zwiedzajmy.pl Polska  
WYSZUKAJ W SERWISIE

strona główna
pomorskie
Chmielno
Czarna Woda
Czersk
Człuchów
Gdańsk
Gdynia
Miasto i Gmina Puck
Nowy Dwór Gdański
Parchowo
Przechlewo
Nowy Dwór Gdański

    KRÓTKI OPIS     ZABYTKI I MUZEA    INNE ATRAKCJE     NA WYCIECZKI     PRZYDATNE INFO    

 

KRÓTKI OPIS

W samym sercu Żuław Wiślanych nad rzeką Tugą, pomiędzy Wisłą a Nogatem  rozciąga się malowniczy krajobraz gminy nowodworskiej. Nizinne obszary, na których znajduje się gmina i miasto Nowy Dwór Gdański przypominają tereny Holandii, dlatego nie bez powodu nazywa się je „polskimi Niderlandami”. Rozciągająca się panorama w tej gminie ukazuje niezmiernie bogate dziedzictwo historyczne, kulturowe i przyrodnicze.

Miasto i Gmina Nowy Dwór Gdański położona jest między ramionami dwóch dużych rzek Wisły i Nogatu, na obszarze 213 km2, w powiecie nowodworskim, województwie pomorskim. Nowy Dwór Gdański z racji swojego położenia w centrum Żuław Wiślanych zwany jest „Stolicą Żuław”. Lokalizacja miasta w centrum Żuław sprawia, że z Nowego Dworu Gdańskiego jest „wszędzie” blisko. Z Gdańskiem, które jest stolicą województwa, dzieli Nowy Dwór Gdański odległość 40 km, na wschód do Elbląga mamy 24 km. Do obu tych miast dojedziemy drogą krajową E -7, która jest częścią międzynarodowej trasy E -77.

do góry

ZABYTKI I MUZEA

Pierwsze ślady osadnictwa na terenie północnych Żuław Wiślanych datuje się na okres ok. 2500 lat p.n.e. Po dziś dzień na pomennonickich cmentarzach można odnaleźć ślady dawnych osadników. Świadectwem ich obecności stały się także wiatraki odwadniające. Pierwsze tego typu budowle wznoszone były w XIV w . przez krzyżaków, niemniej jednak to dzięki  holenderskiej ludności zyskały one ogromne znaczenie dla ówczesnego  osadnictwa. Dawniej krajobraz gminy nowodworskiej tak bogaty w wiatraki, dziś pozostaje pustkowiem po wspaniałych osiągnięciach osadników. W próbie ocalenia tego dziedzictwa rozpoczęto prace nad rekonstrukcją ostatniego wiatraka odwadniającego na Żuławach. Tym jedynym wiatrakiem, który udało się odnaleźć jest osiemnastowieczna pompa wietrzna z Ostaszewa. W 2006 roku za zgodą Pomorskiego Konserwatora Zabytków, pod kierunkiem Marka Opitza (członka Klubu Nowodworskiego) i pod koordynacją Jerzego Domino z Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Elblągu, przeniesiono ocalałe resztki ocalałego wiatraka z Wyspy Sobieszowskiej do Nowego Dworu Gdańskiego. Każdą zachowaną część umieszczono w Muzeum Żuławskim. Z inicjatywy Klubu Nowodworskiego trwają obecnie prace nad otworzeniem odwadniającego wiatraka przy współpracy z konstruktorami z Holandii. W zamierzeniach stowarzyszenia jest wzniesienie reprodukcji, która ma się znaleźć we wsi Cyganek. 

