwiatów i łopatą. W latach 1945-1980 działała tu restauracja „Warszawianka”.
  • kamienice naprzeciwko kościoła pw. św. Jakuba Apostoła – przez wiele lat na parterze istniał dom handlowy, później biura i sklepy PSS „Odrodzenie”, a na piętrze znajdowały się mieszkania.

Budynek szkoły miejskiej przy ul. Traugutta z 1892 r. – obecnie działa tu Centrum Kształcenia Ustawicznego

Budynek przy ul. Szczecińskiej z 1901 r. tzw. „Preparanda” – szkoła średnia przygotowująca do zawodu nauczyciela  (obecnie siedziba Urzędu Gminy)

Muzeum Regionalne – gromadzi zbiory z zakresu archeologii, historii i sztuki zw. z historią i kulturą regionu. W zbiorach biblioteki muzealnej znajdują się m.in. starodruki, mapy i plany miasta. W muzeum czynne są wystawy stałe m.in. Pradzieje ziemi człuchowskiej, a także wystawy czasowe.
Muzeum Regionalne
al. Wojska Polskiego 3
77-300 Człuchów
tel./fax +48 59 83 42 586
www.muzeum.czluchow.pl

do góry

INNE ATRAKCJE

Mimo, że Człuchów jest jednostką miejską, posiada duże walory przyrodnicze. Niewątpliwie, najważniejszym walorem przyrodniczym, jest rynna polodowcowa, wraz z zespołem zbiorników wodnych o znacznej powierzchni (4 jeziora: Urzędowe, Łazienkowskie, Miejskie Małe i Rychnowskie). Miasto położone jest w Obszarze Chronionego Krajobrazu nr 10 pn. „Zespół Jezior Człuchowskich”.
Na terenie miasta w 2000 roku utworzono użytek ekologiczny pn. „Mokradła nad Jeziorem Łazienkowskim”. Na szczególną uwagę na terenie użytku zasługuje występowanie w niższej warstwie storczyka objętego ochroną ścisłą. Odnotowuje się występowanie wielu ciekawych gatunków roślin i zwierząt co świadczy o bogatej bioróżnorodności.
Żyzny las dębowo-bukowo-grabowy zlokalizowany jest w Człuchowie głównie na obszarze parku miejskiego, zw. „Laskiem Luizy”. Jest to założenie XIX - wiecznego parku w stylu swobodnym - angielskiego parku kurortowego. Obszar parku zajmuje powierzchnię 28ha, przeciętą swobodnymi alejami. Głównymi gatunkami są: buk, dąb, klon.

do góry

NA WYCIECZKI

W okolicy Człuchowa wytyczonych zostało kilka tras rowerowych o łącznej długości 470 km. Wchodzą one w skład szlaku „Naszyjnik Północy”. Większość odcinków tych tras prowadzi z daleka od szos. Po drodze możemy zwiedzić najciekawsze atrakcje przyrody, zabytki architektury i ośrodki wypoczynkowe skupione nad jeziorami. Na trasie możemy rozkoszować się ciszą, otaczającą nas przyrodą i świeżym powietrzem. Wszystkie wymienione szlaki rozpoczynają się w Człuchowie :

„Szlakiem komturów człuchowskich” (26,8 km) – Człuchów – Skórzewo – Biskupnica – Chrząstowo – Chrzastówko – Słupia – Myśligoszcz – Debrzno
Główne atrakcje: rezerwat „Sosny”, kościół w Biskupnicy, Ośrodek Rehabilitacyjny „DWA SERCA” w Chrząstówku, kościół w Słupi; pomnik poległych w I Wojnie Światowej w Słupi, grodziska w Myśligoszczy, kąpielisko nad jez. Żuczek, fragmenty murów miejskich w Debrznie.
 
Trasa „Dwóch Serc” (24 km)  – Człuchów – Skórzewo – Biskupnica – Chrząstowo – Chrząstówko – Człuchów.
Główne atrakcje: rezerwat „Sosny”, kościół w Biskupnicy, Ośrodek Rehabilitacyjny Stowarzyszenia Osób Niepełnosprawnych „DWA SERCA” w Chrząstówku.

Trasa „Niedźwiedzia” (36,8 km) – Człuchów – Polnica – Czarnoszyce – Charzykowy – Nieżywięć – Krzyżanki – Człuchów.
Główne atrakcje: jezioro Kłodzko Małe, kościół w Polnicy, wzgórze Wolność (206m n.p.m.), jezioro Charzykowy.