Na wielokulturową historię gminy i miasta Nowy Dwór Gdański może wskazywać również niepowtarzalna dla innego polskiego regionu architektura. Cechą charakterystyczną tych terenów, jak i całych Żuław Wiślanych są domy podcieniowe. Drewniane bądź murowane, o konstrukcji szkieletowej, ze wspartym na kilku słupkach misternie skonstruowanym podcieniem, nadają unikatowy  styl budownictwu. Innymi zabytkami będącymi pozostałością po dawnych osadnikach są zagrody holenderskie umiejscowione na specjalnie usypanych pagórkach tzw. terpach. Domy tego typu cechują się zwartym kompleksem mieszkalno-gospodarczym utworzonym z połączenia dwóch szczytów obory i stodoły, a także kształtem, przypominającym wydłużony prostokąt, a niekiedy literę L lub T. Wiele z tych domów znajduje się pod opieką konserwatora jako zabytki przeszłości. W gminie Nowy Dwór Gdański domy podcieniowe zachowały się m.in. w Myszewku, Marynowach, Tuji, Lubieszewie oraz w Orłowie. W wielu wsiach napotkamy również typowe dla Żuław średniowieczne zagrody holenderskie.

kościółBardzo dużą wartość poznawczą posiadają także zabytki o charakterze sakralnym – gotyckie ceglane wiejskie kościoły. W gminie Nowy Dwór Gdański możemy wyróżnić 7 cennych budowli:
- Kościół w Orłowie z roku 1350 - Strop drewniany, płaski, ambona z XVIII wieku;
- w Lubieszewie Kościół z roku 1341 - wieża drewniana z 1573 roku, strop drewniany, beczkowy, polichromowany, wewnątrz bogate wyposażenie z XVII wieku;
- Kościół gotycki w Tuji z XIV wieku. Sklepienia z lat 1894 i 1901, zachowana część dawnego wyposażenia;
- Kościół w Marynowach z roku 1321 - rozbudowany w latach 1637 i 1647, wieża drewniana z roku 1873, na przykościelnym cmentarzu stare nagrobki;
- W Kmiecinie drewniano - murowany Kościół z roku 1344 p.w. św. Jadwigi, budowla ta posiada unikatową na Pomorzu architekturę, piękny wschodni szczyt o bogatym podziale i malowniczym wnękowaniu oraz zwieńczeniu fialami. Drewniana wieża z roku 1697, z nadwieszoną ośmioboczną izbicą. Wokół wieży niski podcień czyli tzw. soboty. Kryształowo-gwiaździste sklepienie zakrystii. Brama wjazdowa z roku 1786. Przeniesiona w 1967 z Jesionna;
- w Żelichowie (Cyganek) Kościół z roku 1352 rozbudowany w XVII wieku użytkowany przez wiernych kościoła greckokatolickiego. Na przykościelnym cmentarzu znajdują się stare nagrobki. Nad rzeką Tugą znajduje się cmentarz pomennonicki. Zachowały się tam nagrobki o ciekawych formach z XIX wieku;
- Kościół w Marzęcinie p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP z XIX wieku.

Ślady wielu pokoleń osadników ukazują również obiekty hydrotechniczne, czyli kanały, groble, śluzy i mosty. W Osłonce nazywanej „Wrotami Żuław” znajduje się jedna z największych w delcie Wisły stacji pomp odwadniających. Trzy agregaty pompowe o wydajności 6500 l/s. każdy, obsługują polder o wielkości przeszło 22 000 ha.

wieża ciśnieńDo najcenniejszych zabytków Nowego Dworu Gdańskiego należy także nieczynna obecnie wieża ciśnień, która jest jedyną w Polsce i jedną z pierwszych w Europie powstałych konstrukcji żelbetowych (1909).

Miasto może się również poszczycić Muzeum Żuławskim, w którym znajdują się  istniejące okruchy przeszłości  Żuław – ”małej ojczyzny wielu narodów”.  Zabytkowa mleczarnia, miejsce odsłaniające bogactwo cennych zbiorów osadniczych ukazuje przedmioty codziennego użytku i narzędzia pracy należące niegdyś do ludności delty Wisły. Znajdujące się w muzeum fotografie przedstawiają nieistniejące już miejsca, zatrzymane w czasie chwile z życia wielu społeczności.

W samym sercu Żuław  w Nowym Dworze Gdańskim uwagę przyciągają zespoły starego budownictwa przy ulicy Kopernika, Wejhera, Sikorskiego, Placu Wolności, są to budynki z XVIII i XIX wieku. Budynki kompleksu gastronomiczno-klubowo-hotelowego wybudowanego w 1935 roku z przeznaczeniem na kompleks i dom partii, jednak planowana, dalsza rozbudowa nie doszła do skutku z powodu wojny. Obecnie znajdują się tu siedziby Starostwa Powiatowego oraz Żuławskiego Ośrodeka Kultury. Na uwagę zasługują również: budynek byłej mleczarni, gdzie obecnie mieści się Muzeum Żuławskie, dawna fabryka wódki rodziny Stobbe, gorzelnia, browar, olejarnia, spichrze – to budynki kryjące w sobie historię. Kolejnym elementem wartym zobaczenia jest most zwodzony z 1936 roku, który był podnoszony i opuszczany w ciągu 3 minut (!).

do góry

INNE ATRAKCJE

Kolejka wąskotorowa
Kolejka wąskotorowa stanowi dla miasta i gminy Nowy Dwór Gdański niepowtarzalną  wartość łączącą przeszłość z teraźniejszością. Jest ona jedną z najstarszych i najpiękniejszych kolei wąskotorowych w Polsce. Łączy ze sobą takie miejscowości, jak Mikoszewo, Jantar, Stegnę, Sztutowo i Nowy Dwór Gdański. Dzięki Stowarzyszenia Żuławskiej Kolei Dojazdowej  przywraca się kolejce wąskotorowej dawną turystyczną świetność.

do góry

NA WYCIECZKI

„Pętla Żuław”
W delcie Wisły znajduje się ok. 300 km szlaków wodnych znakomicie nadających się do turystyki i wędkowania. Jednym z nich jest Tuga, której wody okalają Nowy Dwór Gdański. W czasach przedwojennych stanowiła ona bardzo ważną arterię  ruchu towarowego i pasażerskiego. O dawnej świetności szlaku świadczą liczne, sztucznie wytworzone zatoczki, służące do bezpiecznego mijania się jednostek rzecznych. Obecnie do atrakcji turystycznej należy trasa wodna prowadząca wzdłuż Tugi przez Szkarpawę do Zalewu Wiślanego, otwartego na inne równie interesujące szlaki wodne (rzekę Elbląg, rzekę Pasłękę itd.).

Szlak Nadzalewowy i Kopernikowski
Innym walorem turystycznym gminy Nowy Dwór Gdański jest szlak rowerowy R-64, który dla miłośników czynnego wypoczynku może stanowić wspaniałą atrakcję. Trasa ta nazywana inaczej „Szlakiem Nadzalewowym” na terenie gminy Nowy Dwór Gdański prowadzi  brzegiem Zalewu Wiślanego przez Osłonkę, Marzęcino i Kępiny Małe. Przez gminę Nowy Dwór Gdański przebiega również mała część pieszego szlaku zwanego "Szlakiem Kopernikowskim". Jest to trasa licząca 390 km i biegnie z Olsztyna do Grudziądza. Szlak ten na terenie gminy Nowy Dwór Gdański rozciąga się wzdłuż Kępek do Lubstowa i liczy 19 km. 