„Szlak Jagodowy” (41,5 km) – Człuchów – Skórzewo – Nowosiółki – Marysin - Wandzin – Płaszczyca – Lisewo - Dobrzyń – Rybakówka – Krępsk – Skórzewo – Człuchów.
Główne atrakcje: rezerwat „Sosny”, kościół w Krępsku, Jezioro Wandzińskie.

Trasa „Wokół jezior” (51,2 km) – Człuchów – Skórzewo – Krępsk – Rybakówka – Szczytno – Dolinka – Koprzywnica – Rzewnica – Gwieździn – Garsk – Krępsk – Człuchów.
Główne atrakcje: rezerwat „Sosny”, kościół w Krępsku, dąb-pomnik przyrody w Zawadzie, kościół w Gwieździnie, Jezioro Szczytno, Jezioro Krępsko.

„Trasa hetmana Koniecpolskiego” (35,5 km) – Człuchów – Skórzewo – Krępsk – Olszanowo – Łoża – Raciniewo – Domisław – Czarne.
Główne atrakcje: Rezerwat „Sosny”, kościół w Krępsku, jezioro Krępsko, grodziska nad jez.Krępsko, kościół w Olszanowie, głaz narzutowy w Olszanowie, zabudowanie podworskie w Łoży, kościół w Raciniewie.

widokSzlak „Rowerem po Człuchowie” - kolor zielony (10 km) – szlak jest częścią GREENWAY Naszyjnika Północy, rozpoczyna się od ulicy Traugutta od strony miejscowości Sieroczyn i przebiega wzdłuż ulicy Średniej, Wyszyńskiego, Kościelnej, następnie wchodzi do Lasu Komunalnego i kładką wychodzi na Ośrodek Sportu i Rekreacji w Człuchowie, który jest położony nad jeziorem Rychnowskim. Z ośrodka ulicą Wojska Polskiego i Sienkiewicza kończy bieg na wyjeździe w kierunku miejscowości Polnica. Atrakcją szlaku jest Średniowieczny Zamek krzyżacki z XIV w., z 46 metrową wieża ośmioboczna, której ściany mają grubość 5 m. Wewnątrz wieży znajdują się drewniane schody na sam szczyt, skąd można podziwiać piękną panoramę miasta i okolic. Na jednym z pięter krzyżackiej warowni przygotowano galerię, w której można nabyć niepowtarzalne dzieła lokalnych artystów: malowane obrazki, haftowane serwetki, drewniane rzeźby, gadżety związane z Człuchowem. Ciekawą atrakcją dla turystów jest zwiedzanie lochów zamkowych. Oprócz tego można odwiedzić neogotycki kościół św. Jakuba Apostoła. W pobliżu szlaku znajduje się również Muzeum.
Na szlaku „Rowerem po Człuchowie” można oprócz obiektów dziedzictwa kulturowego obserwować piękno człuchowskiej przyrody, bogactwo form ukształtowania terenu, cztery połączone ze sobą jeziora, trzcinowisko pełne ptactwa wodnego, użytek ekologiczny pn. „Mokradła nad jeziorem Łazienkowskim” oraz wiele innych cudów natury.

Liczne obszary cenne przyrodniczo:

Jezioro Cęgi Małe – rezerwat wodno-florystyczny, o pow. 4,06 ha, położony 2 km na południe od wsi Trzciniec w gminie Koczała.

Bagnisko Niedźwiady – rezerwat leśno-torfowiskowy, o pow. 47,76 ha, położony w obrębie Nadleśnictwa Niedźwiady ok. 3 km na północ od wsi Nowa Brda w gminie Koczała

Jezioro Krasne – rezerwat wodno-florystyczny, o pow. 28 ha, położony ok. 1,5 km na południowy wschód od Lipczyka, w gminie Przechlewo

Przytoń – rezerwat leśny, o pow. 18,05 ha, położony ok. 1 km na północny wschód od wsi Rudniki w gminie Przechlewo

„Osiedle Kormoranów”- rezerwat faunistyczny, znajduje się w pobliżu wsi Pakotulsko. Obejmuje on fragment ponad 250-letniego lasu bukowego, gdzie mają swoje miejsca lęgowe czaple siwe. Kiedyś gnieździło się tu dużo rzadkich ptaków - kormoranów, jednak w latach 80. opuściły one to miejsce. W Pakotulsku znajduje się 7 pomników przyrody – 6 okazałych dębów i jeden głaz narzutowy o obwodzie ok. 6m.