Propozycje szlaków
Przez naszą gminę przebiegają dwa z dziewięciu odcinków szlaku rowerowego R-64 zwanego potocznie „Szlakiem Nadzalewowym”. Całość szlaku liczy 160 km. Szlak ten został wyznaczony w 2003 przez Polski Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze. Jest to jedyny szlak rowerowy przebiegający przez naszą gminę.
Pętla trasy rowerowej rozpoczyna się w Elblągu, z którego kierujemy się w kierunku Kadyn, dalej na Frombork. Z Fromborka droga wodną odwiedzamy Swietłyj i udajemy się do Kaliningradu. Z Kaliningradu wracamy osiągiem do Braniewa, a z Braniewa z powrotem do Fromborka. W Fromborku ponownie drogą wodną udajemy się do Krynicy Morskiej a z Krynicy jedziemy w kierunku zachodnim. W Sztutowie kierujemy się na Rybinę, a z Rybiny odwiedzając okolice Wisły udajemy się do Tujska, w którym skręcamy w lewo na Chełmek. Za Chełmkiem wjeżdżamy na teren Gminy Nowy Dwór Gdański.
Jedziemy drogą wzdłuż wału, za którym znajduję się Szkarpowa. Następnie dojeżdżając do Osłonki zauważamy jedną z największych stacji pomp odwadniających na Żuławach. Stacja ta znajduje się w pobliżu ujścia Szkarpawy do Zalewu Wiślanego. Osłonkę ze względu na jej położenie i jedną z największych pomp, która posiada trzy agregaty pompowe o wydajności 6500 l/s nazywa się „Wrotami Żuław”. Niedaleko pompy znajduje się ujście Nogatu. Z Osłonki udajemy się w kierunku Marzęcina wzdłuż Kanału Panieńskiego. Jadąc tą drogą możemy podziwiać rozległy krajobraz. Tereny przez, które przejeżdżamy należą do drugich co do wielkości połaci depresyjnych na Żuławach. Widzimy po drodze wieżyczki myśliwskie, z których można obserwować przepiękny teren Żuław. Wjeżdżając do Marzęcina, na początku wsi napotykamy pozostałości po starej śluzie z 1884 roku. W centrum wsi znajduje się kościół z XIX wieku p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP. Z Marzęcina udajemy się do Kępin Małych. W Kępinach znajduję się jeden z największych na Żuławach jesionów oraz przeprawa promowa, która jest swego rodzaju atrakcją turystyczną. Za promem kończy się teren naszej gminy, a turystom zostaje już tylko kilka kilometrów do Elbląga, miejsca, w którym rozpoczęto wyprawę.

stacja pompHistoryczne przejażdżki po gminie – nasze propozycje
„Szlak północny” to trasa  o całkowitej długości 30 km rozpoczyna się w Nowym Dworze Gdańskim.
Z Nowego Dworu Gdańskiego udajemy się na północ drogą 502 w kierunku Stegny. 5 km za Nowym Dworem w miejscowości Cyganek znajduje się kościół gotycki z 1352 roku, w którym obecnie znajduje się świątynia greko-katolicka.
Następnie jadąc dalej dojeżdżamy do miejscowości Tujsk, leżący w gminie Stegna, gdzie skręcamy w prawo i jedziemy w kierunku Chełmka.
W Chełmku zjeżdżamy na drogę wiodącą wzdłuż wału przeciwpowodziowego. Jadąc ta urokliwą drogą możemy spoglądać na biegnącą wzdłuż wału rzekę Szkarpawę. Następnie dojeżdżając do Osłonki zauważamy jedną z największych stacji pomp odwadniających na Żuławach. Stacja ta znajduje się w pobliżu ujścia Szkarpawy do Zalewu Wiślanego. Niedaleko pompy znajduje się ujście Nogatu.
Jadąc dalej dojeżdżamy do Marzęcina, na początku wsi napotykamy pozostałości po starej śluzie. W centrum wsi znajduje się stary kościół.
Z Marzęcina udajemy się do Kępin Małych. W Kępinach znajduje się przeprawa promowa, która jest swego rodzaju atrakcją turystyczną.
Jadąc w kierunku Kępek napotykamy stary cmentarz mennonicki. W Kępkach napotykamy na nowo wybudowany kościół p.w.  św. Maksymiliana Kolbe. Z Kępek udajemy się do Jazowej. W Jazowej w miejscu obecnej restauracji, znajdował się przed II wojną światową za czasów Wolnego Miasta Gdańska posterunek straży celnej. Z Jazowej drogą E – 7 jedziemy w kierunku Nowego Dworu Gdańskiego.
Zatrzymujemy się w miejscowości Różewo gdzie znajduje się cmentarz mennonicki. W niedalekiej odległości od Różewa jadąc dalej w kierunku Nowego Dworu Gdańskiego w miejscowości Kmiecin znajduje się drewniano – murowany kościół p.w. św. Jadwigi, pochodzący z roku 1344. budowla ta posiada unikatową na Pomorzu architekturę. Drewnianą wieżę dobudowano w 1697 roku.
Z Kmiecina udajemy się do miejsca, skąd rozpoczęli naszą podróż – do Nowego Dworu Gdańskiego.

OrłowoTrasa „szlaku południowego” o całkowitej długości ok 30 km rozpoczyna się w Nowym Dworze Gdańskim.
Z Nowego Dworu Gdańskiego udajemy się w kierunku południowym do miejscowości Orłowo. W Orłowie możemy zobaczyć dom podcieniowy, stary kościół z 1350 roku oraz stary cmentarz pomennonicki .
Jadąc dalej na południe dojeżdżamy do miejscowości Lubieszewo. W Lubieszewie podobnie jak w Orłowie znajdują się dom podcieniowy, cmentarz pomennonicki oraz kościół z 1341 roku. Z Lubieszewie kierujemy się na Tuję.
W Tuji również napotykamy kościół z XIV wieku oraz dom podcieniowy.
Z Tuji udajemy się do Marynów, w których zachowało się kilka domów podcieniowych i piękny kościółek z 1321 roku.
Z Marynów udajemy się do Myszewka, gdzie znajduje się ostatni na tej trasie dom podcieniowy.
Z Myszewka jedziemy w kierunku Lubstowa, które znajduje się w sąsiedniej gminie Nowy Staw i znajduje się tam element budownictwa regionalnego.
Z Lubstowa udajemy się do drogi, która wiedzie wzdłuż Nogatu. Jadąc do Jazowej, przejeżdżamy przez miejscowość Wierciny.
W Jazowej w miejscu obecnej restauracji, znajdował się przed II wojną światową za czasów Wolnego Miasta Gdańska posterunek straży celnej.
Z Jazowej drogą E – 7 jedziemy w kierunku Nowego Dworu Gdańskiego. Zatrzymujemy się w miejscowości Różewo gdzie znajduje się odrestaurowany cmentarz menonicki.
W niedalekiej odległości od Różewa jadąc dalej w kierunku Nowego Dworu Gdańskiego w miejscowości Kmiecin znajduje się drewniano – murowany kościół p.w. św. Jadwigi, pochodzący z roku 1344. budowla ta posiada unikatową na Pomorzu architektur. Drewnianą wieżę dobudowano w 1697 roku.
Z Kmiecina udajemy się do miejsca skąd żeśmy rozpoczęli naszą podróż – do Nowego Dworu Gdańskiego.

do góry

PRZYDATNE INFO

Urząd Miasta i Gminy w Nowym Dworze Gdańskim
82-100 Nowy Dwór Gdański, ul. Wejhera 3
tel. +48 (0 55) 247 24 01, fax +48 (0 55) 247 24 05
e-mail: urzad@miastonowydwor.pl

Powiatowa Komenda Policji
82-100 Nowy Dwór Gdański ul Kościuszki 10
Tel. +48 (0-55) 246-92-22

Muzeum Żuławskie
82-100 Nowy Dwór Gdański, Kopernika 17
Tel. +48 (0-55) 247-57-33

Żuławski Ośrodek Kultury
82-100 Nowy Dwór Gdański ul. Sikorskiego 21
Tel. +48 (0-55) 247-22-30

do góry

Informacje zredagowane przez zespół ZWIEDZAJMY.PL na podstawie materiałów udostępnionych nam dzięki uprzejmości Urzędu Miejskiego w Nowym Dworze Gdańskim. Szczególne podziękowania za życzliwość i współpracę dla Pana Tomasza Rusinowicza.

 
WYZNACZ TRASĘ Z


 
galeria
|| podziękowania i patronaty || redakcja serwisu || regulamin serwisu || PLIKI COOKIES ||
 
 
©2008 zwiedzajmy.pl
copyright GRUPA 2G - wszystkie prawa zastrzezone