Bocheńskie Błoto – rezerwat ścisły, florystyczno-torfowiskowy o pow. 15,86 ha, utworzony  w 1962r., na północny-wschód od osady Sporysz koło Brzezia w gminie Rzeczenica

Międzybórz – rezerwat leśny, o pow. 1,63 ha, położony w obrębie Nadleśnictwa Czarne Człuchowskie, 1,5 km na północ od Międzyborza koło Rzeczenicy

„Sosny”- rezerwat leśny, o powierzchni 1,49 ha i chroni pomnikowe okazy sosny zwyczajnej w wieku około 185 lat. Położony obok wsi Sieroczyn, na zachód od Człuchowa

Cisy w Czarnem – rezerwat leśny, znajduje się 7 km na pn-zach od Czarnego. Jest to drugi co do wielkości w Polsce rezerwat cisów. Ma on powierzchnię 25,2 ha i utworzony został w 1957 roku. W rezerwacie rosną cisy, których wiek wynosi od 100 do 340 lat. Obwód pni waha się w granicach od 10 do 50 cm.

Jezioro Sporackie – rezerwat wodno-florystyczny, o pow. 11,36 ha, położony w obrębie Nadleśnictwa Polnica, na południe od leśniczówki Babilon koło wsi Ciecholewy

Jezioro Bardze Małe – rezerwat wodno-florystyczny, o pow. 7,37 ha, położony przy osadzie Stara Rogoźnica koło Polnicy

Miłachowo – rezerwat florystyczny, o pow. 3,7 ha, położony w gminie Debrzno

Obszar Chronionego Krajobrazu „Okolice Jezior Krępsko i Szczytno” - ma on powierzchnię 12,4 ha i obejmuje swym zasięgiem doliny rzeki Brdy, Lipczynki i Czerwonej Strugi. Na obszarze tym występują liczne jeziora rynnowe oraz śródleśne oczka wodne. Lasy tworzą zwarte kompleksy leśne w których dominują siedliska borowe, głównie bór świeży, a wzdłuż cieków wodnych - ols. Występuje tu wiele cennych gatunków roślin i zwierząt, które w sposób istotny podnoszą jego walory przyrodnicze.

Park Narodowy Bory Tucholskie. Został on utworzony w 1996 r., ochroną objęto powierzchnię 4 798 ha lasów, jezior, łąk i torfowisk. Utworzenie tu PN ma na celu ochronę oligotroficznego krajobrazu sandrowego, jedynego tego typu w obecnie istniejących parkach narodowych w Polsce, a unikatowego w Europie, a także zabezpieczenie zestawu unikatowych typów ekosystemów charakterystycznych dla Pomorza, zwłaszcza ekosystemów jeziornych. Położony niedaleko Charzyków w powiecie chojnickim.

do góry

PRZYDATNE INFO

Urząd Miejski w Człuchowie
al. Wojska Polskiego 1
77-300 Człuchów
tel. 059 83 42 291
fax 059 83 43 272

INFORMACJA TURYSTYCZNA, ul. Królewska, tel. 059 83 43 531

Dworzec PKS Człuchów:
pl. Wolności 1, 77-300 Człuchów, pks@czluchow.com.pl
Informacja dla podróżnych: tel. (59) 8342213
Przewozy pasażerskie: tel. (59) 8342214

PKP – ul. Dworcowa 4, tel. 059 83 42 452

Szpital SPZOZ – ul. Szczecińska 16, tel. 059 83 42 281-7

PLAŻA

  • OSiR - ul. Wojska Polskiego 62
  • WOPR - Ględowo 3W/5

WYPOŻYCZALNIA SPRZĘTU WODNEGO:

  • OSIR - Camping nr 80, ul. Wojska Polskiego 62, tel. (059) 83 41 264, fax (059) 83 42 553
  • WOPR - Ględowo 3W/5, tel. (059) 83 42 512
  • YACHT CLUB – Przystań żeglarska, ul. Wojska Polskiego 64, tel. 663 556 515, Yacht Klub Człuchów  ul. Kołłątaja 29, tel. 059 83 42 251

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Urzędu Miejskiego w Człuchowie. Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Pani Justyny Muryn.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone